228
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
Ня ъцр йедди дямир бянддян чыхарсан?
Тамам дашдыр вя палчыгдыр бу мянзил,
Айаг палчыгда, долмуш гялбя чох йел.
Бу даш-палчыгда щяр кяс олса агил,
Ня даш цстя гойар даш, ня эиля эил.
Оху ибрятля, дярк ейля нядир бу:
Ня зянн етдин, мяэяр яфсанядир бу?!
Бу дастаны оху, йаш тюк эюзцндян,
Эцлаб сяп Ширин цчцн бир юзцн сян.
Онунчцн ки, кямюмр олду о дилбяр,
Ону эцл тяк ъаванкян алды йелляр.
Гядям йцнэцлдц о, гыпчаг бцтцм тяк,
Эцман етдим, о, Афаг иди эерчяк.
Эюзял сима, шириндил, санки гюнчя,
О Дярбянд сащиби етмишди тющфя.
Дямирдян бир зирещ яйниндя палтар,
О, дон эеймишди кюйнякдян бир аз дар.
Гулагбурма эюрцб ондан бюйцкляр,
Балыш гойду, мянимля олду щямсяр,
О, тцркляр тяк кючя олдугда мющтаъ,
Едиб тцрклцк, няйим вар, етди тараъ.
Яэяр тцркцм чадырдан эетди бирдян,
Ей аллащ, тцрк балам вар, сян билирсян!
НИЗАМИНИН ОЬЛУ МЯЩЯММЯДЯ
НЯСИЩЯТИ
Ешит, ей йедди йашлым, эюздя нурум!
Уъа эюйляр йериндир, ей гцрурум!
О аллащ верди рузи бяслядим мян,
Мяним йох, каш ола щагг ады кюлэян!
Щилал дюврцндя эцл, юмр ейля гямсиз,
Эцлцб шад олмушуг щям бир заман биз
Дюнцб бядр олдуса ахыр щилалын,
Бир улдуз тяк йанар онда ъамалын.
Чалыш елм ялдя ет, дцнйа верярляр,
Оху ясма нядир, мяна верярляр.
Гялям чяк бош сюз цстцндян, кянар ол,
Илащи елми юйрян, бяхтийар ол.
Еля юмр ет, десинляр щяр эюряркян:
Низами, агил оьлун вар, мин ящсян!”
ХОСРОВУН ЙУХУ ЭЮРМЯСИ
Эеъя эюз йуммайыб сюзляр дейян кяс
Деди тапмыш нядян Пярвиз зийан бяс!
Чох айдын бир эеъя йатмышды Кясра,
Эюрцр пейьямбяр иля баьлы рюйа.
Эедир алтында йорьа бир яряб ат,
Гулаъ сачлар кямянд олмушду гат-гат.
Деди чох мещрибан: - Ей гящряман сян,
Тут ислам йолуну, эял дюн кцфрдян.
Деди: - Айрылмайыб та баш бядяндян,
Нядир дюнмяк бу айиндян, бу диндян?
О тцнд атлы тез ордан чыхды, эетди,
Она бир гамчы чякди, эюр ня етди.
Ойанды уйьудан шащ, дурду бахды,
Ичи од тутду, башдан тцстц галхды.
Цч ай дцз хястя олду, горхду мющкям,
Эеъя йатмазды гямлярдян о бир дям.
Хумарлыгдан айылдыгда о мяьрур,
Деди хялвятъя Шириня: - Эедяк дур.
Эедяк бир дям ъяващир хязнясиня,
Бахаг, бир зювг дуйсун гялб, синя.
Ятирляр, щям ъяващирляр, ипякляр,
Ня чохдур, сейр едяк, эцлсцн црякляр.
Веряк йохсуллара бир бящря ондан,
Бу ишдян зинят алсын гой бядян, ъан.
Йол алды хязняйя онлар бярабяр,
Ъяващирдян йох иди бош галан йер.
Долу зянъирли сандыгларла щяр йан;
О, Хосровдан, бу Кейдян тапмыш цнван.
Вар иди гырх отаглы бир хязиня,
Бири ашкар, ону эизлин дяфиня.
Бахыб щяр хязнядян онлар кечирди,
Ня вар защирдя онлар бахды, эюрдц.
Билиб дяфтярдя гейд олмуш галанлар,
Ачар, щям хязнядар ахтарды онлар.
Ачар ялдя едилди, щям дя дяфтяр,
О эювщярляр йцкцндян йерляр инляр.
О эизлин хязняни сейр ейляди шащ,
Гыфылдан, хязнядян олду там аэащ.
Ачарлар ичря эюрдц бир ачар вар,
Гызылдандыр, бир айдыр санки, парлар.
Хябярляр сорду Хосров хязнядардан,
Гыфылдан, хязнядян, алтун ачардан.
Щаман хязня олан йер эюстярилди,
Газылмагчцн о йер буйруг верилди.
Йери газдыгда ордан чыхды дашдан
Яъяб бир таь эюрцндц, надир ейван.
Щаман бир баьлы сандыг варды мярмяр,
Гыфыл варды о даш сандыгда там зяр.
Буйурду шащ, о даш сандыг ачылды,
Ня варды эюрдцляр, нурлар сачылды.
Гойулмуш саф эцмцшдян тилсим яла,
Вар цстцндя гызыл бир лювщя амма.
Щаман зяр лювщя цстцндя газылмыш,
Эцмцш зярля гарышмыш, сюз йазылмыш,
Охунмагчцн гоъа бир кяс тапылды,
Охундугъа о шащы щейрят алды.
Охундугда, арандыгда о лювщя,
Ону шярщ ейляйян билдирди бюйля:
Олан вахт Ярдяшири- Бабякан шащ
Зирякляр шащы иди, гялби аэащ.
Билир дцнйадан, улдуздан хябярляр,
Фялякляр щюкмцня дикмиш нязярляр.
Едибдир йедди улдуздан о, ашкар,
Чох аз мцддятдя, олдугъа гяранлар,