526
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
Чин дянизляриндян та Зянэя гядяр
Елчиляр ахышды хяраъ вермяйя,
Тахтына, таъына алгышлар дейя.
Тахтына басынъа айаг шящрийар
Сюз хязинясиндян ачды тунъ щасар:
“
Ешг олсун, ешг олсун, улу йарадан
Халгыны йаратмыш щагга инанан.
Торпагдан башыны бир мян киминин
Уъалтды, улдузла етди щямнишин.
Ирана эятирди Румдан чякяряк,
Ямрийля дашлары йумшалтды мумтяк.
Башымы о гядяр уъалтды заман,
Йцклц эяъавями дашыйыр дювран.
Юйряндим о адил, улу танрыдан,
Ядалят йолундан дюнмярям бир ан.
Йохсула, мязлума оларам кюмяк,
Гаранлыг эеъяйя парлайан шимшяк.
Аьлымла дцшцнъям олмуш мяня йар,
Бу дцнйа щимайям алтында йашар.
Доьру бир йол иля бу эцн эетмяли,
Сабащкы эцнцмся бяллидир, бялли.
Горхарам бящаня тапмаг эцнцндян,
Пящризя чалышдым варлыьымла мян.
Ня аъиз гарынъа, ня дя эцълц фил
Ялимдян бир зяряр эюрмяз, ону бил.
Овъумун ичиндя олса да, йеня
Дикмярям эюзцмц юзэя мцлкцня.
Халг мяня верся дя язиййят, кядяр,
Гыймарам инъисин мяндян бир няфяр.
Кянд оъагларындан алырам хяраъ,
Шящярдян ня верэи истярям, ня баъ.
Ялимя кечся бир хязиня, сярвят,
Щяр кяся верярям, лайиг бир гисмят.
Мяндян сянят алар щяр бир сяняткар.
Ялиня дювлятдян верярям ачар.
Галдыррам щяр кимин варса щцняри,
Зянъиря чякярям диваняляри.
Дцшкцнляр, дилсизляр тапаъаг аман,
Гуртулмаз ялимдян бош йейиб йатан.
Вцъуду саьламлар буну билмяли,
Сянятдян эяряк бош галмасын яли.
Эюрсям ки, бир няфяр чякир чох зящмят,
Газанъы хяръини юдямир ялбят,
Еля мющтаълара, сюз верирям мян,
Кюмяклик едярям юз хязинямдян.
Дин иля, аьылла тутарам иши,
Йолуна гойарам алыш-вериши.
Бир ишдя кимсядян горхум йох мяним,
Горханлар юнцндя титряр бядяним.
Дяйирман йемидир файда вермяйян,
Яфвя лайигляри баьышларам мян.
Дцнйайа бяхшишля вурмушам бязяк,
Ялачыг кимсяйя едярям кюмяк.
Искяндяр кимсяйя вермяз язиййят,
Залымы гящр едяр, мязлума щюрмят.
Щяр бир йахшылыьа бу шащ йцз веряр,
Бир йаманлыг едян бир ъяза эюряр.
Ким эцнащ ишляся ъязайа чатар,
Пешиман олурса, ядлим баьышлар.
Ялимдя мящв олур башы дик дцшмян,
Пешиман олурса, баьышларам мян.
Мяням йахшылыьы юнъя башлайан,
Йаманлыг башлайан дцшмандыр, дцшман.
Мян яляк кимийям, ялярям торпаг,
Дяйярсиз галыьы атарам анъаг.
Бир долам, гуйудан суйу чякярям,
Бу башдан алыб о баша тюкярям.
Гылынъла щяр ня ки, кечирсям яля,
Пайларам йеня дя гамчы уъуйла.
Бу тахтын башына кечмяк, щаг билир,
Дцшкцня ял тутмаг мягсядилядир.
Вцъудум олмуш щям булуд, щям эцняш,
Бир ялимдя су вар, бириндя атяш.
Юнцмя даш чыхса дюняр бир мума,
Якини суваррам чыхса гаршыма.
Ирана мян юзцм эялмядим Румдан,
Бу мцлкя эюндярмиш бюйцк йарадан,
Щаггы вя батили айырд едим мян,
Алыр баьлы гыфыл ачары мяндян,
Дин дашыйан башлар галхсын яфлакя,
Динсиз башлары да туллайам хакя.
Ещтийаъ адыны галдырдым артыг,
Ел иля чыраьа верим барышыг.
Щяр евдя фириштя доьурум дивдян,
Бир бина уъалдым щяр учуг евдян.
Щарда ядалятим олса щюкмцран,
Гырговул зярряъя горхмаз тярландан.
Сцрцдя гойуна гурд олар чобан,
Марала, ъейрана тохунмаз аслан.
Йаманы едярям йахшылыгла рам,
Йахшылар йаманлыг ется гоймарам.
Щяр башы эюйляря галдырсам, бир дя
О башы бир даща эюрмязляр йердя.
Мяня тай оландан гопардым ъийяр,
Гоймадым даьытсын башга вящшиляр.
Кимсяни йахмадым эизлин зящярля,
Ашкара баьрыны дялдим хянъярля.
Ня дцнйа цстцндя аловтяк ахдым,
Ня дя ки, сябябсиз бир хырман йахдым.
Кимсянин гялбини щагсыз гырмарам,
Гырсам да, варымдыр ялдя мумийам.
Биринин эюзцнц аьрытсам яэяр,
Яз ялимдян дары тюкмяк дя эяляр.
Бу ишдя мяня йар олсун йарадан,
Бу йаман эюзлярдян горусун щяр ан.”
Бунлары сюйляркян бир-бир Искяндяр,
Эюйляря уъалды динляйян ялляр.
Мяълисдя вар иди адам щяр йандан,