487
ИСKЯНДЯРНАМЯ
Даваны тярк едяк, эеъядир даща,
Бу ганлы вядямиз галсын сабаща.
Еля ки, аьарар гаранлыг эеъя,
Дан атыб эцняшли сящяр эялинъя,
Охуйум сяня мян еля бир мейдан,
Илан йувасыны сатын аласан.
Бу шяртля: ордуну чякяркян сящяр
Гаршымда ол сящяр кими ъилвяэяр.”
Бу сюзляр битинъя дюндц ъябщядян,
Шащ деди: “Разыйам бу шяртляря мян.”
Разылыг веринъя гыса мющлятя,
Мейдандан дюндцляр истиращятя.
ИСКЯНДЯРИН ЗЯНЭИБАР ШАЩЫНЫ
МЯЬЛУБ ЕТМЯСИ
Еля ки, дан атды, о парлаг эцняш
Дянизин суйундан галдырды атяш.
Мейданда рум, зянъи тябил дюйяряк,
Аь, гара гарышды шятрянъ зяритяк.
Гырговул румлулар, гарьа зянъиляр
Тярланын ики рянэ кюксцня бянзяр.
Зянъиляр эеъяйди, румлулар чыраг,
Румлулар гарьанын эюзцйдц анъаг
118
.
Бир гара булуда бцрцндц ъащан,
Эюзцндян ахытды дянизляря ган.
Башлардан ашан бир дашгын сел олду,
Бири сусуз галды, бири боьулду.
Искяндяр мейданда бир ат ойнатды,
Ох кими дцшмянин эюзцня батды.
Гызышды ъябщядя дюйцш базары,
Галхды асимана йерин тозлары.
Эейди хам ипякдян дар эюзлц кафтан,
Юзцнц горуду охдан, гылынъдан.
Ян парлаг бир зирещ эейинди эюз-эюз,
Чешмятяк гамашыр она бахан эюз.
Бир сцнэц эютцрдц дцз отуз гулаъ,
Варлыьы ъийярин ганына мющтаъ.
Бойнундан щямайыл бир гылынъ тахды,
Шяфяги эцняшдян даща парлагды.
Башында дябилгя Чин поладындан,
Эювщярляр ондакы эювщяря щейран.
Белиня асды бир зящярли кясяр,
Илантяк санъараг тюкярди зящяр.
Бир ата отурду, ня ат, бир даьтяк,
Эюрцшц севимли, йериши гяшянэ.
Атыны чапараг щярбя йцйцрдц,
Дцшмян сюз вердийи йеря ат сцрдц.
Гаршыйа чыхмады мискин пялянэляр,
Фикир дянизиня салмышды лянэяр.
Щийляйля эюндярди башга ийрянъи,
Шащ эювщярлярини гапсын о зянъи.
Шащ бюлдц хянъярля ону тян йары,
Зянъинин гырылды щяйат дамары.
Даь кими бир гара див ойнатды ат,
Баханын эюзцндян чякилди щяйат.
Бу див дя о зянъи йейяндян йеди,
Чохунун башыны торпаг чейняди.
Мцдщиш бир гара див она йюнялди,
Гыврылмыш илантяк ъцнбцшя эялди.
О дивя Рум шащы вурду бир хянъяр.
Тцстцсц уъалды эюйляря гядяр.
Атылды ондан да мцдщиш щябяши,
Ган ичян асландан о даща вящши.
Она да ичирди юлцм суйуну,
Зяманя ойнады кечмиш ойуну.
О гызмыш асландан щамы горхараг
Щеч бири мейдана басмады айаг.
Рум шащы ат сцрдц, кинля баьырды,
О гачан дцшмяни щярбя чаьырды.
Пялянэяр эюрцнъя бу ъясаряти
Бир йара алмадан сюндц гцввяти.
Атыны ойнатды истяр-истямяз,
Мейдана атылды динмяз-сюйлямяз.
Ат сцрдц о иэид шащлыьа доьру,
Бяхт ону чякирди харлыьа доьру.
Чох гылынъ ендирди эиринъя щярбя,
Гейсяря бир ясяр етмяди зярбя.
Аслан гцввятийля ъошду щюкмцран,
Санки бир ъейрана сарылды аслан.
Дцнйанын пянащы танрыны анды,
Шанлы бир зяфяря артыг инанды.
Дящшятля щцъума кечди шящрийар,
Мяркязи нюгтядя сыхылды пярэар.
Атяшли кин иля щей вурду ата,
Эцлдц шимшяк кими гара булуда.
Он дцйцм мызраьы еля бярк чахды,
Ган онун дюшцндян су кими ахды.
Дцшмянин эямиси даьылды йексяр,
Пялянэяр мящв олду, галды тяк лобяр.
Атындан ямр етди иэид щюкмцран:
Яскярляр щцъума кечсин дурмадан.
Орду щяр тяряфдян бцрцдц дцзц.
Гатды бир-бириня эеъя-эцндцзц.
Охларын инляйян горхунъ сясиндян
Ипякли эейимляр кясилди кяфян.
Гылынъын, галханын шаггылтысындан
Айа баш вурурду бухарла думан.
Гыздыгъа эцняшдян галхырды шюля.
Тяндиртяк йахырды юз атяшиля.
Дюйцш дящшятиндян сярсямди башлар.
Ишыгдан дцнйа да гачырды начар.
Бахдыгъа зянъидир дцшмцш йоллара,
Олмуш эюй йанында йер цзц гара.
Ягигляр шявядян галамыш оъаг,
Зянъиляр од тутуб, кцл галмыш анъаг
119
.
Шявя йцнэцл олду, аьырды эювщяр,
Эювщяря сярраф да чох гиймят веряр.