364
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
Бу йцксяк бинадан Неманын ады
Эюйдяки ай кими галхыб парлады.
ъадуэяр чаьырды адыны торпаг,
Хявярняг Аллащы сайды ону халг.
ХЯВЯРНЯГИН ТЯРИФИ ВЯ
НЕМАНЫН ЭЮЗДЯН ИТМЯСИ
Бящрамын щцняри сачынъа шяфяг
Дюндц бир бязякли баьа Хявярняг.
Эюй деди: “Гиблядир бу хош имарят”.
Йох, ъин бищарыдыр” - деди тябият
113
.
Йцз минлярля адам йахын вя узаг
Эялди сейр етмяйя ейляйиб сораг.
Эюрянляр щцснцня сюйляди ящсян,
Силди кандарыны ятякля щямян,
Шаирляр Хявярняг, Сядейр щцснцня
Гязялляр йаздылар щей дюня-дюня.
Йямяня Сцщейли сачаркян атяш
Щейран галды буна щям Ай, щям Эцняш.
Дцрр, эювщяр, сачмагда Ядяня дюндц,
Сцщейл иля долу Йямяня дюндц.
Хявярнягля Йямян шющрятли олду,
Ирям баьчасытяк язиз тутулду;
Бящрам юмцр сцрцр мяндя” дейяряк,
Бязяди дцнйаны Щямял бцръцтяк.
Севинъля галдырды Зющря гызыл ъам
Хявярняг цстцндя эязяндя Бящрам.
О эюрдц бу заман бир эюзял сарай,
Ичиндя эцняш вар, байырында ай.
Эцняшля бязяниб ичиндя таьы,
Щилалдыр чюлцндя нурлу чыраьы.
Башында ойнарды щяр заман кцляк,
Она хязан йели дяймясин эяряк
Далды дюрд кцнъцня гясрин бахараг,
Эюрдц бещишт кими бир сяфалы баь.
Орда Фярат ахыр чямянзар бойу,
Ахыр еля бил ки, дирилик суйу.
Эюйляря уъалан Сядейрин йаны
Абад бир кянд иди, суд-йаь мейданы.
Габаьында сящра, далында чямян
Кцлякляр алырды няфяс нафядян.
Кяйана йарашан бу дамда Неман
Бящрамла отурмуш, бещиштдир щяр йан.
Лаля гызартмышды санки щяр йери,
Шуштяри дюшянмиш эениш чюлляри
Билдирчин овлаьы, кяклик овлаьы
Сцзцб о чямяни, о баьча-баьы:
Беля йер тапылмаз щеч, - Неман деди,
Бурда шад олмалы йашайан, - деди.
Онун ядалятли вязири варды,
Исанын дининя пярястишкарды.
О деди: “Аллащы дуйуб танымаг
Сянин дювлятиндян йахшыдыр анъаг,
Сян о мярифяти дуйсан мцкяммял,
Бу бязяк-дцзякдян эютцрярдин ял”.
Вязир бир од йахды, бир шюля салды,
Сярт гялби Неманын хейли йумшалды.
Бу дцнйа эюряли йедди щасар, таь,
Беля ишлямямиш щеч бир манъанаг.
Неман бу ейвандан еняряк йеря,
Цз гойду шир кими эениш чюлляря,
Унутду щяр шейи, бцтцн варыны,
Тярк етди шащлыьы, юз дийарыны,
Чцнки дцз эялмяз щеч дцнйа дин иля,
Сцлейман ъялаллы тахтындан беля
Ял чякиб йашады пяриляр кими,
Ел ондан йашады бихябяр кими.
Бир дя гайытмады юз ханясиня.
Кейхосров кясилди зяманясиня
114
.
Мцнзир щей чалышды, щей етди хитаб,
Бяхтинин щатифи вермяди ъаваб.
Мцнзирин гялбини щясрят, гям алды,
Нечя эцн йас тутду, дярди чохалды.
Тахтц-таъ сащиби галды наялаъ,
Тахта чыхыб, йеня баша гойду таъ.
Сон верди еллярин ащц-зарына,
Юлкяни кечирди ихтийарына.
Гошуна, юлкяйя башчылыг етди,
Шащ хялят эюндярди, разылыг етди.
Бящрама атадан даща мещрибан
Кясилиб тутарды язиз ъанындан.
Онун Неман адлы бир оьлу варды,
Шащзадя Бящрамла йашыд оларды.
Бящрама, Мцнзирин оьлу Немана
Бир дайя сцд вериб, олмушду ана.
Бящрам чох севярди сцд гардашыны,
Бир ан бурахмазды юз йолдашыны.
Онлар бир лювщядян дярс кечярдиляр,
Бирэя сяпярдиляр мяълисдя эювщяр.
Бириси эцняшди, бириси нурду,
Онлар бир доланыб, бир отурурду.
Бир нечя илди ки, уъа галада
Бясляниб дурурду бизим шащзадя.
Дярся баш гошарды эется щяр йана,
Аьлы йюнялдирди ону црфана.
Бящрам юйрянмишди яряб, фарс, йунан
Дилини мяктябдя юз устадындан.
Мцнзирдя вар иди башга яламят,
Улдузлар елминдя кяскин мящарят.
Он ики бцръ иля о, йедди цлкяр
Габаьында ачыг сандыьа бянзяр.
Щяндяся хяттиня ямял едярди,
Минлярля Мяъисти о щялл едярди
115
.
Юлчдцйц эюй, фяляк, асиман олду,
Онлара эюз олду, пасибан олду.
Дярин-дярин фикир ня гядяр ки вар,
Кюнлцнц онлардан етди хябярдар.