478
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
Вурду бу дцнйанын мцлкцня бязяк.
Аьыллы ювладла ата фяхр едяр,
Чцнки мцбарякдир сечилмиш эювщяр.
Дцнйада атайа вармыдыр, эерчяк,
Аьыллы оьулдан башга бир истяк,
Отуртду юйрянсин ядябля щцняр,
Эцняш ейляр дашы гиймятли эювщяр.
Нигумаш алимди, биликля долу,
Алимин оьлуйду щяким Ярясту.
Тялим ишляриндя чякди чох ямяк,
Щикмятляр юйрятди она севяряк.
Шащаня тярбийя, щцняр, нязакят
Аьыла нур верир, цряйя гцввят.
Щяр ягля сыьышан щцняр, биликдян
Бир мяна чыхарыр мянаны билян.
Улдузлар бязяйян кими эюйляри
Бязяди пак олан йени эювщяри.
Чатдырды ону щяр эизлин билийя,
Щансы бир эянъ алмыш беля тярбийя?
Шащзадя иллярля чох чалышды, чох,
Гулаьы елм алды, башга щеч ня йох.
Юз аьлы, зякасы олунъа рящбяр,
Тапырды ян инъя, мяналы сюзляр.
Щяр инъя мянаны едяркян бяйан,
Сюзляри су кими олурду ряван.
Щямдярси Ярясту, бир гардаш дейя,
Црякдян баьлыйды бу шащзадяйя.
Ярясту алдыгъа билик атадан,
Она юйрядирди щяр ан, щяр заман.
Йягинди биликли щяким устадя
Таъидар олаъаг бир эцн шащзадя.
Онун тялиминя верди чох диггят,
Кишини шад едяр горунса сярвят.
Бяхтини охуду парлаг алнындан,
Верди оьлуна да ондан бир цнван
90
.
Тале хидмятиндя дуран заманда,
Сюз гашы мющрцнц вуран заманда
Оьлуну тапшырды эянъ шащзадяйя,
Анд верди, сюз алды: “Пейман вер, - дейир,
Мяктябдян мейдана сян ат сцряркян,
Шащаня башыны эюйдя эюряркян,
Башыны яйяркян кющня дцнйанын,
Щяр сямтя эедяркян щюкмцн, фярманын,
Тахтыны таъынла мясуд едярсян,
Хяраъ эюндярярляр йедди кишвярдян.
Дцнйайа шювкятля верярсян фярман,
Падишащ оларсан узун бир заман.
Бу дярси, тялими тут хатириндя,
Гызыла, эцмцшя чох олма бяндя!
О заман оьлумдан эютцрмя нязяр,
Щаггыма, сюзцмя бир щюрмят эюстяр.
Онунла ет чятин ишдя мяшвярят,
Гылынъдан кяскиндир эюзял мяслящят.
Сяндя дювлят вардыр, онда да щцняр,
Щцнярля дювлят бир чякийя эиряр.
Щяр йердя щцняря верилмиш гиймят,
О йердя эцн-эцндян уъалмыш дювлят.
Щяр йердя шяряфли бир дювлят вардыр,
Уъалар фикриндян уъаланлардыр.
Айда юз тахтыны гурмаг истяйян,
Эярякдир йцксялсин бу пиллялярдян”.
Шащзадя сюз верди юз устадына:
“
Щяр ямрин гябулдур, - сюйляди она, -
Тахтымла, таъымла олсам падишащ,
Ярясту вязирим олаъаг, биллащ!
Сюзцндян, фикриндян дюнмяз Искяндяр,
Онун щяр ямриня баьларам кямяр.”
Еля ки, талейи олду она йар,
Искяндяр сюзцндя галды бяргярар.
Устады билирди: бир эцн бу ушаг
Дцнйа шащларына фярман йазаъаг.
Бир шякил чякди о, щяндяси щярфдян,
Галиби, мяьлубу етди мцяййян.
Деди: “Ал, бир гяза цз верся сана,
Щярфи сай, щям дцшмян, щям юз адына.
Адын даирядя галса мцзяффяр,
Ямин ол бяхтиня, сяниндир зяфяр.
Бу сайда цстцнлцк эюстярся дцшман,
О галиб кишидян чякин щяр заман.”
Искяндяр гоъадан о шякли алды,
Бу файдалы ишдян севинъя далды.
Йазанда щяндяси щярфи Искяндяр,
Щяр заман зяфярдян тутарды хябяр.
Яглийля бяхтийар йашарды щяр ан,
Онун щяр елминдян гайнарды газан.
Тядбирли, билиъи олмагла йеня
Баш яйди билиъи шяхсин фикриня.
Алимляр сюзцнц тутараг эетди,
Яглийля юзцнц бяхтийар етди.
Устадын оьлу да алим бир кясди,
Онунла щям йашыд, щям дя щямдярсди.
Шащзадя даима она мещрибан,
О да шащзадядян айрылмаз бир ан.
Ярясту разылыг вермязся ишя,
Искяндяр бир гуш да тахмазды шишя.
О тядбир вермядян тутмазды бир иш,
Щяр ишдя аларды ондан эюстяриш.
Бу чархын пярэары дюндц чох заман.
Дцнйа чох сейр етди даьдан, сящрадан.
Фейлягус дцнйаны тярк етди даща,
Тахтыны тапшырды эянъ падишаща.
Эял, горх бу дцнйанын фитня, фелиндян,
Гуртар юз ъаныны онун ялиндян.
Аьаъдыр, дюрд кюкц, алты бюйрц вар,
Чохуну боьмушдур бу горхулу дар
92
.
Шиддятли кцлякляр гопдуьу заман
Дцшяр йарпаьымыз бир-бир аьаъдан.
Бу баьда ябяди йашамаз бир кяс,