380
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
Талейин йар олса, бил, будур сюзцм:
Бцтцн чаряляри тапарам юзцм”.
Беля бир ящд иля сюзляри битди,
Бунун зцлмц, онун зцлмяти эетди.
Бир эцн сярщянэ шащын имарятиня
Эетди. Шащ сорду ки: “Ня олду Фитня?”
Сюйляди ки: “Айы удду яждаща,
Етдим эюз йашыны она ганбаща”.
Долду таъидарын эюзляри йашдан,
Гуртарды сярщянэин ъаны тялашдан.
Бир кянд варды, елин эюзцндян узаг,
Сярщянэ ейлямишди ораны йайлаг.
Эюйя баш галдырмыш бир кюшкц варды,
Орда эюй дянизтяк дальаланарды.
Орада, фяляйин асиманында,
О алтмышпилляли юз ейванында
Фитняйя йер верди, алды отаьа;
Язиз йер вериляр язиз гонаьа.
Ики эцн кечмямиш бир эюзял иняк
Эятирди дцнйайа бир бузов - гяшянэ.
Аларды бузову о эцндян бяри
Щяр эцн аьушуна о эюйчяк пяри.
Айаьыны сыхыб дюшцня сары,
Чыхарды пилляни тяк-тяк йухары,
Эцняш Сурда олар бащар заманы.
Суру доландыран ай вармы, щаны
147
?
О ъейран йеришли, о эцмцш бядян,
Галдырарды дама, бузову йердян.
Дюнмяди бир эцн дя юз гярарындан,
Щяр иши баъарар ишляк бир инсан.
Бузов ириляшиб йашына долду,
Эялди алты иллик бир юкцз олду.
Щяр эцн сянят олду о эцляндама
Чыхармаг юкцзц тювлядян дама.
Ейляди беляъя бу ишдя адят,
Йцкцндян эюрмяди зярря язиййят.
Бюйцйян юкцзцн артдыгъа яти,
Гызын да артырды эцъц, гцввяти.
Бир эцн отурмушду дарэюз Фитня тяк,
Цряйиндя гцсся, юнцндя сярщянэ.
Щурисифят эюзял, о назлы ъанан
ъаващир дашыйан гулагларындан
Дюрд эювщяр ачараг деди: “Бу саат
Дурма, эет базара, бунлары тез сат.
Бухур ал, гойун ал, тязя эцлаб ал,
Ня гядяр истясян ноьул, шяраб ал!
Мяълис дцзялт эюзял бещишт баьындан,
Шащ гайыдан заман юз овлаьындан
Зяфяртяк ял цзмя цзянэисиндян,
Йалварыб-йахарыб ону сахла сян.
Бящрамын чох эюзял хасиййяти вар,
Инъядян инъя бир тябияти вар.
Цряйи йумшалар бу йалварышдан,
Уъалдар башыны бюйцк щюкмцран.
Улдуза тахт олан бу эюзял евдя
Шащы гонаг едяк шярбятя, сцдя.
Бу файдалы ишя ейлясяк ялаъ,
Тапаъаг о заман ишимиз ряваъ...”
Сярщянэ эютцрмяди о йагутлары,
Варды ашыб-дашан дювляти, вары.
Эизлин хязнясиндян пул алды, эетди,
Ня лазым мяълися, тядарцк етди:
Шаща лайиг йемяк, гузу, гуш, балыг,
Щяр ъцр ичкилярля долду орталыг.
Мяълис йарашыьы ятир, мей, мязя
Эялди орталыьа; хош эялян эюзя
Ноьул, чичяк щазыр ейляйиб тамам,
Эюзлядиляр чыхсын шикара Бящрам.
БЯЩРАМЫН ОВЛАГДАН
СЯРЩЯНЭЯ ГОНАГ ЭЕТМЯСИ
Тахтындан еняряк бир эюзял сабащ
Минди юз атына овлаг дейиб шащ.
Овлады, овлады, эязди, доланды,
Анъаг эюр бир неъя юзц овланды.
Шащ ов хяйалыйла дцшяркян йола,
Эюрдц гаршысында уъа бир гала,
Ятрафы йамйашыл, эцлдц, чичякди,
Кюлэяли, биткили, эюзял-эюйчякди.
Сорушду: “Киминдир бу эюзял дийар?
Кимдир бу ейвана сащиб-ихтийар?”
Шащын йанындайды сярщянэин юзц,
Хосровдан ешидиб беля бир сюзц,
Йер юпдц, Бящрама тязим ейляди:
-
Сян гуллар бясляйян шащсан, - сюйляди, -
Щядиййя етдийин бу кянд мянимдир,
Она пийаляндян сачылмыш ятир.
О йери хошласа, бяйянся щярэащ,
Бу алчаг гулуну уъалдаъаг шащ.
Юзцтяк садядил хасиййятийля,
Сяадят бяхш едян хош ниййятийля
Эирся шащ гапымдан, уъалар башым,
Галхыб фяляклярдян юъ алар башым.
Сиз мяня етдиниз али илтифат,
Бир ейван вердиниз юмрцмя совгат.
Тохунур тяпяси Айа, эюйляря,
Дювряси баьчадыр бахсан щяр йеря.
Гойну ятирсачан чичяк долудур,
Рювзя шаэирдидир, ъяннят гулудур.
Нуш ется орада шащым мей яэяр,
Гапымы юпяъяк мин нурлу цлкяр.
Тозу ятир сачар евимя, дярщал
Юкцзцм сцд веряр, милчяйим дя бал.
Эюрдц сярщянэдяки сядагяти шащ,
Гябул етди щаман бу дявяти шащ.
Сюйляди: “Разыйам, йери, щазырлаш!
Овдан гайыдарам бурайа бирбаш”.