542
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
Эяряк бу гапыда олсун бир кюля.
Гойсун йахшылыгда еля тямиз ад,
Бунунла сонуну елясин абад.
Вцъуда эейинсин беля бир кюйняк,
Сахласын бяладан ону зирещтяк.
Щяр ким юз сонундан йахшылыг умар,
Эюзял аддан башга эюзял адмы вар?
Дурма, сян ей уъа ад-сан бяйянян.
Дцнйада йахшы ад алмаг истясян,
Эейин, йахшылыгла бир дону парлат,
Башга ялбясяни йахшылыгла сат.
Эюрмяйирсянми бу мцшкц щяр заман
Гара бир ипякдя сахлайыр сатан?
Бу йени хяйала бязяк вуранлар
Ян эюзял адлардан даим дям вурар:
Эюзял ад чыхарды бюйцк Искяндяр.
Ондан файда эюрдц, дярди чох бящяр.
Йахшыларла дурду, отурду щяр ан,
Йанына йол тапа билмязди йаман.
Шащлардан зийадя бюйцк Искяндяр
Мязлума даща чох салырды нязяр.
Щяр йердя бир защид эюрсяйди, хялвят
Чапарды йанына, едярди щюрмят.
Щяр йердя чятин-бир дюйцш башларды,
Защидлярдян кюмяк, щиммят умарды.
Искяндяр онунчун цстцн эялирди,
Дашы фирузядян сечя билирди.
Онунла бярабяр чарпышан орду
Бу ишдян инъиди, цзцня дурду
Дедиляр она: “Ей дцнйа сарсыдан,
Сян дювлят ишиня чалыш щяр заман.
Ордудур газанан уьурлу зяфяр,
Сян анъаг защидя салырсан нязяр.
Дцнйанын ачары гылынъдыр, ялбят,
Бу защид кяслярля нядир бу цлфят?
Зяфяря силащса зющд иля щиммят.
Бу нюгсанымызы бизя дя юйрят.
Дюйцшчцн чапаркян бу мейданлара
Биз дя защидлярдян истяйяк чара?”
Искяндяр динляркян яскяр сюзцнц,
Динмяди, сахлады бундан юзцнц.
Файдалы эюрцнмяз тез ъаваб вермяк,
Щяр ъаваб вахтында верилсин эяряк.
Еля ки, Ялбцрзя йол алды орду,
Щяр йердя шащдан бир найиб отурду.
Бу чятин йолларда щеч йорулмадан
Овчу аслан кими кечди Ширвандан
Ачараг юз истяк гол-ганадыны
Орадан Дярбяндя сцрдц атыны.
О заман чох абад дейилди шящяр.
Цстцндя бир гала варды мютябяр.
Галада кюк салмыш азьын гулдурлар,
О йолдан ким кечся йолуну бурар.
Еля ки, Искяндяр чадыры гурду,
Гулдурлар чадыры йухары вурду
201
.
Гала гапысыны баьлады дцшман,
Горхмады гылынъдан, гылынъ вурандан.
Щцзура эялмякдян баш гачырдылар,
Итаят ипини бцтцн гырдылар.
Шащ чаьырса беля уъа дярэаща,
Щеч бири итаят етмязди шаща.
Онлара достлугла узанса голу
Йеня дя эедяркян кясярди йолу.
Чарясиз галынъа чох кядярлянди,
Язм етди ортадан галдырсын бянди.
Ямр етди ки, йцз мин силащлы яскяр
Щасарлы галайа доьру эялсинляр.
Йыхсынлар манъанаг, сапан, даш иля,
Кюпцрян ган иля версинляр селя.
Гырх эцн о щасарда чалышыб дурду,
Кярпиъ дя гопара билмяди орду.
О йцксяк галадан ох ганад салмыш,
Ня кямянд йетишяр она, ня гайыш.
Беля сярт эюрцнъя сапын атанлар
Эялинтяк галадан чох утандылар.
Ня щасар араба она йол тапыр,
Ня дя манъанагдан горхусу вардыр.
Йорулуб галынъа бу чалышмагдан,
Бу эцнбяд цстцня бош гоз атмагдан.
Сынаглы Искяндяр бир мяълис гурду,
Башчылар эялинъя беля буйурду:
Бу гала щаггында нядир фикриниз?
Йорулдуг дцшцнцб-дашынмагдан биз.
Юлкяляр фятщ едян дикбаш иэидляр
Ядябля баш яйиб дуа етдиляр:
Бяндяйик, ямриня баьладыг кямяр,
Динъялмяк билмядик бу эцня гядяр.
Гырх эцндцр йухусуз, йорьун йемяксиз
Булудла, эцняшля чарпышырыг биз.
Булудун башына, билирсян, йол йох,
Ня гылынъ вурулар, ня низя, ня ох.
Щяр ишя див кими тапдыг бир чара,
Бу дивляр евиндя эялдик зинщара,
Бу уьурсуз йолдан эял дюняк эери,
Чейняйяк дашлары, дик тяпяляри”.
Искяндяр дуйду ки, иэид башчылар
Аъиздир бу ишдян, олмушдур начар.
Сцрмядян эцняш мил чякди эюзцня
Батды бир ал эювщяр Нил дянизиня
202
.
Сащилдя сяпяряк хязиня, эювщяр,
Бир мяълис бязяди бащара бянзяр.
Щамы бу мяълися эялдикдян сонра
Сюйляди дюйцшкян уъа башлара:
Йахында вармыдыр бир защид диндар,
Дцнйа ишляриндян чякилян кянар?”
Бир няфяр сюйляди: “Уъа таъидар,
Бу йахын кющцлдя гоъа защид вар,
Кимсянин цзцнц эюрмяз бу адам,