257
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
Эцнащдыр бу сещри данмаг, шцбщясиз.
Бу сюз сянятиндя еля камилям
Ки, гейб айиняси адымдыр бу дям.
Мяним дил гылынъым ити фцсункар,
Иса мюъцзундян онда нишан вар.
Нязмимдя ня гядяр мяним ясяр вар
Лал эяр ешидярся ону, дил ачар.
Алышар эюз кими сюзцм гызанда,
Бармаг тохундурма, алов вар онда.
Архымдан су ичди шерля сянят,
Мянля шющрят тапды сюздяки гцввят.
Бу гарын отаран дузсуз шаирляр
Сайямдя дцнйаны басыб йедиляр.
Шикары тутмаьа аслан эярякдир,
Тцлкцнцн иши дя мцфтя йемякдир.
Мяним юз няфсимя йемяйимдянся,
Гой мяндян йесинляр, вериб сяс-сяся.
Пахыл! Эюз йумараг ачыг немятя,
Саггыз чейняйирсян, эириб хялвятя.
Ей мяним йазымын оьрусу инсан,
Гаршымда кюлэя тяк чох алчалырсан.
Мян гязял демяйи едяндя пешя,
О да зурнасыны чалар щямишя.
Мян щяр эцн дцзяндя хош гясидяляр,
О да гурашдырыр бош гялидяляр.
Щядярян-пядярян дилиня бах бир,
Йеня дя нязм иля щекайя дейир.
Мян йахшы галыбда сиккя вурурам,
О да, дюйяшдяйир, гялп чыхыр мцдам.
Меймун да йамсылар, бу дейил щцняр,
Буланлыг суда да улдуз эюрцняр.
Эюзляр ишыгланыр щяр ясяримдян,
Лакин о инъикдир кюлэяляримдян.
Бяллидир, инсаны кюлэя йамсылар,
Кюлэядян дя бетяр кюлэялярим вар.
Йамсылар, йамсылар утанмаз бир аз,
Чцнки эюзц эюрмяз, цзц утанмаз.
Кюлэяси олмайан пейьямбяр беля
Тягиб едилмишдир бу кюлэялярля.
Мцщит дянизиндя пакдырса сулар,
Итин селийиндян ня горхусу вар.
Сары гулаглары дцшцндцкъя мян
Ъошуб гызырамса бязян щирсимдян,
Сащили йусам да, санки бир дяниз,
Буну аъыьымдан зянн етмяйиниз.
Чыраг тяк алдыьым сярт бир зярбядян
Шам тяк эцлцмсяйиб сюнцрям бязян,
Мян ки, айна кими дямир дейилям
56
,
Цряйи дашлара олмарам щямдям.
Хязиня газсам да, бир кишийям мян,
Дцшмян ъан чякишир мяним дярдимдян.
Сянятими данан бир дя саьалмаз,
Чаршянбя ъинлиси аьыллы олмаз
57
.
Гапымын оьрусу щагг явязиня
Мяним гейбятими данышыр йеня.
Евин сащибини эюрян оьрулар
Щарай гопардараг дейир: “Оьру вар”.
Малым дойурса да аъ оьрулары,
Пис сюз демясинляр щаггымда бары.
Щцняри эюрся дя етираф етмяз,
Пис йолу бурахыб йахшыйа эетмяз.
О, эюзсцз йашасын эюзсцзся яэяр,
Корса ачылмасын бир дя о эюзляр.
Оьурлайан одур, утананса мян,
Оьурлуг шющрятдир она язялдян.
Йох, йох, алчаглыьа гуршанды мурдар,
Гапыны ач она де ки: “Эял, апар”.
Онун ки, газанъы оьурлугдур тяк,
Нейлярдим, олсайдым мян дя онун тяк.
Бу ики алямин хязняси мяндя,
Нолар бир мцфлися бир пай веряндя;
Боръумдур эядайа садаьа вермяк,
Ачыг алмайанда, о чалсын эяряк.
Хязиням йер алты, дцррцмся цмман,
Ня цчцн инъийим лаьым атандан?
Хязиня сандыгда сахлана биляр,
Эюзял цзярликля бясляниб эцляр
58
.
Мяня анам верди бу хязиняни,
Цзярлик цстцндя мярд доьду мяни.
Бахсан Низаминин чизэисиня сян,
Мин бир ад сайыны орда эюрярсян.
Илйасын “ялф”ини, “лам”ындан кяссян.
Йеня дохсан доггуз тамы эюрярсян
59
.
Дайанмыш дюврямдя бу минбир щасар,
Йцздян дя бир яскик гаравулчум вар.
Зящмятя дцшмякдян азадам щяр ан,
Горхмайыр хязиням щеч бир оьрудан.
Бир хязинянин ки, бу щасары вар,
Она нейляйяъяк лаьым атанлар?
Лакин, хязиняляр олмаз илансыз,
Йохдур бу дцнйада бир эцл тикансыз.
Ким ки, ад гоймушдур гоъа дцнйада,
Ону юз достлары вермишдир бада.
Ай цзлц Йусифи йад един бары,
Она гуйу газды юз гардашлары.
Иса ки, инсанлыг елминдя тякди,
Щяр бир йящудидян ъяфалар чякди.
Ящмяд ки, рящбяри олду ярябин
Эюрдц ъяфасыны Ябцлящябин
60
Язялдян дцнйанын бир гайдасы вар:
Бал тутан бармаьы арылар санъар.
ШИКАЙЯТИН ЦЗРЦ
Мян, мян олан эцндян, шащиддир алям,
Бир гарышганы да инъитмямишям.
Дцррцмц чякмядим юзэя суйуна
61
,
Пислик йаратмадым, дцшмяням буна.