381
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
Сярщянэ юпдц йери вя тязим етди,
Еви сялигяйя салмаьа эетди.
Бязяди фяршлярля ейваны сярщянэ,
ъяннятя дюндяриб верди мин ащянэ.
Еля ки, Бящрам шащ эерийя дюндц,
Чятринин шащини эюйдя эюрцндц,
Сярщянэ ипяклярин кясиб башындан,
Рум парчаларындан, Чин гумашындан
Дюшяди атынын кечдийи йеря,
Эювщяр сачылмышды ипяк фяршляря.
Шащ алтмышпилляли уъа ейвана
Йетишиб чыхараг бахды щяр йана.
Эюрдц ейван эюйя доьру эетмишдир,
Хявярнягин щцснц бурда битмишдир.
Щяр щалы эюйляря олмуш йарашыг,
Алыр ъамалындан фялякляр ишыг...
Сярщянэ орталыьа эцлаб эятирди,
Щяр ъцр хюряк верди, шяраб эятирди.
Эюзял йемяклярдян Бящрам йеди щей,
кейф етди, шадлыгла ичди эюзял мей.
Еля ки, бир нечя пийаля сунду,
Алын эцлляриня инъя шещ гонду,
Сюйляди: “Ей гызыл ейванлы, сянин
Отаьын эюзялдир, хошдур чямянин,
Уъадыр бу алтмышпилляли ейван,
Йягин ки, башына онун асиман
Кямянд атыб чыхар, беля бир уъа
Ейвана, алтмышы кечян ай гоъа,
Неъя дырманырсан? Ет мяни аэащ”.
О деди: “Гарысын дцнйамызъа шащ,
Аби-кювсяр олсун нуш етдийи мей,
Сунсун бадясини хош щуриляр щей,
Мян кишийям, буна ня лазым щейрят,
Мяни йормамышдыр йцксяк имарят.
Бир ай парчасытяк гыз вар ки, лятиф,
Шащын яйниндяки хяз кими зяриф.
Даь кими юкцзц алыб эятирир,
Бурада, бу дамда она йем верир.
Бу алтмышпилляли уъа ейваны
Бирняфяся чыхыр, йорулмур ъаны.
Юкцз, юкцз дейил, бир филдир, дцзц,
Биръя мил дя чякмяз пийини юзц,
Анд олсун Аллаща, беля йекя, саз
Юкцзц галдыран ясэяр тапылмаз.
Тяяъъцб дейилми ки, ону бир гыз
Бу уъа ейвана галдырыр йалныз?”
Сярщянэ сюзлярини ахыра вурду,
Шащ юз бармаьыны дишляди, дурду.
Деди: “Мцмкцн олан бир иш дейил бу,
Олса йа сещирдир, йа да ки ъаду,
Габагъа эюрмяся яэяр юз эюзцм,
Инана билмярям, будур сон сюзцм”.
Ялавя етди ки: “Сюзлярини тут,
Еля дцзлцйцнц бу ишин сцбут!”
Сярщянэ гулаг асыб ширя, тез эетди,
Юкцз дашыйаны хябярдар етди.
Эцмцш бядянли гыз эюрдц мягамдыр,
Щяр иши сяррастдыр, щяр иши тамдыр,
Бязянди, дцзянди, дюндц эялиня,
Нярэиз хумарлыьы верди эцлцня,
Айа тязя мцшкц щашийя етди,
Сещри гямзясиня йаман юйрятди.
Шятарят сцрмяси чякди эюзцня,
Наздан пярдя салды кинли цзцня.
Сярви дюндц гызыл бир пийаляйя,
Хизран бойу верди эюзял лаляйя
148
.
Дцздц эцмцш сярвя, дцрляр гяшянэ,
Айына баьлады Пярвиндян чялянэ.
Юз йагут аьзыны бу шух эцлбядян
Ашиг алмасытяк дцрля бюлдц тян.
Чийниндя сачлары сачырды янбяр,
Бухаьы алтына дцздц инъиляр.
Филин сцмцйцтяк инъя вя эюзял,
Бир тахтын сащиби ондан чякмяз ял.
Зянъи сачлар гара, щинду хал тязя,
Санки вурушмаьа дуруб цз-цзя.
Ягиг додагларда гара хал дурмуш,
Зянъи юз мющрцнц хурмайа вурмуш.
Даш-гашлы бир юртцк башында, эуйа
Улдузлардан нигаб чякилмиш айа.
Нурлу сырьалары парлар санки таъ,
Ашиг базарыны ейлямиш ряваъ.
Бцрцнцб айсифят кафур рянэ тцля,
Бянзярди йасямян ичиндя эцля.
Икищяфтялик ай, о назлы мяляк
Верди вцъудуна йедди рянэ бязяк
149
.
Эетди юкцз тяряф бядирлянмиш ай,
Сур бцръцдцр верян айа гиймят, сай.
Баш яйиб галдырды эюйя ону дцз,
Яъяб эювщяр тапды, бир бахын, юкцз.
Галхды пилляляри о бир-бир дама,
Эялиб тахт юнцндя бахды Бящрама.
Юкцзц гоймады гыз цзяриндян,
Шир эюрцб юкцзц галхды йериндян.
Тяяъъцб ейляйиб, щейран галды шащ,
Гыз юз кянизийди, олмады аэащ.
Ай, юкцзц гойуб бойнундан йеря,
Деди назланараг гящряман ширя:
“
Юкцзц гаршына йалныз эятирдим,
Юз эцъцмъя сяня пешкяш йетирдим.
Дцнйада бир няфяр олармы варсын
Юкцзц ашаьы алсын, апарсын?”
Шащ деди: “Эцъцндян дейил бу, ялбят,
Яввялдян етмисян бу ишя адят.
Вярдиш ейлямисян щяр ил башабаш,
Юйрянмисян буна сян йаваш-йаваш.
Юлчцб чыхармысан беля сынагдан,
Одур ки, олмурсан ялдян-айагдан”.