661
ИСKЯНДЯРНАМЯ
Щяряси бир бцтя ситайиш ейляр.
Гызылдан бцтлярдир бахсан щяр йана,
Хязняйя чеврилиб санки бцтхана.
Нязяр сал щейкялин башында таъа,
Уъалыб сарайын таьы бойунъа.
Эювщярдир бцтлярин парлаг эюзляри.
Шамтяк шюляляниб йаныр щяр бири.
О гядяр эювщярля бязяниб бу баь,
Санки йаныр орда эеъя мин чыраг.
Шащ деди: “Щейкялин тозу тюкцлсцн,
Гызылы, эювщяри, ня вар сюкцлсцн.”
Бцтя бу фярмандан эялся дя зийан,
Халгын хейриняйди, ялбяття, фярман.
Орда бир ъанлы бцт варды, эюзялди,
Ишвяйля о шащын йанына эялди.
Яйилиб сцпцрдц сачыйла йери
Шащы алгышлайыб дцздц сюзляри:
Ей Шяргдян Гярбядяк бцтцн дцнйаны
Фятщ едян ян адил дцнйа султаны!
Дцнйайа нур сачар, уъадыр таъын,
Гызыла, эювщяря йох ещтийаъын.
Беля нягл едирляр дцзданышанлар:
Бу бцтцн гярибя бир дастаны вар.
Шащ яэяр иъазя верся, кюнцлдян
О кющня дастаны данышарам мян.”
Падишащ буйурду: о эюзял дилбяр
Йагут сандыьындан сачсын саф эювщяр
214
Гарахал эюзялин додаьы гачды,
Санки бцллур чешмя сярин су сачды,
Дуалар сюйляйиб ейляди бяйан:
Бу йашыл будаглы, бу зярли ейван
Бир заман дейилди щяля бцтхана,
Бир эцнбязи варды йарымвирана.
Сящрадан бурайа учду ики гуш,
Щяря димдийиндя бир эювщяр тутмуш,
Сяадят эятирян щумай гушутяк
Гондулар цстцня эцнбязи эюръяк.
Шящяр ящли буна тяяъъцб етди.
Гушлары тядбирля тутмаьа эетди.
Тядбир баш тутмады, кечди бир гядяр,
Гушлар эювщярляри атыб эетдиляр.
Шящяр бюйцкляри дцшдцляр ишя,
Эювщярляр онлары салды тяшвишя.
Фикир, мцбащися артды, чохалды,
Аьыллы мяслящят гялябя чалды.
Гят етди шящярин башбилянляри:
Мябядя версинляр о ъцт эювщяри.
Бир бцт дцзялтдиляр, бядяни зярдян,
Щяр ики эюзц дя парлаг эювщярдян.
Гушларын бяхшиши - о эювщярляри
Эяряк шащ да биздян алмасын эери!
Нур алыр эюзцмцз эцндян, эцндцздян,
Рявамы эюзляри эцн ала биздян?
215
Корлары шад едян бир шамы ябяс
Эюзц ишыглылар ясла сюндцрмяз.
Гялбиня даь чякмя дул гадынларын,
Сюндцрмя шамыны сян дя онларын.”
О ширин дилли бцт беля сюйляди.
Шащ да дилсиз бцтц азад ейляди.
Йазылды о бцтцн цстя бу сюзляр:
Бура юз мющрцнц вурмуш Искяндяр.”
Гыз эюрдц горуйур падшащ бцтляри,
Бундан хошщал олуб о эюзял пяри,
Шаща бир хязиня эюстярди пцнщан.
Ону ким эюрсяйди галарды щейран.
Хязня ачарыны шащ ондан алды,
Бир гядяр пайлады. бир гядяр галды.
Сонра о ъяннятдян чыхыб Искяндяр
Йеня гошунуйла ейляди сяфяр.
Кечяряк шоранлыг, дашлыг йерлярдян
Чюллярдя, даьларда салырды мяскян.
Йолларда тясадцф етдикъя инсан,
Башларды сющбятя о щяр бир йандан.
Данышыб онлара аллащдан, диндян,
Тутийа верярди дин щикмятиндян.
Эетмишди бцтцн Шярг юлкяляриня,
Йенидян бир даща йюнялди Чиня.
Онун эялишини ешидян заман
Лайигли бир бцсат бязяди хаган.
Шащы дябдябяйля етди истигбал,
Бцрцдц дцнйаны дювлят, ъащ-ъялал.
Тязимля чыхды о, шащ щцзуруна,
Шащ да мещрибанлыг эюстярди она.
Эюй кцпдя батан эцн, сапсары ипяк
Рянэини дяйишиб, аланда эюй рянэ.
Цз-цзя яйляшиб ики щюкмцдар
Щяр йердян, щяр шейдян сющбят ачдылар.
Хейли узун чякди хош сющбятляри,
Онлар тязяляди кющня ящдляри.
Падшащын динини бяйянди хаган.
Ганунлар, гайдалар юйрянди ондан.
Сабащ юз мющрцнц эюстярян заман
Атяшпяряст олду щиндли Гарахан
216
.
Бурдан кюч едяйди эяряк Искяндяр,
Буну о хагана еляди хябяр:
Бурда хош кечся дя мянимчцн, йеня
Бюйцк щявясим вар дяниз сейриня.
Сяйащят еляйиб йеня дярйаны,
Эюрцм орда олан йахшы-йаманы.
Дярин дянизлярдя бир эюрцм ня вар,
Ня сирляр сюйляйир горхунъ дальалар?
Сяфярдя йолдаш ол, дайаг ол мяня,
Йолума нур сачан чыраг ол мяня”.
Хаган бу тяклифи гябул еляди:
Беля сяйащятя чох шадам!” деди.
Сонра гярар верди ики щюкмцдар:
Яввял бир бялядчи йола салсынлар.
Уьурлу талеля цфцг эцлцнъя