490
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
Сещирли сяс иля баьырды: Ойан!
Йаз хязиня сачан хатиратындан!
Ня йердя зянъини язмиш Искяндяр,
Ня йердя атына гоймушдур йящяр?
Бу кющня дастаны нягл едян дещган
Кечмиши бу сайаг етмишдир бяйан:
Шаща йар олунъа о бюйцк зяфяр,
Эцлдц нар эцлцтяк, ачылды эцлляр.
Хязиня аьзыны ачды щюкмцдар,
Пайлады, варланды бцтцн гошунлар.
Вурушма йериндя бир щяфтя галды,
Шярабдан чющряляр гызыл рянэ алды.
Кцляк фярраш кими, йаьыш сяггатяк
Йоллары сцпцрцб суварды гяшянэ.
Йоллардан силинди бцтцн тоз-торпаг,
Йол тозсуз оланда бязянир анъаг.
Тоз-торпаг йолларда йатынъа йеня,
Искяндяр атылды йящяр цстцня.
Йол верин!” дейяряк ъошду тябилляр,
Байраглар уъалды Пярвиня гядяр.
Яфрянъя дянизи, Нил сащилляри
Кюч тябли сясиндян олду сярсяри.
Ъошдугъа дявяляр зянэинин сяси
Долду бош сяслярля бейин кцряси.
Йолларда гумруллар сяс-кцй салараг,
Ъыньыраг сясиндян тутулду гулаг.
Чюллярдя ахырды о гядяр яскяр,
Йох иди сайыны билян бир няфяр.
Кякликтяк ойнайан аты Искяндяр
Миняряк, далынъа тярпянди яскяр.
Бир гядяр йол эетди, орду, шящрийар,
Овадан эениш бир чюля чыхдылар.
Ал-сары байраглар варды о гядяр,
Диш-диш шякля дцшдц лаъивярд эюйляр.
Чюллярдян даь кими кечир гянимят,
Йцклянмиш дявяляр чякирди зящмят.
Гядярсиз ъаващир йцклянмиш филя,
Йцз йердян кюрпцляр салынмыш Ниля.
Эцлдц щюкмцранын цзц, эюз-гашы,
Фярящдян эюйляря уъалды башы.
Халга щюрмят етди эиряркян Мисря,
Шящря низам верди адяти цзря.
Дяниз сащилиндя енди орадан,
О йердя шювкятля галды бир заман.
Байраьы ня йеря санъды таъидар,
О йердя абадлыг олду бяргярар.
Сярвятля, фярманла узун бир мцддят
Салды Рум рясмиля бир чох имарят.
Гумлара гум кими сярвят сяпяряк
Абадлыг йолунда чякди бир ямяк,
Дяниз сащилиндя бюйцк Искяндяр
Тязя бащар кими гурду бир шящяр.
Бир ъяннят кимийди - ишыглы, абад,
Щяр йердя базары, баьчасы эцлшад.
Шящяри Искяндяр тикибдир дейя
Адыны гойдулар “Искяндяриййя”.
Шащ бина етдийи бу эюзял шящяр
Баьдада бярабяр, Мисря бярабяр.
Йунана дюнмяйя артыг язм етди.
Эялдийи йоллардан дюняряк эетди.
Дяниздян кечинъя Рума дюняряк,
Дцнйалар ялиндя олмушду мумтяк.
Щяр заман о мума етдикдя ряьбят,
Щяр ня истясяйди едярди ялбят.
Йунанлар “афярин” дедиляр она,
Ъаващир сачдылар эювщяр сачына.
Падшащда эюрцнъя бюйцклцк, мянлик,
Шящярляр бязянди, гурулду шянлик.
Мцтрцбляр охуду, гызыл сачылды,
Хяйаля эялмяйян мяълис ачылды.
Дцшмяни йенян шащ эцвянди бахта,
Шащаня бахтыйла отурду тахта.
Бяхтийар дювлятин уъа бахтындан
Ян эюзял шянликляр гурду щюкмцран.
Зянъидян алдыьы сярвятдян, малдан
Чякисиз щядиййя алырды щяр йан.
Дювран Рум шащына веринъя дювлят,
Щяр шаща эюндярди о малдан гисмят.
Еля ки, Дарайа йетишди нювбят,
Дявя карванына йцклянди сярвят.
Йолдакы йцклярин чоху гызылды,
Бухарайа гядяр карван дцзцлдц.
Мярдликля иш эюрдц, тядбирляр етди,
Кющня яняняляр йолуйла эетди.
Дяйярли маллардан сачды бир гядяр,
Дцнйада эюрмямиш ону бир няфяр.
Щяр ъцр эюзял шейляр, ъяващиратлар,
Нювбянюв ятирляр, ипякляр, атлар..
Саф гызылдан башга, халис мютябяр,
Бир халвар мцшк иля бир сандыг янбяр,
Бир хырман яринмиш саф эцмцш лай-лай
Бир отаг саф кафур, дцзцлмцш тай-тай,
Уд йцклц дявяляр уъалды даьдан,
Щяр йцкцн тяхминян вязни йцз батман.
Бир чох эюзял гылынъ, ъяващирниэар,
Зцрафя дяриси кими халылар,
Хидмятя йарайан вцъуду саьлам.
Эцлчющря кянизляр, щям иэид гулам.
Фил сцмцкляриндян нахышлы тахтлар,
Эювщярля ишлянмиш гядярсиз таъ вар.
Уъа фил эювдяли бир алай ясир,
Голунда, бойнунда дцйцмлц зянъир.
Бир чох дявя йцкц, кясик гулаглар,
Саман тяпилмиш баш бир нечя халвар.
Йцзляръя дюйцшян, даь щейкялли фил,
Чарпышма заманы ян ъошьун бир Нил.
Бу янтиг шейлярля уъа Искяндяр
Бир елчи эюндярди мятин, мютябяр.