589
ИСKЯНДЯРНАМЯ
Фитняйя юлцмдян башга йох чара.
Сойулмуш, таланмыш азъа бир мигдар
Саламат гуртарыб эери гачдылар.
О гядяр гянимят алды Искяндяр,
Олмады сайыны билян бир няфяр.
Щядсиз гызыл, эцмцш, хяз, инъи, эювщяр,
Тювляляр долусу ъанлы дявяляр.
Искяндяр дцшмяня чалынъа зяфяр,
Ишляри олду шух лювщядян дилбяр.
Енди юз атындан “зяфярдир” дейя,
Билди ки, говушмуш бцтцн диляйя.
Цз сцртдц торпаьа, деди: Ей рящбяр!
Мян гара торпаьам, сяндяндир зяфяр!”
Деди: “Щагг вермиш бу бюйцк зяфяри”,
Йохсула пайлады хязиняляри.
Дцнйа бошалынъа кинли дцшмандан,
Динъялмяк фикриня дцшдц щюкмцран.
НЦШАБЯНИН ХИЛАС ЕДИЛМЯСИ
Галх, саги, саф эювщяр сачан ъамындан
Мяним тяркибимя эювщяр сач бир ан!
Онунла ислансын гуру ъан тасы,
Эювщярля силинсин эювщярин пасы.
Еля ки, Фейлягус оьлу Искяндяр
Динъялди, цзцня эцлцнъя зяфяр,
О йердя арады ейля бир мякан,
Отуран кясляря вермясин зийан.
Аьаъы тубадан олсун севимли,
Сцсяндян сярт олсун отунун дили.
Ахан саф чешмяляр версин сяс-сяся,
Ичими мей кими, мей щалал ися.
Ятяйи йамйашыл, ох орманлыьы,
Щяр йандан бцрцмцш будаг будаьы.
Бу суда, щавада пярвяриш едян
Щяр аьаъ узунду ялли яряшдян.
Беля йер кечинъя яля, таъидар
Тутду бу мцбаряк буъагда гярар.
Гурду Рум бцсаты шян ямяллярля,
Шянлийя башлады шух эюзяллярля.
Мяълисдя шащларла долду дюрд йаны,
Няшяйля гайнады мяълисин ъаны.
Ямр етди: “Гянимят сахлайан ярляр
Гарятин сайындан версинляр хябяр!
Рус, Бяртас вя башга халгдан алынан
Силсиля даь кими хязиня, саман.
Катибляр щесаба етсинляр диггят,
Юйрянсин ня гядяр вардыр гянимят”.
Гянимят чякянляр дурмады даща,
Гядярсиз гянимят чякди дярэаща.
Ачылды щяр башы баьлы хязиня,
Бахдыгъа фярящдян чырпынды синя.
Йцклярдя о гядяр даш, эювщяр варды,
Сайы йох, сайанлар щей йаныларды.
Саф мядян гызылы, ъивя эцмцшц,
Мящтабы ишыгдан салыр эюрцшц.
Батманла зябяръяд, халварла эювщяр,
Гызыл галхан, нящянэ донлу зирещляр.
Хцсуси тохунмуш митгал вя кятан,
Силсиля даь кими галанмыш щяр йан.
Зяр иля ишлянмиш гядярсиз палтар,
Улдузтяк парлайан сайсыз галханлар.
Гылынъ, тцклц дяри даь кими дурур,
Сайа эялмяйирди зил гара самур.
Саф гагум о гядяр йцклянмиш, эюръяк,
Ня саймаг мцмкцндцр, ня дя сюйлямяк.
Ал тцлкц дяриси, синъаблар парлаг,
Щяля нал эюрмямиш бир илхы дайлаг.
Саф вашаг дяридян мяълис олур шян,
Эцндцзя хал дцшмцш гара эеъядян.
Бунлардан башга чох хязиня, саман,
Цряк сыхылырды ону саймагдан.
Падишащ бахынъа о дяриляря
Бир ъяннят бащары эялди нязяря.
Онлары таныды бир-бир щюкмцдар,
Щяр мятащ ня кими ишя йарайар.
Эюрдц парча-парча синъабла самур,
Еляъя цст-цстя тюкцлмцш дурур.
Ян башда асылмыш бир кющня дяри.
О гядяр кющнядир эетмиш тцкляри.
Нязярдян кечирди о дяриляри,
Билмяди нядир о асылмыш дяри.
Сорду ки: “Бу кющня дяриляр нядир?
Ня кими бязяйя бунлар ял верир?”
Чох инъя бир ъаваб верди рус она:
“
Эюрдцйцн мятащлар борълудур буна!
Дярийя хор бахма, “кющнядир” дейя,
Дяйярли сярвятдир бизим юлкяйя.
Защирдя чиркинся бу кющня дяри,
Бизъя щяр дяридян чохдур дяйяри.
Щяр бир дяри йыьан чыхса базара,
Базарда бу тцксцз дяридир пара.
Сабит дейился дя бу сим иля зяр,
Чцнки дювран ону тез-тез дяйишяр.
Бизим сиккямиздир бу кющня дяри.
Тцк гядяр яксилмяз бунун дяйяри”.
Бу ишя чох щейрят етди таъидар,
Бу ямря, бах, неъя бойун гойдулар.
Вязиря сюйляди: “Щяр бир дювлятин
Голуну сийасят етмишдир мятин.
Бах, няляр йарадыр халг сийасяти.
Дярийя верир бир гызыл гиймяти.
Бу йердя эюрдцйцм бцтцн шейлярдян
Йалныз мян бу ишя дейярям ящсян.
Бу халгда олмаса беля бир эювщяр.
Бу йердя бир шяхся ким бойун яйяр?
Щяр ким етмямишся бир щцняр изщар,
Йалныз бу щцнярля рус шащлыг гурар.”