577
ИСKЯНДЯРНАМЯ
Минмишди даь кими гызмыш аь филя.
Гаршыда бянизи гырмызы руслар
Мяъусун атяши кими парылдар.
Саь голу бязямиш Хязран дястяси,
Солдан да уъалыр Бяртасын сяси.
Алани архадан, Исуви голдан,
Язм етмиш баш, бойун гопарсын щяр ан.
Ъябщянин гялбиндя рус киня долмуш,
Кюксцндян Искяндяр ешгини йолмуш.
Щяр ики тяряфдя сяф чякди яскяр,
Лаъивярд эюй кими уъалмыш йерляр.
Русларын тяблиндян доьру щяйяъан,
Хястя бир щиндлитяк гопарды фяьан.
Эюйляри сарсыдан тябил вя бору
Йерлярин гарнына салырды буру.
Зорба тцрк борусу етдикъя шиддят
Тцрклярин голуна эялирди гцввят.
Ъошдугъа йер йаран ат кишнямяси
Балыьа чатырды йерин наляси.
Щяфтьуш ямудларын тяпикляриндян
Фяляйин юкцзц гопарды шивян.
Дялдикъя гылынъ щяр эцмцш пейкяри
Эцмцшдян чыхарыр ган даняляри.
Дямирдян кечдикъя цчпярли охлар
249
Санки чямянликдян ютцрдц гушлар.
Низядян гамышлыг олмуш йер цзц,
Даь чюкцр чухура йедикъя эцрзц.
Тцклярин уъуйла низя уъалыр,
Дцшмян юз ганыйла дястямаз алыр.
Гурд эюнцндян олан мцдщиш тябилдян
Гызышыр дюйцшляр, ъошур дюйцшкян.
Дашларда низя ган чешмяси ачар,
Бир орман эюйярдир йай иля охлар.
Охларын мейвяси ал эцлдян нишан,
Эцллярин ган дамар щяр тиканындан.
Галханы яридян полад нящянэляр
Башыны узатмыш, сяркяшлик едяр.
Даьлара дешикляр ачырды бухар,
Йерлярин ъанында бир титряйиш вар.
Рус дюйцшмясиндян дящшят чюкцрдц;
Асланлар алтында атлар цркцрдц.
Яфлатун, Фялатус халгытяк надан
О йердя яскикди бир аъиз русдан.
Румлулар фяляйя уъалтды байраг,
Гылынъдан суйа бир атяш олараг,
Щаванын боьазы санки тыханды,
Дцнйанын няфяси артыг дайанды.
Ня йердя йер тапыр йерийян айаг,
Ня учан щавада тапырды буъаг.
Руслардан бир няфяр ачды мейданы,
Бир тцлкц папаглы Бяртас асланы
Кцляйя минмишди йерийян даьтяк.
Даь кцляк белиндя дурармыш демяк!
Дюйцшмяк истяди, сулады мейдан,
Юзцнц юйяряк, охуду дастан:
“
Хам дяри эейинян щяр бир Бяртасы,
Мяним варлыьымла гызар архасы.
Пялянэляр йыртарам даьлар гашында,
Нящянэляр йейярям сулар башында.
Аслантяк алышдым саьры йыртмаьа.
Тцлкцтяк бахмарам йаьлы гуйруьа
250
.
Пянъядя кяскиням, гцввятдя мятин,
Марал бюйрц йыртмаг дейилдир чятин.
Ичдийим, тюкдцйцм даима ал ган,
Эейимим хам дяри олмуш щяр заман.
Низям далдан дяйся чыхар эюбякдян,
Сынамаг истясян, бу мейдан, бу сян!
Бир орду кцкряся Чин иля Румдан
Атяшин алову уъалар мумдан.
Мяня гандан башга тющфя эятирян,
Йох олсун еля бир йолчу, дюйцшкян.
Ким мяня гаш чатса гцрур едяряк,
Зивяр йох, ал кяфян эейинсин эяряк!”
Онун гаршысына шащ ордусундан
Чыхды бир низяли иэид пящляван.
Мейданда кин иля ачдылар пянъя,
Чарпышма узанды щей дюйцшдцкъя.
Аъыглы Бяртасын сон гылынъындан
Торпаьа сярилди румлу пящляван.
Икинъи румлу да юлцм, кин эюрдц,
Бяртасын бяхтини чох мятин эюрдц.
Щинди адлы иэид шащзадя варды.
Щиндли гылынъыйла чох баш вурарды.
Гызмыш аслан кими гопарды фярйад,
Ъумду гурд цстцня ялиндя полад.
Гол кими сынанды, олду чох щямля
Кимсянин талейи эцлмяди щяля.
Аъыьа долунъа шащзадя Щинди,
Гылынъы дцшмянин чийниндян енди.
Башыны бичди о кясиъи алмас,
Атын дырнаьында чырпынды Бяртас.
Руслардан башга бир гылынъ ойнадан
Бойнуну уъалтды ялиндя галхан.
Юйцня-юйцня эирди мейдана,
Сусамышды санки дцшмян ганына.
Щинди гылынъыны ендирди она,
Ещтийаъ галмады рус галханына.
Чыхды бир башга рус гылынъ вурмаьа,
Эюз-эюзя эялинъя дцшдц торпаьа.
Чох иэид юлдцрдц, олду эцн йары,
Тазитяк говурду о, ъейранлары.
Русларын няфяси тыханды ондан,
Олмады даща бир гаршыйа чыхан.
Вцъуду ал гана батмышды даща,
Йцйяни чевирди тез ордуэаща.
Эюрцнъя Искяндяр эюстярди щюрмят,
Верди ян дяйярли, йарарлы хялят.
Щяр ики тяряфдян еняряк орду