374
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
Шащ бу мяктуба юз мющрцнц вурду,
Цстялик мяна да веряряк, дурду:
-
Неъя ки, лазымдыр апарын, - дейя,
Пярястишкарлара етди тювсийя.
Эюрдц шащ севянляр шащдан хош ряфтар,
Эюзял сюз ешидиб фярящ тапдылар.
Бящрам хяйалыйла дюндцляр эери,
Эюзляри юнцндя шащлыг тясвири.
Онун гцдрятиндян, онун щалындан,
Шаща лайиг олан бу камалындан
Щейран данышдылар, валещ олдулар:
-
Бящрамдыр, - дедиляр, - ясил щюкмцдар.
Камилляр беля бир шаща аь олмаз,
Эцняши палчыгла сувамаг олмаз!
О шащ хислятлидир, о шащ адлыдыр,
Аъыглы асландыр, иэид атлыдыр.
Бир ох атса яэяр, яждаща юляр,
Ачарса шир кими пянъя бир няфяр,
Она таб эятириб дурмаз юнцндя,
Тахтц-таълар алар дава эцнцндя.
Щейван айаьына шащлар салдырар,
Ону ъырнатмайаг, туфан галдырар,
Эялин од вурмайаг ядавятиня,
Дайана билмярик щярарятиня.
Истяся кечиряр ялиня таъы,
Шир щекайятиня йох ещтийаъы.
Анъаг танынмаьа тцлкц иля гурд,
Бизимчцн бу эюзял сцбутдур, сцбут.
Щамы сарай дейя йолланды даща,
Шащын шяртлярини дедиляр шаща.
Мяктубу ачдылар, эялдиляр диля,
Цстцня гоймайыб биръя сюз беля,
Ярз етдиляр шаща уъадан-уъа.
Талейи сынанмыш таъпяряст гоъа
Тахтындан еняряк, отурду йана,
Сюйляди: “Эялмишям шащлыгдан ъана.
Йахшыдыр тахта йох, отурум йеря,
ъанымы вермяйим гурбан ширляря.
Енмяйим йахшыдыр бу тахтдан дири,
Ширин пянъясиндян тикяни бири
Кечириб ялиня йейярми ращат?
Язялдян белядир гоъа каинат.
Йарашыр шащлыьа щаггыйла Бящрам,
О варисдир буна, гылынъ иля ъам
Ондан айрылмасын щеч заман эяряк,
Юлкя варисиня тахтыны веряк.
Гоъа таъидардан ъаван шащ эюзял,
Мян юз шащлыьымдан чякдим артыг ял,
Щюкмцдар дейилям, шащ севяням мян”.
Башчылар да она сюйляди щямян:
“
Вахтыйла сянинля шярт баьладыг биз,
Аьылдан башга шей дейил шяртимиз.
Биз сяни щюкмцдар етдикся, анъаг
Тахтдан дцшмяйин дя биздян олаъаг.
Вурушмаг истяйир Бящрам шир иля,
Гой щцняр эюстярсин бу тядбир иля.
Ойунъаг дейилдир ширдян таъ алмаг,
Кор эеъя эюр неъя ойун ачаъаг.
Баьлайараг шири, шярти эюзляйяк,
Гызыл таъ мейдана гойулсун эяряк.
Тахт сяниндир, яэяр шащ горху бился,
Таъ сяниндир йеня, эянъ Бящрам юлся.
Шир олуб ширлярдян эютцрярся таъ,
Мямлякятдян она йетишяр хяраъ.
Ситайишя, тахта лайиг олаъаг,
Баш тутармы беля бир тядбир анъаг?”
Гуртардылар сюзц беля нящайят
Ки, шяртя тез ямял едилсин, ялбят.
Сабащ эцн чыханда, эцляндя щава,
Шири овламаьа шащ чыхсын ова.
БЯЩРАМЫН ИКИ ШИР
АРАСЫНДАН ТАЪ ЭЮТЦРМЯСИ
Сящяр гызыл таълы, сабащ хейли шян,
Бир тахт йаратмышды фил сцмцйцндян,
Ряй дейян, иш эюрян голу эцълцляр,
Амирляр, щакимляр, кимдя вар щцняр,
Ярябляр, яъямляр щей атландылар,
Ширляр мейданына ганадландылар.
Ширбанлар эятирди ширляри эялди,
Ачыб бурахдылар, мейдан дцзялди.
Гызьын щямля етди шир цстцня шир,
Газылырды санки Бящрама гябир.
Ширляр арасына о шир сахлайан
Эятириб таъ гойду тамам гызылдан;
Арасында о таъ гара ширлярин
Бир айды аьзында ики яждярин
136
.
Тештин сясийля ай булуддан чыхар,
Бош дейил, бу тештин гылынъы да вар.
Кинли ширляр дюнцб гызьын яждяря,
Дюйцб гуйруьуну гязябля йеря,
Санки дейирдиляр: “Ким гарят ейляр,
Яждярдян таъ алар, шцъаят ейляр?”
Дямир ъийярлидян йох хябярляри
Ки, шири овлайар, вурар яждяри.
Ики ох мянзили ъцрят етмяди,
Кимся о ширляря йахын эетмяди.
Дедиляр: “Едилсин бу шяртя ямял,
Ширляря йюнялсин Бящрам илк яввял.
Ширдян алса таъы, шащ олсун Бящрам,
Онундур сялтянят, бир дя гызыл ъам.
Эцвянмяся яэяр Бящрам бахтына,
Ялвида ейлясин Иран тахтына”.
Санма шащ гярардан имтина етди,
Ширлярин устцня йюнялди, эетди.
Бящрамын ялийля щяр даь, щяр дяря
Мязар кясилмишди азьын ширляря.