568
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
Бу нахшы вурмушдур Чин ипяйиня:
Щяр йердя сяс чыхды: бюйцк Искяндяр
Чин ятякляриня сяпди дцрр, эювщяр.
Бу иди хаганын фикри, щявяси,
Версин Искяндяря айаг киряси.
Ачсын бир шащаня зийафят она,
Зяр тюксцн атынын айагларына.
Юзцнцн адына, санына эюря.
Шащыня щядиййя чяксин щцзуря.
Шащын бяхти кими олдугъа парлаг,
Бир эюзял эцн сечди, гурду тямтараг.
Бир мяълис бязяди ъяннятдян дя шян.
Ширяни ахытды аслан дишиндян.
Мейвядян, мейдян, щям балыгдан,
гушдан Еля бир гонаглыг дцзялтди хаган,
Дцнйада ня гядяр эюзял немят вар,
Басмышды баьрына гызыл хончалар.
Чин хурушларындан башга, ал-ялван.
Мислини ъяннятдя эюрмямиш баьбан.
Ляззятли щалвалар щазыр олмушду,
Ичи гянд, бадамла долдурулмушду.
Еля габлар варды, эязиб арайан
Дцнйада бирини тапмазды ондан.
О гядяр ъаващир эялмиш ортайа
Ки, сярраф бир иля алмазды сайа.
Щяшямятли шащын зийафятиня
Сярф олду бюйцк бир долу хязиня.
Тцрк шащы хасларла йола чыхараг,
Эетди Искяндяри чаьырсын гонаг,
Торпаьы юпдцляр айиня эюря,
Дяйди йер юпмякдян башы эюйляря.
Сюйляди: “Бу уъа бяхтин, ей сярвяр!
Тахтымын башына йол тапса яэяр,
Таъыйла тахтыны язиз едярди,
Мяни бу шяряфля чох бюйцдярди.”
Сямими дявяти шащ гябул етди,
Хагана шяряфли щюрмятчцн эетди.
Орду, шащ бирликдя щаман дявятя
Баш яйиб атланды о зийафятя.
Хязиня аьзындан ачылды йерляр,
“
Йол ачын!” сясиндян титряди эюйляр.
Искяндяр чатынъа сцфря бойуна,
Еля бил чатды Хызр щяйат суйуна.
Гызыл бир тахт эюрдц, эцняшди, эерчяк.
Онда дцрр чешмяси дяниз суйутяк.
Гызыл тахт цстцндя отурду шян-шян
Ялиндя бир турунъ кафур, янбярдян.
Саь ялдя дцнйаны йохлайан фяьфур
234
,
Хидмятя баш яймиш, щцзурда дурур.
Шащ ону чаьырды, щюрмятдир дейя,
Отуртду шащ кими гызыл кцрсцйя,
Башга таъидарлар щюрмятя эюря
Искяндяр йанында диз чюкдц йеря.
Хаган ямр ейляди: “Йемякляр эялсин,
Гызыл хончаларда хюрякляр эялсин!”
Щяр йандан тюкцлдц шащаня йарпаг,
Мейня йарпаьытяк тюкдц щяр будаг
235
.
Фярхаря бянзяйян истяк евиндян
Тез щазыр олурду щяр истянилян
236
.
Еля бил ъяннятдир, арайан кимся
Хончада тапырды щяр ня истяся.
Иштащла йедиляр о хурушлардан,
Щцъумла шяраба ачдылар мейдан,
Гырмызы шяраблар верди гол-ганад,
Гырмызы рянэлярдян гурдулар бцсат.
Чалмаьа отурду, бцтцн дцнйадан
Сечилмиш ян мяшщур охуйан, чалан.
Ян инъя охуъу сясляр уъалыр,
Озанлар рясмийля охуйур, чалыр.
Чаланлар башлады сцьди няьмяси,
Эюйляря уъалды сазларын сяси.
Варды пящлявиъя о гядяр чалан
Няьмяйя йенилик верирди щяр ан.
Рягс едян кяшмирли эюзялляр дурур,
Ойнаркян йел кими майаллаг вурур.
Еля чальычылар эялмиш Йунандан,
Аьлыны итирир ешидян инсан.
Рум вя Чин хидмятя бел баьлайараг,
Бязяди Румдан вя Чиндян бир байраг.
Хязиня аьзыны ачынъа хаган,
Гарун хязнясиндя йер олду пцнщан
237
.
Яввялъя сачды чох ъаващир, эювщяр,
Даш-гаша тутулмуш эюзял эейимляр.
Бцллурдан бцсаты эцняшдян парлаг,
Инъяликдя судан тямиз вя йумшаг.
Чин ипякляриндян бир нечя халвар,
Мцшк иля, янбярля долу бир амбар.
Кафурлу тябягдян ятр алмыш щяр йан,
Гуру уд артыгды тязя кафурдан,
Чачи каманларла чини ипякляр,
Бир нечя гылынъ да она бярабяр.
Бир илхы йорьа ат, эюркямли, ойнаг,
Йел кими йерийян, эювдяси парлаг,
Эюйлярдя дурнаны, сары овлайан
Лачынла гызыл гуш, бюйцк бир карван.
Гырх фил юз тахтыйла, уъа, гцввятли,
Сцмцкляри мющкям, вцъуду ятли.
Бир дястя гара гул - ъябщяляр йенян,
Айцзлц кянизляр - юлц дирилдян.
Чякди бу шейляри шащ щцзуриня,
Бунлардан башга чох шей верди йеня.
йенидян башга бир хязиня ачды,
Ондан да дяйярли бяхшишляр сачды.
Верди о, гуйруьу гара бир кющлян.
Сящяр кцляйиндян ити йерийян.
Йцрцйян. шащаня бир тяхти-ряван.
Цстцндя тярпянмяз ясла отуран,
Гачмагда ъейрандан ити, щям ойнаг,