358
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
Щеч кяс турш сюйлямяз юз айранына.
О кяс ки юмрцнц щяср етмиш елмя,
Баш яймяз щеч заман ъязри-ясяммя
66
.
Биликли адамлар узаьы эюряр,
ъащилин зящмяти щядярдир, щядяр.
Билиъи таъирляр чыхаркян йола
Горуъу эютцряр, салар саь-сола
67
.
Нафя йцкляйяндя щяр чинли яттар
Чякяр йапышгандан она бир щасар
68
.
Шинябуб оларса дцчар гартала
Учмагда гушлары тез гойар дала.
Адлы-санлылара бяла цз веряр,
Йетмяз хятярсизя ясла бир хятяр.
Зиряк гуш йем цчцн атылар-дцшяр,
Нящайят айаьы тора илишяр.
Эюзц торпаг кими аъ олан эяряк
Билсин йейяр анъаг бир гарын чюряк.
Ня гядяр йесяляр йер анбарындан,
Яскилмяз бир арпа онун варындан.
Арпа-арпа ондан йыьан, ей инсан,
Йеня дя дцнйайа гайтараъагсан.
Шам кими хошларсан эяр гызыл таъы,
Эцлсян дя аьларсан щей аъы-ачы
69
.
Мцфяррищдяки вар йагут иля дцрр
70
,
Долу аьлайышдыр, аз бир эцлцшдцр.
Щамынын йолдашы, эизли йары вар,
Досту вар, бир йахын щавадары вар.
Инсана архадыр онун камалы,
Аьылдыр щяр кясин дювляти, малы.
Ким ки йетишмяди аьылдан бара,
Охшар инсансифят яждащалара.
Инан, зиряк адам мялякдир, мяляк,
Зиряклик эюзялдир, яъябдир эерчяк.
Йазылмыш алнына щяр шей язялдян,
ъящд ейлясян беля, ня эяляр ялдян?
Щяр щалда сян чалыш, щяйат ямякдир,
ъяннят кащыллыьы няйя эярякдир?
Ким гайьы бясляся юз ямяйиня,
Юзэяйя пис бахса, о писдир йеня.
Щяр ким белясийля ашна, йар олар,
Юзэяляря гаршы бядяфкар олар.
Кимин ки, гялбиндя вардыр щцммяти,
Онун да йахшылыг олур немяти.
Чалыш, айаьына тикан батса да,
Тяня бящаняси олмасын йада.
Бу демясин: юмрцн йетибдир баша,
О эцлмясин: башын дяйибдир даша.
Ял тутмаса беля, кюмяк етмяся,
Эцлмясин заваллы щалына кимся.
Йахшыдыр гяминя эцляндян, бары
Йадында сахлайан йахшылыглары.
Аъэюзцн йанында йемя эял чюряк,
Йесян, чаьырасан сцфряня эяряк.
Мцфлисин юнцндя ял атма зяря,
Сарынар хязняня, дюняр яждяря.
Йаз йели олса да цряйя дайаг,
Сюняр, гаршысында йандырма чыраг.
Инсан йем далынъа гачмасын эяряк,
Гушдан айыг олсун, зирякдян зиряк.
Кюпяк елясиндян йахшыдыр, дцзц,
Ки, щей ешшяк кими отдадыр эюзц.
Чалыш юз халгынын ишиня йара,
Эейсин ямялиндян дцнйа зярхара.
Хош ятирляр сачмаг истяйян адам
Эцлтяк хошхасиййят олмалы мцдам.
О агил ня дейиб билмирсян мяэяр:
Ращат йатан йахшы йухулар эюряр”.
Бядхислят доьулуб щяр ким анадан,
Юляр о хислятдя, эедяр бинадан,
Ким эялся дцнйайа хошхислят, хошщал,
Тярк едяр дцнйаны йеня о минвал.
Тутма бир чюрякчцн мющкям ъащаны,
Юлдцрмцш сян кими о чох инсаны.
Торпаг вцъудуна вурма мин бязяк,
Инсана гум кими садялик эяряк.
Ким деся пак дуйьу инсандан доьар,
Инсан да торпагдан щяр заман доьар,
Де она: “Эцл ки вар, йери тикандыр,
Мющрянин мяканы шащмар иландыр
71
”,
Чарпыш дцнйа иля шири-няр кими
72
,
Йохса удар сяни о, яждяр кими.
Инсан яждащадан достлуг эюзляйяр?
О, йалныз адамы парчалар, йейяр.
Кюпяк эирся беля дярвиш ъилдиня,
Кюпякдир, кюпякдир, кюпякдир йеня.
Бир дост ки, дост иля щей нифаг ейляр,
О, демяк, дцшмянля иттифаг ейляр.
Милчяк ки щяр йана гонур учараг
Аьы гара ейляр, зил гараны аь
73
.
Бу гулдур тайфадан чякил кянара,
Доьра бу дюрд бянди, ет пара-пара
74
.
Бир йердя ки, дцшя щюрмятдян диндар,
Защид сярхош олур, Йусиф ъанавар.
ъан гуртармаьа вар инди ики йол:
Йа пислийи бяйян, йа пис адам ол.
Анъаг эюрмяз рява, щягиги бяндя
Ки, дцшсцн айаьы беля кямяндя.
ъящянням галамаз беля бяндяляр,
Нефт арайыб тялги тюкмязляр щядяр
75
.
Галх, язяк башыны бу фитнянин биз,
Мящв ейляйяк тамам, бу - вязифямиз.
Бяс дейил баш яйдин пула, гызыла -
Салдын дюрд дцйцня, йедди гыфыла
76
?
Йел, гызылдан ютрц, йахшы нязяр сал,
Эюр неъя ейляди лаляни памал
77
,
Чайыр ки йохсулдур, она дяймяйир,
Ону мящв етмяйир, ясла яймяйир.
Эязмя аь булудтяк башында хязнян,