444
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
Дюрд илдир ки, беля, ащ, о зцлцмкар
Мяни бу зинданда етмиш зялил, хар”.
Шащ эюзял кянизи, боллу варидат
Эятирдиб, оьлана верди о саат.
Цстялик эялиня верди бол ъещиз,
Зиндандан гуртарды мящбусла кяниз.
БЕШИНЪИ МЯЗЛУМУН ШИКАЙЯТИ
Бешинъи сюйляди: “Улу таъидар,
Ей еви фяляйя олан барабар.
Ряисийям филан рясядэащын мян,
Мцти бир гулуйам шащяншащын мян.
Мяшьялям вермякдир юлкяйя зинят,
Гулаьым щалгалы, ишим итаят.
Шащын дювлятиндян, йарадан Аллащ
Мяня дювлят вермиш, бир дя ъалал, ъащ.
Мяшриг шащы даим йашасын дейя,
Гярг етдим цфцгц тамам шянлийя.
Дуан ризгим иди мяним щяр заман,
Сяндян ютрц эюрдцм йахшы иш, инан.
Шящяр, кянд сайямдя олду тязя, шад,
Алимляр етдиляр мяня етимад.
Ялимля парлады бцтцн мямлякят,
Йетишди сайямдя щяр кяся немят.
Йохсуллуг ялимля гачды, йох олду,
Сяйимля дулларын гарны тох олду.
Гызыл уманлара ейлядим кюмяк,
Дарда галанлара йетирдим йемяк.
Гоймадым кимсяни галмаьа мятял,
Язиййят чякяня тез узатдым ял.
Ня эялирим олса якинчиликдян,
Ону сярф ейлядим гонаглыьа мян.
Салмышдым гайдайа эялир-чыхары,
Мяндян разы иди ряиййят, Танры.
Бу адым, бу саным вязиря чатды,
Зцлцм газаныны о тез гайнатды.
Алды мянсябими, ъащ-ъалалымы,
Даьытды, гоймады мцлкц малымы.
Деди: - Газанмадын ямякля вар сян,
Бяхшиш дя эюрмяйиб кимся ялиндян.
Вар иксир кцряси сяндя, ещтимал,
Йа ки, тапылмадыр бу хязня, бу мал.
Айыр лайигинъя бир гисмят мяня,
Йохса, йетирярям язиййят сяня.
Гулунун башына эятирди няляр,
Ишлятди мин ъцря хам бящаняляр.
Ян ахырда мяни дярдимянд етди.
Юзцм юз гулумдум, тутуб бянд етди.
Инди беш илдир ки, евдян узаьам,
Кюрпяляря щясрят накам дустаьам”.
Шащ вердирди она мин назц немят,
Деди ки: - Азадсан, юз евиня эет!
АЛТЫНЪЫ МЯЗЛУМУН ШИКАЙЯТИ
Алтынъы мязлума нювбят ки, чатды,
Юз хумар бяхтини о да ойатды.
Шаща дуа етди яввялъя, ялбят,
Деди: “Ей яхлагы юлкяйя немят,
Яслим кцрд, юзцм дя мярд бир ясэярям,
Няслимин мирасы, халис эювщярям.
Гошун яфрадына мянсубам мян дя
301
,
Атам да падшаща бяндяйди, бяндя.
Ихласла шащыма гуллуг едирдим,
Атамын эетдийи йолла эедирдим.
Шащын дцшмяниня гылынъ чякярям,
Щазырам ъанымдан кечмяйя щяр дям.
Шащ юз немятиндян азаъыг чюряк
Вермишди, биз дя бир эцзяран эюряк.
Асудя немяти мян дя йейирдим,
-
Бяндяйям щяр заман шаща, - дейирдим.
Алды мянсябими вязир кялякбаз,
Зцлмцн, йаманлыьын ахыры олмаз.
Варды якин йерим, ящли-яйалым,
Йохду бундан юзэя дювлятим, малым.
Нечя йол йанына вардым онун мян,
Йалвардым, йахардым тутсун ялимдян.
Бялкя дя ядалят йолуйла эетсин,
Йазыг аилямя бир инсаф етсин.
Тягацд кясдирсин мяня о инсан,
Рузими йетирсин али дивандан.
Цстцмя сяслянди, деди: - Сакит ол!
Эедиб хядянэинля юз рузини йол
302
.
Йохдур мейли шащын, буну дцш баша
Ки, дава тюрятсин, эирсин саваша.
Горхуда дейилдир башынын таъы,
Давайа, гошуна йох ещтийаъы.
Тянбяллик ейлямя, пешя тап, пешя,
Палчыгчылыг ейля, эириш бир ишя.
Йемяйин йохса да, гапында вар ат,
Ону, йящярини, силащыны сат!
Дедим: - Бу хислятдян, бу ряйдян ял чяк,
Танрыдан горхараг, эял, ейля кюмяк.
Щясрят гойма мяни пула, палтара,
Мян дара дцшмцшц эял салма дара.
Сян узатдын назла ял-айаьыны
Мян гылынъ эютцрцб говдум йаьыны.
Сян мямлякят цчцн вурурсан гялям,
Мян гылынъ эютцрцб, атырам гядям.
Гялям батырырсан сян гара гана,
Мян щцъум едирям ганлы дцшмана.
Шащын вердийини алма ялимдян,
Пянащ апарарам, йохса, она мян.
Гызыб бу сюзлярдян эюстярди инад,
О мян гялямсизя чякди бир дяват
303
.
Деди ки: - Ей ганмаз, буну йахшы ган,
Хам кярпиъ дейилям ки, горхум судан.