528
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
Дцнйа сейриня вар мяндя дя истяк.
Эюрцм бу дцнйада йени няляр вар,
Вармыдыр мяндян дя эцълц таъидар?
Ишыглы фикримъя будур мяслящят:
Дцнйаны эязмяйя чыхаркян, ялбят,
Хязиня, дювляти Рума эюндярмяк,
Орайа етимад баьламаг эяряк.
Щяр ишдя лазымдыр айыглыг, диггят,
Щяр кузя чешмядян чыхмаз сяламят.
Тахтымын башыны тутар бир дцшмян,
Тахтымдан, таъымдан айрылмарам мян.
Дцнйанын чякилмяз бялалары вар,
Бу йолун горхусу, ъяфалары вар.
Рума дюн, орада мяскян еля, гал,
Мяним дя фикримя уйьундур бу щал.
Фитнядян о мцлкц горуйурсан сян,
Чцнки ай найибдир ишыг эцняшдян.
Рювшяняк хатуну эютцр бярабяр,
Онунла юлкянин иши дцзяляр.
Бир фикир доьунъа эцняш аьыла,
Щяр йахшы-йамана бир юлчц сахла.
Найибсян, иши эюр, динля ядл иля,
Мяни йахшылыгла эятир сян диля.
Онунчун бяйяндим сяни щяр кясдян.
Бюйцклцк эюзцйля сяня бахдым мян”.
Сюзя башлайараг щцнярли вязир,
О буйруг веряня эюстярди тядбир:
“
Падшаща лайигдир щяр буйруг, фярман,
Ямрийля иш эюрцр щяр иш баъаран.
Эетдикъя шювкятин кямаля долсун,
Гярязля истяйин гол-бойун олсун,
О уъа ряйиниз эюстярди тядбир,
Гаршыны эюрмякдян зийанмы эялиря
Шащын эюстярдийи уьурлу ишя
Мян бойун гойарам, дцшмя тяшвишя.
Ишиндя, эцъцндя, анъаг, щяр заман
Айыг олмалыдыр уъа щюкмцран.
Бу мцбаряк сяфяр чатынъа сона,
Дюнцнъя йеня юз доьма йурдуна,
Аьыр иш дейилдир бюйцк сярвяря
Дцнйаны тапшырмаг иш билянляря.
Дювляти сахламаз йалныз бир няфяр,
Дцнйаны юзцня баьламаз бир яр.
Дцнйада вар сайсыз юлкя вя дювлят.
Бу дювран щяр кяся айырмыш гисмят.
Рам етсян юзцня танры веряни,
Гисмятин ондадыр, о тутар сяни.
Щяр падшащ ямриня бойун яйинъя,
Щяр юлкя, щяр тяряф сяниндир мянъя.
Олса дцшман еви сянин торпаьын.
Ъилову башына бурахма, сагын.
Башгалар мцлкцндя дурмаг ня йарар,
Вурма айаьына онунла ъидар.
Йад мцлкц ня ялдя сахламаг олур.
Ня дя варына бел баьламаг олур.
Санма бу дцнйада чарпышма йохдур,
Щяр кяс бир аьадыр, эюз дикян чохдур
Рийасят фикрийля бурда, ей салар,
Румлардан кимсяни етмязсян сярдар.
Кяйан овлаьыдыр яъям торпаьы,
Орда бир вящшидир йадлар айаьы.
Ня гядяр хатадан узагдыр щяйат,
Дцнйада падшащлыг адыны уъалт.
Юлкяня дюняркян узаг сяфярдян,
Гысалтмыш оларсан узун иши сян.
Сян эцлдцр цзцнц шащзадялярин,
Силинсин гялбиндян гямин, кядярин.
Щяр шащы лайиг бир юлкяйя эюндяр.
Ня йери истярся о йеря эюндяр.
Щяр бири бир сямтя тяряфдар олсун,
Щяр тяряф бир шаща эирифтар олсун.
Горхурам яъямляр галхсын йенидян,
Даранын ганыны алмаг истяркян,
Йунана вя Рума чыхарсын орду.
Даьытсын юлкяни, няйя эяряк бу?
Щяр бири падшащлыг едярся тяк-тяк.
Ортада дцшмянлик артаъаг, бишякк.
Щяр кяси мцлкцнцн гайьысы алыр,
Юлкямиз дцшмяндян сяламят галыр.
Дцшмянляр талана башларса анъаг,
Йолуну бунунла олур баьламаг.
Бир дя юлкялярдя кин тохму сачма,
Йурдуна дцшмянин йолуну ачма.
Гойма ганла йусун шащлар дцнйаны,
Гой аловланмасын дцшмянин ганы.
Санма дик башларын тюкдцйц гандан
Сяйавуш ганытяк галмаз бир нишан.
Йерсиз ган тюкмякдян даим дур эери,
Ганлыдыр сянинля чархын хянъяри.
Ярянляр сюйлямиш ня эюзял мясял:
“
Дяймяз дяймяйяня зийанлы бир ял.”
Йетмясин кимсяйя сяндян гям, кядяр,
Аз зийан верянляр аз зийан чякяр.
Хор бахма, алчалмаг сыьмаз щяр баша,
Кимсяни юлдцрмя, ябяди йаша.”
Вязир йол эюстярди, тюкдц чох тядбир,
Сюзляри падшаща ейляди тясир.
Дювран эцмцш тештин аьзыны ачды.
Гара гарьа гызыл йумурта сачды
178
.
Гоъа мюбидлярся тарих бойунъа
Йумурта вя тештдян демиш дойунъа
179
.
Искяндяр аьлыйла тюкдц бир тядбир,
Ямр етди: тез эялсин, атлансын вязир.
Орда китабхана варса ня гядяр,
Ишаря еляди, тез эятирсинляр.
Щяр чешид елмдян дяйярли сюзляр,
Щяр инъя щикмятдян ачды бир дяфтяр.
Йунана эюндярди тяръцман иля