529
ИСKЯНДЯРНАМЯ
Чевирсин бир дилдян башга бир диля.
Падшащын ямрийля эялди Ярясту,
Дурмадан ат чапсын Йунана доьру.
Рювшяняк ханымы алсын бярабяр,
Эютцрсцн хязиня, китаб вя дяфтяр.
Ираны тярк етди шащын ямрийля
Йунанын йолуну кечирди яля.
Рювшяняк падшащдан щамиля олмуш,
Сядяфин гойнуна инъи гойулмуш.
Йунана йетишди дябдябя, яскяр,
Йцкдян инляйирди о назлы эювщяр.
Доггуз ай олунъа, эювщяр мядяни
Дцнйайа бяхш етди юз эювщярини.
Бешийи юпяряк олдулар дилшад,
Ушаьа гойдулар Искяндярцс ад.
Ярясту вякилди шащдан, щям вязир
Падшащлыг ишиндя тюкцрдц тядбир.
Йемякдя, ичмякдя о шащзадайя
Верирди ъан кими эюзял тярбийя.
Ъисмини бяслярди назла, немятля,
Кюрпя гялбини дя шцур, щикмятля.
Йцзляръя эялмишдир беля эюзялляр,
Ону торпаг йемиш, галмамыш ясяр.
ИСКЯНДЯРИН ЯРЯБИСТАНА ЭЕТМЯСИ ВЯ
КЯБЯНИ ЗИЙАРЯТ ЕТМЯСИ
Ей саги, ял узат гям гован мейя,
Дурма, вер мян кими гялби дярдлийя.
Ращатлыг ятрийля дирчялсин бу ъан,
Гуртулум кядярдян, гямдян бир заман.
Йахшыдыр щяр фалы хейр ишя йормаг,
Рух”у йох, ойунда “шащрух”у вурмаг
180
,
Алчалыркян беля уъа эюрцнмяк,
Сарсылыб дураркян йеня юйцнмяк,
Шам кими баьрынын ичиндян йанмаг,
Защирдя севинъля нура бойанмаг.
Щяр ишдя бир мискин аъиз галынъа,
Гачар аъизликдян фалчы далынъа.
Ялиня кечирир даш, гумдан ачар,
Даш, гумдан чох заман дямир дя чыхар.
Бир гапы гейбдян йох олса щярэащ,
Кимся ача билмяз, ачар бир аллащ.
Хейря вур фалыны, файдан ондадыр,
Чцнки хош фал вурмаг уьур йарадыр.
Инлямя “хястяйям” дейя, ей филан,
Десян ки: “саьламам” саьлам оларсан.
Щяр ишдя биздян бир гцря атмагдыр,
Ишляри сазлайан йалныз о щагдыр.
Инсаф бу пярдядя бизя мящякдир,
Тярс пярдя чыхармаг няйя эярякдир.
Кюнцл, пярдя дардыр, сян мяня йар ол!
Пярдя йыртанлардан сян пярдядар ол!
Бу парлаг бейтляри щекайят едян,
Мяним зийнятимя йарашыг верян
Нягл едир: дцнйада олунъа йийя,
Искяндяр хеймяни вурунъа эюйя,
Шащын фярманыйла щяр ня дювлят вар,
Йунана дашыды мятин адамлар.
Дцнйа щийлясиндян олунъа ираг,
Долашмаг фикриня сарылды гывраг.
Ядлиндян мцждяляр алынъа дювран,
Бир гятря ичмяди ону анмадан.
Искяндяр уьурлу шащ олдуьундан
Ишиндя айыгды щяр ан, щяр заман.
Дцнйанын сазыны ялиня алды,
Анъаг шяфгят дейя хош щава чалды.
Кямянди алтына эиринъя дцнйа,
Уймады цряйя йатмаз щавайа.
Бюйцк кимсяляря вермяди зийан,
Асайиш алтында йашады щяр йан.
Дикбашлыг едяни юлдцрцрдцся,
Йериня гойурду ян йахшы кимся.
Юлкядя бир шящяр йыхсайды яэяр,
Гурарды ондан да эюзял бир шящяр.
Бу дцнйа белядир, бу вахта гядяр
Бирини йыхарса, бирини тикяр.
Искяндяр башлады абад етмяйя,
Олду щардан-щара Искяндяриййя.
Чиндян Гейрувана йол вар ня гядяр
Уъа дярэащына ахды гасидляр.
Щяр падшащ вясигя алырды ондан,
Юлкяляр сыьынды она щяр йандан.
Дяйярли тющфяляр эялди щяр йердян,
Адына йарашан зярдян, зивярдян.
Искяндяр ямр етди, ъаваб олараг
Мяктублар мцшк иля йазылсын анъаг
181
.
Бир заман ютмцшдц бу гярар цзря,
Эюйляр дяфялярля баш вурду йеря.
Падишащ дцнйаны эязмякчин йеня,
Щазырлыгла дцшдц сяфяр гясдиня.
Охумуш ярябдян эялян мяктубу,
Илляръя гялбиндя галмыш аризу.
Истяди бцсаты Иранда гурсун,
Яряб дя бу йолда она баш вурсун
182
.
Кябяни зийарят етсин бир заман,
Севинсин мцбаряк фаллы нахышдан.
Щюкмцран олунъа бцтцн Ирана,
Хеймяни кючцрдц Ярябистана.
Хязиня топлады бир нечя халвар,
Бийабан йолуну тутду шящрийар.
Яряб башларыны онун бахшышы
Яйдирди бцсбцтцн ямриня гаршы.
Эюрцнъя ямриня рам олмуш зяфяр,
Щюкмцня баш яйди дикбаш ярябляр.
Йел кими ат сцрдц Ярябистана,
Ярябляр дцшмяди ондан зийана.
Щяр йердя атыны единъя ращят,