436
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
Варымы-йохуму, ей гарят едян,
Сянсиз нейляйирям бу дцнйаны мян.
Яэяр ки йанында хяъалятим вар,
Кюнцл арзулайар, сяни ахтарар”.
Дуйуб сирдашлары хош авазыны,
Билдиляр гялбинин эизли разыны.
Цряйи дярдлянир, буну сездиляр,
Эедиб о хаъяни йеня эяздиляр.
Хаъя еля бил ки, йаь оьурлайыб,
Эизляниб дцшцнцр: айыбдыр, айыб.
Шцмшад иля сюйцд, сярв, чянэ, говаг
Алтындакы архда тапмышды сыьнаг.
Щейрятляр едирди, нядир бу кяляк?
Ачмышды сцсяни хейритяк чичяк
279
.
Онлар сорушдулар, хаъя инляди,
Дил ачды, эюзялляр бахыб динляди.
О сирря мящрямляр, дярдя йананлар
Дедиляр: - Говушсун эяряк ъананлар.
Дюнцб йол ачдылар, иш эюрцб беля,
Йетирдиляр щямян эцлабы эцля.
Хаъянин ялиндян йапышан эялди,
О мещрибан цчцн мещрибан эялди.
Хаъя узадараг йара атды ял,
Деди: “Лайиг йеря эедяк, ай эюзял”.
Бир аьаъ вар иди, тахт гурсун, дейя,
Галхмышды шахлары мющтяшям эюйя.
О шащлыг тахтынын алтына йетди,
Бурада ялийля бир йер дцзялтди.
Сянями мещр иля чякди гаршыйа,
Баьрында йер верди о эюзял айа.
Назянин йеришли сярви-хураман
Самани халыда йасямянди сан
280
.
Гыза мейл етдикъя кюнлц олду шян,
Сярв иля чичякди беля бирляшян.
Хаъя гуъаглады айы, ялбяял
Айаг эцъдян дцшдц, ишя эирди ял.
Ханалар алырды хаъянин дашы,
Йол тапа билмяди гачсын йолдашы.
Гялянин дцшцнъя хаъя гясдиня
Истяди су тюкя одун цстцня.
Демя, чюл сичаны бахыб узагдан,
Нечя куду эюрмцш асылы таьдан.
Галхды, ганадланды гуш кими йердян,
Дишляди кудунун бяндини бирдян
Щяр куду тябиля дюндц, сцрцшдц,
Сапындан цзцлцб торпаьа дцшдц.
Сяслянди кудулар, сяс эетди мил-мил,
Еля бил кючмяйя чалынды тябил.
Бцрцндц сясляря щяр тяряф, щяр йан,
Аслан пянъясиндян гуртарды ъейран.
Хаъя еля билди, эялир тялашла,
Дарьа наьарайла, мющтясиб дашла
281
,
Гойду башмаьыны, дцзялди йола,
Гачды чевриляряк бахмайыб дала.
Мин горхуйла пяри йеня дцзялди,
Эюзял достларынын йанына эялди.
Илкин няфяс дярди, о дилбяр эюзял,
Сонра пярдя ачды, атды чянэя ял.
Деди ки: “Ашигляр дейяр, бир кяря
Йар эялмиш баш чякя инъя дилбяря.
Эюрцнъя эюзяли ашиг узагдан,
Истямиш барыны дярсин будагдан.
Гуъушмаг арзусу ъошмуш ъанында,
Эцл гийамят ейляр сярвин йанында.
Синя бостанында билмиш бары вар,
Истямиш гопарыб йесин армуд, нар;
Эювщяр хязнясиня узадараг ял,
Атсын о хязняйя айаг илк яввял.
Ахытсын набата шякяр билятсин,
Сюйцдля лалядян ал ган чилятсин.
Гяфилдян башламыш фитня говьайа,
Бцтцн арзулары чыхмышдыр зайа.
Пярваня ишыгдан галмышдыр ираг,
Сусуз дцшмцш щяйат суйундан узаг.
Сян, ей пярдяляри эеъ вуран, дур, ал,
Чянэя дцз пярдя вур, рянэи доьру чал.
Мяня пярдя вердин олдугъа яйри,
Сянинля дюнмярям дцзлцкдян эери”.
Сюйлятдикъя гязял дярдли ниэары,
Хябяр тутду йеня ъан сирдашлары.
Хаъяни эяздиляр, йеня чапдылар,
Эялиб бир тяряфдя йорьун тапдылар.
Цряйи дюнмцшдц ясян йарпаьа,
Вермишди йаныны гуру торпаьа.
Охшайыб дурдулар сыныг рущуну,
Чякиб чыхардылар харлыгдан ону.
Црякдян аъыйыб, тутдулар ящвал,
Хаъя ащлар чякиб етди ярзи-щал.
Она чаря эязди ики айгабаг,
Йаман хяйаллардан етдиляр узаг.
Ачыб цряйини о бир ъцт чичяк
Вядяляр вердиляр, алдылар цряк.
Дедиляр: “Бу ишдя мющкям инсан ол,
Мещрибандан даща чох мещрибан ол.
Иш цчцн еля бир йува тямир ет,
Гой уча билмясин орайа афят.
Узагдан бахарыг, эюзляйярик биз,
Оларыг ишэцзар бир эюзятчиниз”.
Дейиб бу сюзляри тез йюнялдиляр,
Дуруб айаьына сярвин эялдиляр;
Еля ки хаъяни тапды о ъанан,
Олду цряк алан, язиз, мещрибан.
Эюзял дейиляня единъя ямял,
Хаъя хаъялийи атды ялбяял.
Тутду сярхош кими эцл сачларындан
Апарды, йер эязди баьчада пцнщан.
Баьын кянарында варды бир буъаг,
Бир хярмянлик йерди, нурлу таьды, таь.