404
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
Шам кими башыны кясяр дцбара,
Галдырар яввялъя уъалыглара,
Сонраса гязябля торпаьа чырпар?
Гызын ъавабыны верди щюкмцдар:
“
Мянимля алмайыб мещрибан няфяс,
Галыр юз ишинин гейдиня щяр кяс.
Щамы юз ишиня пасибан олур,
Яввял мяляк, сонра бир шейтан олур.
Щамынын ращатлыг олду адяти,
Унутдулар шаща рясми хидмяти.
Бойа эюря олар атылан гядям,
Исти чюряк олмаз щяр мядяйя йем.
Дямир бярклийиндя бир мядя щаны,
Йеся, дайанмасын ъан дяйирманы?
Шух киши эюряндя су кими ахар,
Гадын эащ юзцня, эащ она бахар.
Щяр гадын бир саман чюпцня бянзяр:
Щяр йана истяся, чякяр кцлякляр.
Охшар тярязийя щяр шух гялямгаш:
Бир арпа гядяри зяря яйяр баш.
Мирварыйла долу эцлюйшя бир нар
Йетишмиш дцшяндя дюняр лял олар.
Гадын дедикляри кцдц мисалдыр:
Калы дяймиш олур, дяймиши калдыр.
Ярин зинятидир гадын исмяти,
Эеъя, ай тапанда боьар зцлмяти.
Гаравашларыма мян бахдыгъа щей,
Бязянмякдян башга эюрмядим бир шей.
Бир сяни эюрмцшям сюзцндя дуран,
Щяр эцн хидмятини даща артыран.
Мцхтясяр, ня ялим чатыр мурада,
Ня сянсиз йашамаг мцмкцн дцнйада”.
Ня гядяр дедися шащ бу сюзляри,
Лакин щеч олмады зярря ясяри.
Эятирди мцттясил о шух бящаня,
Дяймяди атылан охлар нишана.
Дилтянэлик йукцня дюзцб дурурду,
О дашлыг йохушу баша вурурду.
Шащ суйун юнцндя сусуз галараг,
Сябр етди; тялясди зяманя анъаг.
ъадуэяр гары ки, бир гядяр яввял
Говлатмышды ону хош гядям эюзял,
Олду таъидарын сябриндян аэащ,
Билди арзусуна йетишмяйиб шащ.
Эюрдц ки, щюкмдар аъиз галыбдыр,
Кяниз тагятини ялдян алыбдыр.
Дцшцндц: замандыр, мин дона эирим,
Пяринин башына ойун эятирим.
Эцнцн бешийиня ряхня салым гой,
Айын гялясини тутум, алым гой,
Кимся бундан сонра гой ох атмасын,
Гарынын йайына атса чатмасын
204
.
Тутду таъидары о хялвят диля,
Ону яля алыб, ишлятди щийля.
Дцнйа нурладана бир явяз дейя,
Башлады яфсуну тякрар етмяйя.
Деди: - Истяйирсян хам атын яэяр
Далына минмяйя гойасан йящяр,
Рам олмуш дайчаны ики йол, цч йол
Йящярля, юнцндя тумарла бол-бол.
Соруш атчылардан тярс аты, хамы,
Беля рам ейляйяр, юйрядяр щамы.
Беля бир щийляйя шащ мящял гойду,
Кярпиъи беля бир галыба уйду
205
.
Балдодаг, алйанаг бир кяниз алды,
О, мющря ойнадан шух мащъамалды.
Эюзял дярс алмышды ясир сатандан,
Мцлайим хилгятди яслян о ъанан.
Шащла ня заман ки, гаршы дурарды,
Йцз майаллаг вуруб ойун гурарды.
Шащ цряксиз эетди онунла йола,
Кюнлц истямядян йетди вусала.
Кейфдя щямдямийди биринъи эюзял,
Ещтийаъ заманы буна атды ял.
Орада ъийяри гямдян шишярди,
Бурада мирвари эялиб дешярди.
Эюрду бу йатмаьы, ъошду щиддяти,
Гызын дурр дешмяйя артды ряьбяти.
Шащын тохундуса она ряфтары,
Гондуса цзцня гейрят губары,
Анъаг ямялиндян о эюзял пяри
Бир тук гядяр беля дюнмяди эери.
Дуйду сябяб нядир беля туфана,
Гарынын тяндири баисдир буна.
206
Динмяйиб сябр етмяк олду гайдасы,
Сябрин ешг ящлиня йохдур файдасы.
Ахырда мещрибан эюзял, бир эеъя
Мцнасиб фцрсяти ялдя единъя,
Деди ки: “Ей мяляк ядалы падшащ,
Йурдун ядалятя, динядир пянащ.
Доьру данышансан, доьру эюрянсян,
Дюнмя бу щалындан мянимля дя сян.
Ай, Эцняш ки, сцзяр бу эюйдя мудам,
Яввяли эцндцздцр, ахыры ахшам.
Эцндцзцн тапмасын эюрцм щеч завал,
Йетирсин юмрцня щяр эеъя вцсал.
Сабащ кими шярбят верирдин мяня.
Сиркя сатмаьына шамтяк сябяб ня?
Тутаг ки, йемямиш дойдун мяни сян,
Атдын шир аьзына, сюйля, бяс нядян?
Дярдя салыб мяни о эцндян бяри,
Юнцмдя сахладын горхунъ яждяри.
Мяни юлдцрмяйя нядир бу шащмар?
Юзцн кяс башымы, ихтийарын вар.
Ким сяня бу ишдя йоллар эюстяриб?
Сюйля, ким юйрядиб, ким тялим вериб?
Дейилям юзцмдя, мяня вер хябяр,
ъан гушу учмаьа ачмыш бялц пяр.