512
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
Ня бир гара эейян, ня бир аьлайан.
Щяр сюзц устасы эюзял тохуйур:
“
Ел иля гара эцн байрамдыр, тойдур*.
Яъял пянъясиндя юлся бир няфяр
Эюзцндян йаш тюкяр она бир шящяр.
Бцтцн бир шящярчин сахлайараг йас
Ондан узаглара кимся аьламаз.
Инсан ъямдяйиля долмушдур саь-сол,
Дюйцшчцляр цчцн гапанмышды йол.
О ган Дяълясини эцняш алмышды,
Суйа нейлуфяртяк гайыг салмышды.
Щямин вурушмада бюйцк Искяндяр
Эцняш чешмясиндя сачмышды зяфяр.
Даранын гылынъы салдыгъа шюля
Гызырды дашларын цряйи беля.
Еля ки сохулду орду ордуйа
Мящшяри эюзцйля эюрдц бу дцнйа.
Дава мейданына йайылды ясэяр,
Даранын ъанына вар иди хятяр.
Ордулар дюйцшя эирдийи заман
Олдугъа эенялди дарысгал мейдан.
Йанында кимся йох, йалнызды Дара,
Онунла етмяйир кимся мцдара.
Ики сярхош сярдар фил кими ъошду,
Филбядян Даранын цстцня гошду, -
Бюйрцндян бир йара вурдулар она,
Лалязар олду йер, бойанды гана.
Таъидар йыхылды дярин йарадан,
Санки бир гийамят кясилди ъащан.
Бир аьаъ йыхылды Кяйан баьындан
Йаралы бядяни ганына гялтан.
Дярдя таб эятирмяз инъя оланлар,
Йел иля чыраьын ня достлуьу вар?
О ики гантюкян, о ики хаин
Гачдылар йанына тез Искяндярин.
Дедиляр: “Атяшя йахдыг дцшманы,
Талейин уьрунда тюкцлдц ганы.
Ишини битирдик, вурдуг бир йара,
Эюзцндя ъащаны ейлядик гара.
Истярсян эюзцнля эял эюр бу щалы.
Ганыйла бойансын атынын налы.
Щцнярля юлдцрдцк сизин дцшмяни,
Инди сян йериня йетир вя дяни.
Бизя вяд етмишдин аьыр хязиня,
Доьру гал, вяфа ет инди ящдиня.”
Искяндяр билди ки, бу ики сярдар
Шащ ганы тюкмяйя олмуш щявяскар.
Вердийи пеймана олду пешиман
Щяйадан бир шюля чыхды ъанындан.
Адамын йашыды юлян заманда
Щяйат цмидиндян из галмаз онда.
Деди: “Щарда батмыш гана таъидар,
Кяйан дювлятини бязяйян сярдар?”
Щяр ики гантюкян дцшяряк юня,
Йол эюстярдиляр юз азьын зцлмцня.
Даранын дцшдцйц йеря эялдиляр,
Йанында достлардан йохду бир няфяр.
Вцъуду булашмыш торпаьа, гана,
О Кяйан кцлащы дцшмцш бир йана.
Олмуш гарынъайа Сцлейман ясир,
Тиканлы бир ары бир фили йейир.
Бящмянин голуна сарылмыш илан,
Дцшмцш Исфяндийар тунъ чардаьындан
151
.
Фиридун бащары, Ъямин баьчасы
Хязана уьрамыш, башланмыш йасы.
Кейгубад няслинин вцъудуну, бах,
Эюр неъя даьыдыр йел йарпаг-йарпаг.
Искяндяр тялясик енди атындан,
Даранын юнцндя дурду пяришан.
Ямр етди о хаин сяркярдяляри,
Хариъя мейл едян ики рящбяри
Мющкям сахласынлар, сонра Искяндяр
Йериндян тярпянди цзцндя кядяр.
Сцрятля йанашды хястяйя сары,
Кяйан эейиминдян ачды баьлары.
Башыны шащаня дизиня гойду,
Эеъяни ишыглы эцндцзя гойду.
Йухудан эюзцнц ачдыьы заман
Деди: “Галх бу гара ганлы торпагдан!
Бурах ки, солмада гуртулуш баьым.
Гаралмаг цзрядир ишыг - чыраьым,
Бюйрцмц, бах, неъя йыртмыш бу дювран!
Баьрымын алтында бюйрцмдцр пцнщан.
Пящляван, ей башым цстцня эялян!
Гору юз бюйрцнц мяним бюйрцмдян.
Бу бюйрцм булудтяк сюкцлся беля,
Гылынъын аъысы эетмямиш щяля.
Падшащлар башыны бурах, галдырма,
Бу дювран гырмышдыр мяни, сян гырма!
О щансы ялдир ки, узаныр мяня,
Кяйанын таъыйла ойнайыр йеня.
Ял сахла, гаршында Дарадыр дуран,
Эцняшдян айдындыр бу, дейил пцнщан.
Эцняшим саралыб дцшцнъя дярдя,
Цзцмя чякярсян лаъивярд пярдя,
Сярви башашаьы эюрмя шярмяндя,
Еля бир падишащ, беля бир бяндя!
Хястяйям, зящмятдян гыл мяни азад,
Щаггын рящмятийля мяни ейля йад.
Дцнйанын тахтында мяням таъидар,
Йеримдян тярпятсян мяни, йер сарсар.
Дадлы бир йухум вар. тохунма. бурах,
Одуму эюй алсын, суйуму торпаг!
Тахтындан чевирмя йатан бир башы,
Инлятмя, бу дцнйа тюкяр эюз йашы!
Яъялим йетишмяк цзрядир, дайан!
Мяни юз щалыма бурах бир заман!
Фикрин таъ чалмагса мяним башымдан,