217
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
Деди: - Сян билмяйян йохдур бир ясрар,
Щяр ишдян бурда бир сянсян хябярдар.
Йатыб достлар, чыхармыр сяс-сямирляр,
Ня эюрмцш уйьуда галхыб демирляр.
Дейирляр ки, няйин вар тез эютцр эял
Демир бир кяс бу ъцр эетдик, бу ъцр эял.
Ъаваб верди о эизлинляр билян кяс:
-
О алям нягдидир бу алямин бяс.
Уйушмаз щеч бу няьмяйля щаман саз,
Мцхалиф сяслянир галдырсан аваз.
Цфцрсян бир оду сян, эцъляняр од,
Оду бассан суйа, тезъя сюняр од.
О хош талели шащ мейл етди чох бярк,
Яъаиб бир суал билдирди зиряк:
-
Йейирся бир гялиб тяк ъаны дцнйа,
Бизи щардан тапыр ъан, эялся ройа?
Ъан айрылды бядяндян, галды бурда,
Мякан тутмуш бу ъанлар инди щарда?
Ъаваб верди: - Бу, мцшкцл бир суалдыр,
Ъясядсиз ъан хяйал етмяк мащалдыр.
Бядянсиз ъандан олмаз сюз данышмаг,
Олар щяр тярпяниш пярэарла анъаг.
Бядян пярэарыны тярк ется ъанлар,
Фяляк дювранына олмуш о, пярэар.
Деди бир дя: - Щяйатдан ъанса щасил,
Олурса ъан-бядян бирликдя батил,
О нягшя бяс нядир рюйа заманы?
О нягшин кимдир, анлат, сахлайаны?
Ъаваб верди: -Буна вардыр шящадят,
Хяйал олмуш вар ондан сяндя маддят.
Йуху иля фикир олса хиридар,
Олар ъанлар щаман маддятдя ашкар.
Деди бир дя: - Щяйат гуртарса сонра,
Эялярми хатиря бир дя бу дцнйа?
Ъаваб верди о, устадлар сайаьы,
Деди: - Ей алямин парлаг чыраьы,
О нурсан достун олмаздан бу торпаг,
Фяляк дамында тутмушдун йер анъаг.
Сорушсаг бир нишан сюйля о йердян,
Сянин йох хатириндя щеч ня, бах сян.
Бу гямляр йурдуну щям тярк едяндя,
Йадында щеч ня галмаз сян эедяндя.
Ня олмушдур дцнян, йад етмир инсан,
Бу ахшамы чыхардар щям дя йаддан.
Сорушду бир дя: - Ей хош тале устад,
Тяфяккцр няймиш инсанда, бир анлат?
Ъаваб верди яъаиб санки бир дцр:
-
Сорушдун няймиш инсанда тяфяккцр?
Тяфяккцр танры цчцн бир мцнаъат,
Одур бир йалварыш, вардырса щаъат.
Деди Хосров: - Де чярхин эярдишиндян,
Бу торпагла щаванын, де, ишиндян.
Ъаваб верди: - Ешит мяндян нясищят,
Нядир йердян, щавадан, бурда сющбят?
Щава йелдир, ясяр йелдян о, щяр дям,
Бу йер торпаг, о дяймяз торпаьа щям.
Ъащанын илк олуб ювлады йер щям,
Йер цчцн сон бешик олмушдур Адям.
Деди Хосров: - Аьыл мцлкцндя ей тяк!
Мяня сян бир нясищят вер щяким тяк!
Ъаваб верди: - Юзцн инъя эюрянсян,
Ъанын дцнйасы, хилгят ъанысан сян.
Тамам бир сюздя эизлянмиш тябабят,
Худа халга демиш няймиш бу щикмят.
Бу дцнйада ня истярсян йе, ич сян,
Зийан ейляр йесян аз, чох, щям ичсян.
Чалыш чохдан, щям аздан кеч, ябясдир,
Щямишя орта щяд эюзля, о, бясдир.
Ики зиряк ешитдим бир дийарда,
Чатыр бир чешмяйя бир вахт орда.
Бири аз ичди ки, ъана зийандыр,
Бири чох ичди ки, санки о, ъандыр.
Ядалят щяддиня йол варкян асан,
Бу, азлыгдан, о, чохлугдан верир ъан.
Деди Хосров йеня:- Ъанлар бу щалла
Йувасындан учур, анлат ня йолла?
Ъаваб верди: - Ня эюрдцм йол, ня эетдим,
Дейим анъаг сяня щяр ня ешитдим.
Ешитдим, дюрд мобид вармыш агил,
Онун щяр дюрдц ъандан баьлы, камил,
Бу мцшкцлдя галырлар гилц галла;
Бядяндян ъан эедир бурда ня йолла?
Бири сюйляр ки, санки йатмыш инсан,
Дцшцр дярйайа эюрдцкдя бурульан.
Сулардан чыхмаг истяр, ъящд ейляр,
Фягят бир файда вермир бурда сяйляр.
Ойанмыш наращат бир щалда горхаг,
О, зянн ейляр гара басмышдыр анъаг.
Икинъи бянзядир бир гясря, бирдян
Чякир яршя ону танры бу йердян.
Дцшцр гясрин кянарындан бир инсан,
Тутур тез гцллядян ъан горхусундан.
Атыр ял-гол беля чякдикъя зиллят,
Йыхылса анлайыр чохдур мцсибят.
Неъя сцст олса ял, ейляр ня вар дярк,
Йапышмыш гцллядян дюрд ялли бярк-бярк.
Эялир ахырда эцъсцзлцк бу гайда,
Дцшцр щям гцлля, щям Адям, ня файда!?
Цчцнъц сюйляйир бир гейри дастан,
Щаман гурддан, сцрц иля чобандан.
Гапыр гурд бир гойун бир эцн йавашдан,
Чобан дюнмцр о гурд иля савашдан.
Чякир бир сямтя гурд, истяр апарсын,
Чобан дартыр, ону гурддан гопарсын.
О гурд эцълцйдц иш билмякдя ондан,
Чобанса хиргя гой тапсын замандан.
Дейир дюрдцнъц мобид айры дастан:
-
Дайанмыш наз отаьында бир инсан.