427
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
Сцрцнц чякярди башга бир йана.
Гязадан, ики эцн варды о йеря
Пянъя узатмышды, бянзяйиб ширя.
Онун тцрк бахышлы, хош щинду халлы
Бир гызы варды ки, хейли камаллы.
Сярви су ичмишди ъийярдян, гандан,
Назла бяслянмишди назянин ъанан.
Сачынын щюрцйц ятяйиндянди,
Бойнунда чякмишди айа кямянди
261
.
Бянювшя гыврымлы щяр эюзял тели
Гарьа ганадындан гарайды, бялли.
Гямзяси сещрдян бадяляр ичмиш,
Талейи юнцндя гяза бир щечмиш.
Бабил тилсиминя баьламышды бел,
Сещриня бянд олмуш, вурулмушду ел.
Халындан олмушду эеъяляр гара,
Ондан нур алмышды эюйдя айпара.
О шякяр сындыран, пцстя додаглы,
Юпцшцн йолуну етмишди баьлы.
Евдя бяслянилиб чатмышды бойа;
Балыгтяк мейл етди о эюзял суйа.
Йолун кянарында, бир чешмя варды,
Сойугду, ел суйу ордан аларды.
Гыз о ширин судан эялиб долдурду,
Сонра евляриня эетмяйя дурду.
Бирдян гулаьына эялди узагдан
Йаралы хястядян гопан ащ-фяьан.
Ешидиб о йана гыз тез йцйцрдц,
Эялиб ган ичиндя бир эянъи эюрдц.
Бир йаралы чалыр щей ял-айаг, ащ.
Дилиндя йалварыш, бир дя ки, Аллащ.
Учду назянинин башындан щушу,
Тез эедиб диндирди о вурулмушу,
Деди: “Вай щалына, сюйля эюрцм сян,
Ганлар ичиндясян ня цчцн, нядян?
Ей ъаван, бу зцлмц сяня ким етди,
Щалына йанмады, бурахды эетди?”
О деди: “Ей мяляк, де эюрцм ки, сян
Пяризадямисян, йа мялякмисян?
Ишим чох гярибя ойундур, щейщат,
Узундур башыма эялян ящвалат,
Сусуз, бил, цряйим олду тар-мар,
Эял бу йаньылыны ъящд ейля, гуртар.
Су, йохса юлярям, дайанма чых эет,
Варса вер, гой ичим, юмрц хилас ет”.
О ниъат ачары, саги, балдодаг,
Аби-щяйат кими судан алараг
Веринъя, хястянин кечди йаньысы,
Ичди баъардыгъа, ичди сярин су.
ъан эялди о солмуш ъана ялбяял,
Црякдян шад олду чырагбан эюзял.
Гойду юз йериня Хейрин эюзцнц,
Шцкр едиб сюйляди Аллащ сюзцнц.
Чыхмышдыса яэяр каманындан ох,
Эюзцн эиляляри саламатды чох.
Бцтцн гцввятини ишлятди о гыз
Ки, йердян хястяни галдыра йалгыз.
Эюзцнц сарыйыб баьлады щямян,
Йапышды мярданя тутду ялиндян,
Чалышды, галдырды, сонра да варды
Она рящбяр олуб, евя апарды.
Эялди атасынын бирбаш йериня,
Эятирди эюзсцзц биняляриня.
Чыхынъа юнцня кяниз, гараваш,
Деди: “Апар евя, буну чох йаваш”.
Юзц анасынын йанына эетди,
Эюрдцйц вягяни тез бяйан етди.
Анасы деди ки: “Сюйля эюрцм сян
Эялдин, эятирмядин бяс ону нядян?
Едярдик бялкя дя йазыьа чара,
Бир аз динъялярди, о бяхтигара”.
Гыз деди: “Эятириб эялмишям, ана,
Ня кюмяк баъарсан, ет о инсана”.
Гараваш хястяни евя эятирди,
Йатаьын йанына дярщал йетирди.
Тез йер дцзялтдиляр, сцфря сярдиляр,
Шорба ичирдиляр, кабаб вердиляр.
Зцлцм эюрмцш Хейир ащ чякди йаваш,
Аз йейиб, инляди, дярдя гойду баш.
Кцрд евя эяляряк тез ахшамцстц,
Сяфра сындырмаьа ъумду ялцстц,
262
Ня эюрдц, адятдян хейли кянар шей,
Сяфрасы шиддятля гайнайырды щей.
Эюрдц бир щушсузун йамандыр щалы,
Юлцмъцл узаныб йатыр йаралы.
“
Кимдир бу шяхс, - деди эяляряк диля,
-
Ня цчцн хястядир, эцъсцздцр беля?”
Кимся шярщ етмяди дцрцст щалыны,
Башына эяляни, бу заваллыны.
Анъаг дейя билди буну шух пяри:
“
Дялинмиш алмазла онун дцрляри”.
Кцрд эюрдц хястя кор сайыр юзцнц,
Гялби парчаланыб, йумур эюзцнц,
Деди ки: “О йцксяк аьаъдан варын,
Эедин, тез бир нечя йарпаг гопарын!
Суйу чыханадяк язин йарпаьы,
Сцртцн йарасына, сюзцмцн саьы,
Бу ялаъ олунса, хястянин йеня
Фяр эяляр, нур эяляр кор эюзляриня.
Йаман олурса да яэяр эюз даьы,
Шяфадыр дедийим аьаъ йарпаьы”.
Аьаъын йерини веряряк нишан:
“
Бизим о чешмяйля, - деди, - йанбайан
Бир гоъа аьаъ вар, ятирляр сяпяр,
Инсанын бейнини едяр тазя-тяр.
Эювдясиндян чыхыр онун ики шах,
Онлар фярг олунур араланараг.
Бир шахын йарпаьы щури ипяйи,