513
ИСKЯНДЯРНАМЯ
Азаъыг аман вер, гой чыхсын бу ъан!
Бу дцнйа мцлкцндян ачынъа кямяр
Башым да, таъым да эется, йох зяряр”.
Искяндяр аьлады: “Аман, таъидар,
Нюкярин Искяндяр мяням. шящрийар!
Истямяздим эюрцм торпагда сяни,
Юз ганына гялтан олан бядяни.
Ня етмяк, бир ишдир олмуш дцнйада
Тяяссцф верярми бу ишдя файда?
Башыны йенидян галдырсан яэяр,
Кичиклик едярди сяня Искяндяр.
Щейщат, мян гоъаман дянизляр ашдым,
Кюксцмя гядяр ал гана булашдым.
Тяяссцф, азмадым бу йолларда мян,
Атымын дырнаьы гопмады нядян?
Бу аьыр эцнляри эюрмяйяйдим мян,
Ащ, ешитмяйяйдим Дара инляркян.
Анд олсун щяр гялби билян сяррафа.
Дарайа црякдян истярям шяфа.
Бир шцшя даш иля гырылса начар,
Чаря гапысына тапылмаз ачар.
Яфсус, Исфяндийар няслиндян сансыз
Мцлкцн йадиэары сян идин йалныз.
Ня олур, мяня дя юлцм гошайды,
Искяндяр вя Дара гуъаглашайды.
Ня етмяк, истякля эялмяйир яъял,
Мязара эирилмяз юлцмдян яввял.
Падшащын бир тцкц эюзцмдя, инан,
Даща гиймятлидир йцзляръя таъдан.
Бу дярин йарайа билсяйдим чара,
Едярдим, саьалсын дейя бу йара.
Няйя лазым бу тахт, бу таъ, бу шющрят,
Дарасыз галды бу мющтяшям дювлят.
Мян бу тахта, таъа аьлайарам ган,
Айырмыш Дараны тяхтц таъындан.
Йох олсун дцнйадан еля эцлцстан,
Баьбаны хястядир. аъы тикандан.
Дараны юлдцрян дцнйайа нифрят,
Эцндцзкян юлдцрцр, вермяйир фцрсят.
Бир чаря етмяйя имкан йох мяндя,
Бу эянъ сярвя эяряк аьлайам мян дя.
Анлат ки, истяйин, тядбирин нядир?
Горхунуз кимдяндир, цмид кимдядир?
Сюйля ки, щяр сюзцн мяня бир фярман.
Итаят етмяйя баьларам пейман”.
Дара щисс единъя бу дост няфяси,
Ачды эюзлярини, шащаня сяси
Шяфгятля уъалды: “Ей уъа бахтым,
Тяк сяня йарашыр бу таъым, тахтым.
Сорма бир юлцйя мян инди няйям?
Хязаня тутулмуш юлэцн чичяйям!
Щяр кясин шярбяти бузла дурулду,
Мяним шярбятимся йалныз буз олду.
Варлыьым гярг олмуш ган дянизиня,
Ичярим сусуздан алышыр йеня.
Булуддан шыьыйан бир шимшяйям мян,
Додаьым гурудур, судадыр бядян.
Бу кузя йанындан сыныгса бир аз,
Мумла, йапышганла саьалтмаг олмаз.
Бу дцнйа ейляйир гарят щяр йери,
Бириси эятирир, алыр о бири.
Ня бу эцн йашайан бу эцн яминдир
Ня кючцб гуртулан, щейщат, чятиндир!
Эюр мяним эцнцмц, щагга доьру гал,
Горх беля бир эцндян, мяндян ибрят ал!
Сюзлярими аныб динлясян мяни,
Мяним кими етмяз бу фяляк сяни.
Бящмяндян мян иэид дейилям даща,
Бир аман вермяди она яждаща.
Йа да иэидямми Исфяндийардан?
Дцнйа зярбясиндян гуртармады ъан.
Няслимя язялдян юлцмдцр гисмят.
Юлдцрян бу ямря верир шящадят.
Олсун йени тахтын гой сянинчин хош,
Мянимся балынъым галаъагдыр бош.
Мянимчин аьламаг лазым эялиркян
Сорурсан гялбимин истяйини сян.
Кюнлцмдя севимли цч истяйим вар:
Цчц дя шащаня бяхтиня йарар:
Биринъи - эцнащсыз юлцмя эюря
Ряфтар етмялисян ядалят цзря.
Икинъи - сян Кяйан тахтыны алсан
Она щеч бир заман йетирмя зийан.
Бу кинин тохмуну Иранда якмя,
Кяйанын няслиня хатимя чякмя!
Цчцнъц - тохунма щярямханямя,
Сахла щюрмятини, тящгир ейлямя!
Рювшяняк гызымдыр, олдугъа эюйчяк,
Ялимдя бяслянмиш бу эюзял мяляк.
Юз сцфря йолдашын етмякля уъалт,
Сцфряйя инъиляр верир шян щяйат,
Кюнлцнц чевирмя Рювшяняйимдян,
Тябии, ишыгла эцняш олур шян”
153
.
Искяндяр сюз верди, Дара гаш чатды,
Сюз верян галхаркян сюйляйян йатды.
Эеъянин эюзцня гаранлыг ахды,
Баьдады Кахсыз вя Кярхсиз бурахды
154
.
Кяйанын аьаъы дцшдц мейвядян,
Олду Исфяндийар зирещи кяфян.
Дцнйадан ал эцняш ганад чякинъя
Йагут ичди, шявя далды севинъя
155
.
Бюйцк Дара цчцн бюйцк Искяндяр
Аьлады ахшамдан сабаща гядяр.
Юзцня аьларды эюрцркян ону,
Билирди беля бир юлцмдцр сону.
Ябляг атлы сящяр эялиб цфцгдян
Ахуру чямяндя йерляшдириркян
Искяндяр ямр етди: Дараны артыг,