566
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
Парларкян чинлинин вурдуьу нахыш
Румлунун шяклиндян якси алырмыш.
Йарышын сонунда гярар вердиляр:
Щяр ики сяняткар эюстярмиш щцняр.
Румлуйа чатмаз бу, нахыш тюкмякдя,
Чинли дя цстцндцр сигял чякмякдя.
Ешитдим, олмагчын Чиня пейьямбяр,
Рейдян Чиня эетди Мани сурятэяр.
Еля ки, бу хябяр йайылды Чиня,
Ахдылар о эялян йолун сямтиня.
Йолунда ахар су щовзуна бянзяр,
Ишыглы бцллурдан щовуз чякдиляр.
Ряссамын фырчасы вурду йарашыг,
Цстцндян дальалар ойнады сых-сых.
Щярякят верирди санки рузиэар,
Сащили юпцрдц ъошьун дальалар.
Щовуз ятрафына нахышлар вуран
Чякди чай йанында битян отлардаи.
Мани чох узаг бир елдян эялиркян
Йолчуну сусузлуг салмышды ялдян.
О щовзу эюрцнъя сябирсиз гачды,
Бош, гуру кузянин аьзыны ачды.
Долдурмаг фикриля вурду даш щювзя,
Ялиндя гырылды о сахсы кузя!
Билди ки, чинлиляр бу йолда ашкар
Щовузла она бир гуйу газмышлар.
Чыхарды нахышлар ачан бир гялям,
Алдадан щовуза вурду бир рягям.
Баш яйян гялямля ял ишлядяряк
Чякди щовуз цстя юлц бир кюпяк.
Ъямдяйя щяр йандан дарашмыш гурдлар,
Эюрцнъя сусузун цряйи чатлар.
Щовуза сусузлар едяркян ахын,
Юлц ит эюрцнъя эетмясин йахын.
Сцрятля йайылды Чиня бу хябяр,
“
Узаглаш” нахшыны вурду сурятэяр.
Эюрдцляр мащирдир, онда сещр вар,
Манийя, “Яржянэ”я сыьынды онлар.
Бах, йеня сяйиртдим икинъи кяря,
Чякдим сюз башыны бахын ня йеря!
Нечя эцн бир йердя Искяндяр, хаган
Зювг алды гядящдян, мейдян, чальыдан.
Эет-эедя мящяббят артырды, эерчяк,
Ону да, буну да юйцрдц фяляк.
Бир эцн шащ сюйляди она: “Рузиэар
Бир янэял ачмаса, сяфяр фикрим вар.
Ирадям дюнмякдир йеня йурдума,
Мян Чиндян тярпянмяк истярям Рума.”
Она щюрмят иля сюйляди хаган:
“
Сяниндир бу дцнйа, сяниндир дювран!
Щяр йеря цз гойсан бу талейинля,
Айаг басдыьын йер щяр кяся гибля.
Атыны щяр йеря чапса щюкмцран
Боръумуз гуллугдур она щяр заман.”
Чох щейрят етди шащ бу айыглыьа.
Ондакы вяфайа вя сайыглыьа,
Искяндяр мяълиси хагана щяр ан
Ишыглы эюрцндц эцняшдян, айдан.
Црякля хидмятя башлады хаган.
Шащын хидмятиндя дурду щяр заман.
Шащ цчцн дяйярли бяхшиш эятирди,
Бунунла башыны айа йетирди.
Щюрмятля тутдугъа ону щюкмцран.
Достлуьу даща да артырды хаган.
Щяр кяся падишащ бюйцклцк верся,
Дикбаш олмамалы еля бир кимся.
Щяр заман кичиклик йолуйла эетсин.
Юзцндян уъайа алчаглыг етсин,
Нейсандан ня шяряф алмышса сядяф,
Чиня дя шащ верди еля бир шяряф
233
.
Баьдадда вя Румда няфис эюрцнян,
Щяр чешид гиймятли о эейимлярдян,
Верди Чин шащына еля бир дясэащ.
Ону эюрмямишди щеч бир падишащ.
Шащаня бяхшишляр дойурду Чини,
Чинлинин алнындан ачылды чини.
Галмады о бюйцк Чиндя бир няфяр
Эеймясин хяз, атлаз, зяриф эейимляр.
Етди Искяндярин эюрдцйц бу иш
О дарэюзлцлярин гашыны эениш.
Шащын кип гашытяк достлуг бяркишди,
Искяндяр башына щамы анд ичди.
ХАГАНЫН ИСКЯНДЯРИ ГОНАГ ЕТМЯСИ
Эял мяни азад ет, саги, “йох демя!
Гядящдян эюз йашы тюк ятяйимя.
Бир мей вер ки, олсун саф ширя кими.
Йусун щяр чиркабдан бу ятяйими.
Чапгынлыг етмя, ей Чин цзлц эюзял.
Бир саат гашына чин эятирмя, эял!
Гейдимя гал мяним, гялбими шад ет,
Гцссядян бир эцнлцк мяни азад ет!
Хаганын эялири кечся дя яля.
Сел кими ахытма, йаьыштяк хяръля.
Малындан бир аз йе, бир аз вер, анъаг
Башгалар цчцн дя азаъыг бурах.
Йемя вар-йохуну, чох йашайарсан,
Йохсуллуг йамандыр гоъалан заман.
Хяръля, йе, бярк тутма кющня дцнйаны,
Хясислик, аъ галмаг мящв едяр ъаны.
Даьытма ялиндя вар ися сярвят.
Бищудя йемякдян чякярсян зящмят.
Хяръляркян юлчцдян эял эютцрмя ял.
Ня артыг ня яскик - ортадыр эюзял,
Сапым йоьун олса инъя ийнядян.
Чох ийня эюзцнц кор едяъяксян.
Йаздыьым тарихин няггашы йеня