565
ИСKЯНДЯРНАМЯ
Башдан гуйруьаъан гызыл ичиндя.
Енди бу ат иля ону камиран,
Йанында йер тутду бюйцк пящляван.
Бу атдан башга чох шей верди она,
Бир иллик хяраъы кечди хагана.
Дост оландан сонра шащ иля хаган
Дцшмянлик кясилди ханяданлардан.
О йердя бирляшди щяр ики орду,
Щяр ики падшащын гялби бир вурду.
Силащы, аъыьы тюкдцляр йеря,
Тющфялярля онлар кечди алверя.
Чинин сцпящдары Чин дийарындан
Азугя эюндярди шаща щяр заман.
Сарайын халгына бу йейинтиляр
Кифайят едирди ахшам вя сящяр.
Чальы мяълисиндя гядящ вурарды,
Бирликдя отурар, бирэя дурарды.
Мяълисдян овлаьа чапаркян онлар,
Икиси бир йердя едярди шикар.
Щеч бири тякликдя ичмязди бадя,
Щяр бири щяр ишдя йашар азадя.
РУМ ВЯ ЧИН НЯГГАШЛАРЫНЫН ЙАРЫШЫ
Саги, ъан бясляйян бир мей вер мана,
Бир мей ки, ъан кими эярякдир ъана.
Солмуш чичяйимя тяравят версин,
Сойумуш ганыма щярарят версин.
Чичякли бащартяк бир эцлшян эцндя.
Рузэардан сечилмиш эюзял, шян эцндя
Шаща Чин хаганы эялмишди гонаг,
Ики парлаг эцняш бир отурараг,
Зянъидян, Йунандан, Чиндян, Ирандан
Гонаглар сяф чякмиш щяр ики йандан.
Мяълисин цз-эюзц мей иля шянди,
Дцнйанын чющряси тозсуз эцлшянди.
Ички шянлийиндя эювщярдян дальа.
Ъюйляйян додагдан ахыр гулаьа.
Иш билян кяслярдян ачылды сющбят:
Дцнйада биликъя ким тапмыш шющрят?
Дяйярли шей чыхар щансы торпагдан?
Сянятъя дцнйада ким алмыш ад-сан?
Бириси сюйляди: “Ъаду вя щийля
Щиндлидян баш верир, бахсан диггятля.”
О бири сюйляди: “Бяхти йатанлар
Щяр сайаг ъадуну Бабилдян алар.”
Башгасы сюйляди: “Верир ян шаграг
Ханяндя Хорасан, чальычы Ираг.”
Бириси сюйляди: “Йцксякдир, ялбят,
Ярябин дилиндя олан фясащят.”
Бириси деди: “Рум няггашы, ялбят,
Дцнйада газанмыш бюйцк бир шющрят.”
О бири сюйляди: “Эюрмядин, нядир,
Чин нахшы диллярдя бир яфсанядир.”
Дейишмя ъошдурду Рум иля Чини,
Йенмяйя башлады бири-бирини.
Щяр бири фикрини исбат едяряк
Нахыш пярэарындан эюстярди юрняк.
Дейишмя сонунда верилди гярар,
Ики гаш таьытяк бир таь гурсунлар!
Бу таьа щяр ики гаш арасындан
Бир юртц чякилсин мцяййян заман.
Румлу бир эушядя сян ятя дурсун,
Чинли бир буъагда нахышлар вурсун.
Мцяййян саатлар эялмямиш баша
Бахмасын щеч бири диэяр нахыша,
Йалныз бу иш сона вардыьы заман
Галхсын бу асылы пярдя ортадан.
Эюрсцнляр бу ики инъя нахышдан
Щансыдыр ян тязя, инъялик сачан!
Усталар отурду бир няггаш кими,
Ики таь алтында ики гаш кими.
Ахыра йетинъя мцяййян заман
Юртцйц чякдиляр ики нахышдан.
Щяр ики “Яржянэ”ин бирди пейкяри,
Вурдуьу нахышы, рянэин, зивяри.
Онлара бахынъа щейрятля галды,
Щяр ики сурятдян бир ибрят алды.
Ня сайаг чякмишляр ики пейкяри,
Сурятъя бириндян сечилмяз бири,
Отурду шащ ики таь арасына,
Щейрятля бир она бахды, бир буна.
Сечмяди онлары бири-бириндян,
Тутмады бир хябяр эизли сириндян.
Ня гядяр диггятля ейляди нязяр,
Ишин ич-цзцндян тутмады хябяр.
Арада инъя бир фярг варды: бири
Суряти эюстярир, алыр о бири.
Бялинас бахдыгда ики сурятя
Ясрарлы сянятдян дцшдц щейрятя.
Чалышды, ортайа чыхсын щягигят,
Нахышдан кечирди яля бир щикмят.
Ямр етди, дурмадан ясрар юйрянян
Ортайа бир пярдя чяксин йенидян.
Еля ки, ортадан асылды пярдя
Бири зювгя далды, о бири дярдя.
Румлунун лювщяси парлады йеня,
Пас дцшдц чинлинин саф эцзэцсцня.
Нахышсыз галынъа чинлинин таьы,
Падшащын эцл кими ачды йанаьы,
Пярдяни арадан бир дя чякдиляр,
Эюрцндц щяр ики таьда бир пейкяр.
Билди ки, о парлаг нахышлы таьа
Щяр нахыш якс едир башдан айаьа.
Йан-йана ишляркян ики сяняткар
Арада пярдядян чякмишди щасар.
Румлу бир лювщяни чякирмиш эюзял,
Чинли дя лювщяйя верирмиш сигял.