534
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
Дямирли йоллара вурду йарашыг.
Назянин гызлара вурулду бязяк,
Дцзцлдц сырайа йцз ялван чичяк.
Мцшкин кямяндляря дцзцлдц эювщяр,
Даш-гаша бцрцндц ипяк эейимляр,
Бир баьча товузу кими сякяряк
Парлайыб, эцлцмсяр ишыг чырагтяк
Падшащлыг тахтына отурду хошщал,
Ялиндя ятирли, эюзял портаьал.
Ямр етди, падшащлар айини цзря
Искяндяр елчиси эялсин щцзуря.
О уъа сарайын баш вякилляри
Ямрини иърадан дурмады эери.
Елчи чох сцр”ятля эирди гапыдан,
Гонду тахт цстцня о горхмаз аслан.
Белиндян ня гылынъ ачды, ня кямяр,
Елчитяк етмяди сяъдя Искяндяр.
О эюзял сарайда бир щикмят эюрдц,
Севимли бир сарай, бир ъяннят эюрдц.
Щяр йанда гайнашыр щури вя пяри,
Мцшк иля, янбярля йоьрулмуш йери.
Даш-гаша батмышды эялинляр, гызлар,
Баханын эюзцндя парлар улдузлар.
Елчийя даш-гашын парылтысындан
Бир алов эюрцндц дурдуьу мякан.
Санки бирляшмишдир мядянля дярйа,
Бцтцн эювщярляри тюкмцш бурайа.
Елчинин тутдуьу уьурсуз ишя
Нцшабя пярт олуб, дцшдц тяшвишя:
Бу зиряк кишийя инди ня демяк,
Гойулан айиня ямял етмямяк?
Щяддини танытмаг эярякдир она:
Бу елчи саймайыр бизи, бахсана.”
Нцшабя бахынъа дцшяряк шяккя
О бишмиш гызылы вурду мящякя.
Диггятля бахынъа таныды бирдян,
Тахтында йер верди, гялби олду шян.
Билди Искяндярдир, долашыр она,
Тахтында отурмаг йарашыр она.
Йедди мави эюйцн сяадятиля
Онун тярифини эятирди диля.
Ендирди щяйадан эюз гапаьыны,
Утанды, тяр йуду ал йанаьыны.
Сездийи бу иши ачмады она,
Ачарым вар, дейя баьлы гыфлына.
Искяндяр бир елчи кими давранды,
Юзцнц олдугъа о сярбяст санды.
Чох салам йетирди щей дюня-дюня,
Тякмил бир елчилик етди юзцня.
Саламлар битинъя деди: - Ей сярдар
Шющрятли, шювкятли, адил таъидар
Дейир: “Ей шющряти дцнйаны тутан,
Ян адлы кясляря мейдан охуйан,
Ня цчцн чевирдин биздян йцйяни?
Щцзура эялмядин, анмадын мяни?
Ня зцлцм етдим ки, дцшмян кясилдин?
Ей щарын ат, бизи аъизми билдин?
Бундан да кяскин бир гылынъ кимдя вар?
Кимин оху беля гызьын од сачар
Ки, она сыьынмаг йарарлы ола,
Сянинчин мяслящят будур, эял йола.
Уъа дярэащындан чякинмя, эял, эет,
Ъошдуьум эцндя горх, ондан щязяр ет.
Бу эюзял юлкяня мян ки йол алдым,
Юз дювлят кюлэями цстцня салдым.
Гапыма нечин баш вурмадын бир ан,
Нечин цз чевирдин мяним йолумдан?
Кюнлцмц алырсан мейвя, шярабла,
Алдадырсан ноьул, рейщан, кабабла.
Етдийин бу ишляр гябулдур, анъаг
Доьру фикирлярдян эял олма узаг.
Сяни бу идракла эюрмяйим, инан.
Бяхтийар эюрцнцр щцмай гушундан.
Гябул башланыркян сящяр, чох еркян
Шащын дярэащына сян дя эялярсян.”
Еля ки, йетирди юзцндян хябяр
Башыны ашаьы дикди Искяндяр.
Нцшабя ъавабчын лаля сайаьы
Эцл ачыб, тярпятди йагут додаьы:
Ей ъясур падишащ, ешг олсун сяня,
Елчилик едирсян юзцн юзцня.
Мяня саф цряйим сюйляйир беля,
Бу башла, шащаня, уъа сайянля
Бир елчи дейилсян, щюкмверянсян,
Эюндярилмиш дейил, сян эюндярянсян.
Пейьамын гылынъдыр, гопарыр башлар.
Сяндян башга буну мяня ким вурар?
Анъаг шащ гылынъла ойнарса артыг,
Гылынъы эюстяряр башыуъалыг.
Сюз ачма Искяндяр гылынъындан сян,
Юзцня чаря тап, Искяндяр сянсян.
Мяни чаьыраркян торума дцшдцн,
Эюзцнц йахшы ач, чийсян, бир дцшцн.
Талейим эятирмиш сяни бу тахта,
Ешг олсун дювляти дцшцнян бахта.”
Искяндяр деди: “Ей бу тахта лайиг,
Арама бахтынын щюкмцндян артыг.
Искяндяр дяниздир, мян чайам, анъаг
Эцняшля кюлэяни олмаз бир тутмаг.
Бир кяся тай тутма мяни, ей щушйар,
Мян кими минляръя эюзятчиси вар.
Бу фикри гялбиндян сян сил бцсбцтцн,
Падшащы бундан да чох уъа дцшцн.
Йохса Искяндяри сандын кимсясиз,
Юзцня елчилик едян бир аъиз?
Уъа дярэащына сыьмаз иэидляр
Юзцмц зящмятля елчилик едяр?”
Аьыллы Нцшабя йеня дцрр саъды,