569
ИСKЯНДЯРНАМЯ
Атяшдян гызьынды, судан да йумшаг,
Чюлцн гушларындан чох йцнэцл учан,
Дяниздя балыгдан ити ойнайан,
Гачаркян горхунъ див санырды эюрян,
Еля бил доьулмуш дивляр няслиндян,
Галмаз тярпянишдя эюйлярдян эери,
Олмаз дан йери дя бу мейдан яри.
Мейданда еля бир ъювланы варды,
Хяйалы о йары йолда гойарды.
“
Фяряси” “Рцх” иля айагдан салыр,
“
Фяряс”ля “Фили” дя ъябщядян алыр
238
.
Бир горху сачарды онун сцряти,
Йериши ян инъя хяйалдан ити.
Горхмазды сямяндяр кими атяшдян,
Сямяндяр демирям, Искяндяр чякян.
Бир овчу гуш верди фитняйля долу,
Рюйалы эеъядян даща горхулу.
Чярх кими доланыр ачаркян шящбал,
Эязиши ъянубду, чыхышы шимал
239
.
Полад йай кечирмиш тунъ дырнаглара,
Язминдян гарталлар эейинмиш гара.
Бойнунда чох ган вар, щяр гуша- йаьы,
О гартал овлайан йайлы ъайнаьы
Эюрцнъя симцрьцн баьры сызылдар.
Чюллярдя кярэядан едярди шикар,
Аъыглы, ганичян, горху билмяйян.
Щагг ону йаратмыш зцлцмдян, киндян,
Тоьрулдур гушларын шащы бу Тоьан,
О да Тоьрул кими юлкяйя султан.
Гараэюз бир кяниз янбяр гохулу,
Эцлцзлц, додаьы шякярля долу.
Ъяннятдя бязянмиш бир сянямдир бу,
Едяр о фитняни кюнцл аризу.
Йцрцйян бир айдыр о сярв аьаъы,
Мцшкин бир кямянддир ъцт гара сачы.
Су кими лятифдир о чяня, бухаг,
Атяшдя суйу ким эюрмцш баш-айаг?
Цзц бянювшяйя гызыл эцл атыр,
Эцл цздя бянювшя кешикчи йатыр
241
.
Уъа сярв мющтаъдыр онун бойуна.
Шякяр бир бяндядир, бал достдур она.
Мцшк онун зцлфцня баьламыш кямяр,
Зцлфц дя эцняшя кюлялик едяр.
Бир шякярпарядир, ширин сющбятдир,
Додаьы шякярчин бир фялакятдир.
Архасы синъабдыр, бядяни бцллур.
Инъя бармаглары хяз гуйруьудур.
Аь, лятиф чяняси эцмцшдян нишан,
Она бир туь асмыш эцл бухаьындан.
Чяняйя, бухаьа вермиш йарашыг,
Эцняшдян топ гапмыш, айданса ишыг.
Гямзядян ох чякмиш, гашындан каман,
Бу ох, бу каманла овламыш йцз ъан.
Боьазы о гядяр аь, лятифдир ки,
Ичяркян эюрцнцр шярабын рянэи.
Дцнйада саь олсун еля бир дайя,
Бир эюзял бяслямиш тян едир айа.
Дар эюзц кимсяйя салмаз бир нязяр,
Аьзы дар эюзцндян даща дар, дилбяр.
Еля бил аьыз йох, йаранмыш йохдан,
Она “Тайсыз эюзял” демиш ад гойан.
Дяйярли тющфяляр тягдим еляйян
Фяхр иля юймяйя башлады шян-шян:
“
Будур ат, овчу гуш вя эюзял кяниз,
Язиздир, бунлары сян дя тут язиз.
Ня кимся беля ат минмишдир щяля,
Ня беля бир гушу кечирмиш яля.
Демяйя ня щаъят, бир заман эяляр,
Щяр бири эюстяряр бюйцк бир щцняр.
Эцлцзлц кяниздир беля бир эюзял,
Эюзялликдя йохдур юзцня бядял.
Анаданэялмядир онда цч хислят,
Онун дюрдцнъцсц тапылмаз, ялбят,
Биринъи, эюзялдир, бярабяри йох,
Ъан алыр, ъяннятдя беля пяри йох.
Икинъи, эцълцдцр, щям дя дюйцшкян!
Гачмаз дюйцш эцнц мярд кишилярдян.
Цчцнъц, йох сясдя она бир бядял,
Шян, шаграг няьмяси Зющрядян эюзял.
Эюзял сяс далынъа пястдян, уъадан,
Няьмясиндян йатар щям гуш, щям илан”.
Искяндяр бяйянди, щагг верди она,
Хош сяси, эцл цзц эялди хошуна.
Гадында мярдлийя вермяди гиймят,
Бу ишдя азаъыг дцшцндц, ялбят.
Тиканлар бярк олур, чичякляр инъя,
Гадында иэидлик аз олур мянъя.
Вцъуду эейинся кяскин полады,
Мярдликдя пайы йох, гадындыр ады.
Чахмаг дашы олса суда балыглар,
Дяниздя нящянэя олаъаг шикар.
Йарармы каьыздан гайрылсын галхан,
Атылсын дянизя, суйа сонрадан.
Падшащы бу фикир етмяди тямин,
Гадыны мярдликдя эюрмяди мятин.
Юзцня гул етди гябул етмякля,
Сонрадан адыны унутду беля.
Эюзял бяхшишляри алараг ондан
Йатаьа чякилди Искяндяр хаган.
Мяшригин товузу о сящяр еркян
Башыны уъалтды фирузя эюйдян,
Йенидян гядящи падишащ алды,
Йенидян дярэаща чальы сяс салды.
Ики эцн ишрятля бахды кейфиня,
Йеришя башлады йел аты йеня.
Гайытмаг цчцн шащ веринъя гярар,
Доланышы кяскин, ити рузиэар,
Хаганын вердийи тцркцзлц кяниз