477
ИСKЯНДЯРНАМЯ
Фейлягус чыхаркян ов цчцн дцзя,
Гадын юлян йерля эялди цз-цзя.
Эюрдц бир гадындыр йурдсуз, йувасыз,
Башынын цстцндя бир кюрпя йалгыз.
Сорур бармаьыны о кюрпя ушаг,
Ана щясрятийля дишляйир бармаг.
Нюкярляря ямр верди таъидар;
Гадынын дяфниня мяшьул олдулар.
Кимсясиз кюрпяни эютцрдц йолдан.
Далды бу щейрятли ишя бир заман,
Бюйцтдц, бясляди, верди тярбийя,
Вялиящд ейляди “Оьлумдур” дейя.
Зярдцштилярдя вар башга рявайят.
Верир Искяндяри Дарайа нисбят.
Вурдум тарихляри мян бир-бириня,
Бахдым Фирдовсинин юз ясяриня.
Щяр ики рявайят мянъя позугдур,
Уйдурма сюзлярдир, щягигят йохдур.
Доьрусу будур ки, билир щяр дийар,
Фейлягус оьлудур бюйцк таъидар.
Бунларда щягигят эюрмядим бир аз,
Тарихчи бунлары гялямя алмаз.
Ян йахшы бир гоъа рявайят едир,
О кющня шащлардан щекайят едир:
Фейлягус гясриндя бир эюзял вармыш,
Бязякли эялинтяк азад йашармыш.
Бахышы ъан алан, гамяти бцлянд,
Гашлары каманды, сачлары кямянд.
Санки бир сярв имиш, йетирмиш чямян,
Телляри бянювшя, чющряси сямян.
Ъамалы парлаг бир эцняшдян тямиз,
О сцзэцн эюзляри гямзяли нярэиз!
Гывыръыг сачлары гара бир янбяр,
Сарай бу дилбярля олмуш мцяттяр.
Рум шащы вурулмуш айцзлц гыза,
Дилинин язбяри парлаг улдуза.
Бир эеъя баьрына басды щюкмцран,
Шащын хурмасындан бар верди фидан.
Нейсан булудундан сядяф тутду бар,
Ян парлаг бир инъи олду ашикар.
Кечди бу вягядян доггуз ай анъаг,
Ананын бятниндя тярпянди ушаг.
Падшащ ямр етди ки, мцняъъимляр
Бахыб улдузлара версинляр хябяр.
Бир хябяр версинляр бу эизлин ишдян,
Ращатлыг версинляр бу тярпянишдян.
Биликли мцняъъим башлады ишя,
Бахдылар фялякдя олан эярдишя.
Эюйляри сейр цчцн мяълис дцзялтди,
Улдуз тярязиси ортайа эялди,
Талейи эюрцндц Ясяд бцръцндян
88
,
Дцшмянляр кор олду онун эцъцндян.
Эцняш йахынлашды о эцн Щямаля,
Эедирди елмдян чатсын ямяля
89
.
Цтарид вя Ъовза гонмуш бир йеря,
Соврда мяскян етмиш Ай иля Зющря.
Гювси дя Мцштяри бязямиш эюзял,
Мизанын бцръцндя ойнарды Зцщял.
Алтынъы ханяни тутмушду Бящрам,
Хидмят эюстярмяйя олмушду гулам.
Талейи эюрцндц нурдан да парлаг,
Ня дейим, о йаман эюзлярдян ираг.
Беля хош фал иля дцнйайа эялди,
О баьда беля бир фидан йцксялди.
Тягвимдян бяхтини тяйин етдиляр,
Гойулду ушаьын ады Искяндяр.
Бу йедди цлкярдян олду ашикар,
Ачары веряъяк она рузиэар.
Мцняъъим тале дян веринъя хябяр,
Фейлягус шцкр етди, силинди кядяр.
Бяхтийар чоъуьа етди мящяббят,
Тахтына отурду, пайлады хялят.
Артыг йол вермяди гямя, кядяря,
Ъяващир пайлады истяйянляря.
О мцшк ятирлинин эцляндя бахты
Мейи дя, мцшкц дя селтяк ахытды.
О сярвин будаьы бяслянди назла,
Тураътяк сякяряк сяслянди назла.
Мейдан ахтарырды бешикдя икян,
Йящяря атылды юз бешийиндян.
Дайядян истяди ох иля каман,
Каьызы, ипяйи щей алды нишан.
Бюйцдц, юйрянди гылынъ вурмаьы,
Гызмыш асланлара гаршы дурмаьы.
Ат минмяк зювгцндян ляззят алынъа
Дцшдц шящрийарлыг, шащлыг далынъа.
ИСКЯНДЯРИН ТЯЛИМ АЛМАСЫ
Ей саги, рейщандан чякилмиш мей вер,
Ъянняти йад етдим, дур, пейапей вер!
Абад олсун эямим о бадялярдян,
Ъяннятя дцшярям гярг олсам да мян.
Ня гядяр мясуддур шян щяйат гуран,
Тамащ сцфрясиндян аз бир шей уман,
Малы олса беля, кифайят гядяр,
Йеня иш адамы чалышар, ишляр.
Наз-немят ичиндя ращатлыг тапар,
Тялясмяз, атыны астадан чапар.
Ня щяддиндян артыг пайлар малыны,
Ня дя хясисликля позар щалыны.
Чятинлик чох хясис олмагдан доьар,
Гапыны гырсаныз щядсиз одун вар.
Чох йаша, юмцрдян файдалан юзцн,
Чалыш юзэяйя дя зийан дяймясин.
Тарихин йыьылмыш тумарлыьындан
Кечмиши беля нягл едир бир дещган:
Еля ки, Фейлягус тязя эялинтяк