535
ИСKЯНДЯРНАМЯ
О эцл додаьындан гыфылы ачды:
Гялбими бу гядяр алдатмаг нядян?
Йалан атыны эял миниб чапма сян.
Ял чяк бу тярсликдян, йетяр инадын.
Мярдликля шан, шющрят газанмыш адын.
Бюйцкдцр пяйамын, адын да, сян дя
Асланы эизлямя гурд дярисиндя.
Елчидя олурму беля ъясарят?
Щцзурда эюстярсин бу гядяр щиддят?
Гящр иля буйругдан ня ял чякирсян,
Ня дя гаршымызда бойун яйирсян.
Бизимля щюкм иля едирсян ряфтар,
Беля ряфтар йалныз падшащда олар.
Вар бундан башга чох нишанлар, щяля
Ондан да чох ясрар эяляъяк яля”.
Тез верди беля бир ъаваб Искяндяр:
Бир тцлкц асландан эятирмяз хябяр!
Эюзцндя олсам да ъясур, гящряман,
Искяндяр дейилям, елчийям ондан.
Хябяри бюйцкляр эюндярмиш беля,
Щюкмцнц дяйишмяк йарармы? Сюйля!
Сюзцмдя варса кин, аъыг, кцкряйиш,
Бу сянин вя онун билдийи бир иш.
Црякли олмама сябяб ону бил,
Эюндярян асландыр, бир тцлкц дейил!
Белядир шащларын рясми, елчиляр
Аманда олурлар, эюрмязляр зяряр.
Дедийим сюзляри демиш таъидар,
Дилин гыфылына эюстярмя ачар.
Доьру бир ъаваб вер мяня бир кяря,
Йеня дя дюнцм юз эялдийим йеря.”
Нцшабя гызды о аслан цряйя:
Эцняши палчыгла сувадын” дейя.
Зярряъя горхмады, эятирмяди таб,
Верди гылынъ кими кяскин бир ъаваб:
Йерсиздир,- деди,- бу чалышыб дурмаг,
Эцняшя палчыгдан вурурсан суваг.”
Кянизя ямр етди: “Вер, бахсын” дейя,
Падшащлар рясмини юпян ипяйя.
Ипякдя эюстярди она бир буъаг,
Сюйляди: Ялиндя тут, диггятля бах.
Бу сурят, бу сима киминдир, кимин?
Сарайда щюрмятля сахланыр нечин?
Инад етмяйинин галырмы йери?
Юртмя юз гашынла уъа эюйляри.” 185
Искяндяр динляди ону щюрмятля,
Йазылы ипяйи ачды сцрятля.
Рясмини таныды бахынъа шякля,
Эюрдц алмыш дцшмян юлкяни яля.
Бу ишдя кин, щиддят эюрцндц йерсиз,
Бир ъаваб вермякдян галараг аъиз,
Горхудан саралды бир саман кими,
Сыьынды аллаща тутулан кими.
Нцшабя эюрдц ки, о гызьын аслан
Позулду, алчалыб дцшдц уъадан.
Деди: “Ей уьурлу, бюйцк таъидар!
Зяманя башлара чох ойун ачар.
Дцшцнмя, щюрмятим чохдур, буну бил,
Бу ев юз евиндир, башга йер дейил!
Пярястиш едярям сяня щяр заман,
Йа орда, йа бурда бяндяйям, инан!
Бу рясми онунчун эюстярдим ки, сян
Мяним дя шяклими айдын эюрясян.
Еркяк тинятлийям олсам да гадын,
Щяр иши бяллидир мяня дцнйанын.
Мян дя бир асланам, дцшцнсян бир аз,
Асланын еркяйи, дишиси олмаз.
Гара булуд кими эурласам кинля,
Гылынъ тцстцсцндян йанар су беля.
Асланлар будуна басарам мян даь,
Нящянэляр йаьындан йахарам чыраг.
Мяни дцшмянлийя чякмя севэидян,
Вурьунун олана тяня вурма сян!
Ким тикан якярся, тикан дяряъяк,
Ким ниъат верярся, ниъат эюряъяк.
Яэяр сян цстцнлцк едярсян мана,
Гялябя чаларсан бир дул гадына.
Мян галиб эялсям, кин ъошдуьу заман
Атарам эизлянян шащы ортадан
186
.
Тцлкцйля гурд кими биз етсяк саваш,
Сян кичик оларсан, мяням бюйцк баш.
Сынаглы гоъалар сюйлямиш беля:
Эцляшмя ян фягир, йохсул бир кясля,
Сяндян шей гопармаг фикрини изляр,
Црякдян чалышар, цстцнлцк едяр.”
Вцъудум шящярдя ется дя мяскян,
Гялбим гафил дейил шащлар ишиндян.
Щиндистан мцлкцндян Йунана гядяр
Вирандан, абаддан тутмушам хябяр.
Эюндярдим щяр йеря биликли адам,
Аьыллы, сынаглы, мащир бир ряссам.
Бюйцк фатещляри юйряним дейя,
Рясмини алдырдым инъя ипяйя.
Адлы падшащларын рясмини чякян
Щяр рясми эятириб мяня веряркян,
Санырам дцнйаны вердиляр мана,
Юз инъя ряйимля бахарам она.
О рясми доьурдан таныйым дейя,
Эюстяррям башга бир эюрян кимсяйя.
Десяляр ки, филан таъидардыр бу,
О заман тясвири санарам доьру.
Сонра да тяпядян дырнаьа гядяр
Щяр рясмя саларам дярин бир нязяр,
Йашлыдан вя эянъдян юз гядяринъя
Бир юлчц эютцррям инъядян инъя.
Йахшыны, йаманы таныр хяйалым,
Бар зяка таныйан шцур, камалым.
Бошуна кечмяйир эеъя, эцндцзцм.