594
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
Хястяйя шяфадыр, дярдлийя кюмяк.
Уъалыркян сящяр хорузун сяси,
Гаровул зянэинин сусду наляси.
Тябилчи тяблинин сяси уъалды,
Гушларын няьмяси ятрафы алды.
Ибадят едянляр галхды йухудан,
Пярястиш етмяйя дцзцлдц щяр йан.
О сящяр йухудан галхды таъидар,
Ибадят етмяйя веряряк гярар,
Она шяфгят едян щаггы етди йад.
Етди бу щикмятля дцнйаны абад.
Нящайят веринъя ибадятиня,
Шяраб мяълисини бязяди йеня.
Мей иля, чальыйла эащ олурду шад,
Вяфалы достлары эащ едирди йад.
Эцлабдан саф олан эцл рянэли шяраб
Щяр башдан дярд алыр, щяр бейиндян таб.
Онунла бир мяълис гурду шяндян шян,
Узагды дцшмяндян, ганлы дюйцшдян
Еля ки ачылды, узанды сющбят,
Данышды щяря бир эюзял рявайят.
Бири сющбят ачды Хорасан, Гурдан,
Ордакы гызылдан, гцввятдян, зордан,
Бириси данышды Рей, Исфащандан,
Фиридун дювляти чыхан мякандан.
Чиндян, Харязмдян сюз ачды бири:
Вар эюзял ипяйи, мцшкц, янбяри”.
Бириси сюйляди: “Эюзялдир Гейсур,
Бу йердян чыхар щяр сяндял вя кафур”.
Щиндистан эюзялдир, - деди, - бир няфяр,
Одуну уд олур, палчыьы янбяр”.
Мяълисдя вар иди бир няфяр гоъа
Данышмаг нювбяти она чатынъа
Марагла башлады гоъа сюзцнц,
Баш яйиб, торпаьа гойду цзцнц:
Дцнйада зцлмата чатмаз бир дийар,
О эюзял торпагда суйу вар.
Юмрцнц артырмаз хязиня, ъялал,
Торпагда чох йатыр хязиня, хам мал.
Йашамаг истясян дцнйа узуну,
Эет, кечир ялиня щяйат суйуну!”
Бу сюздян утанды мяълис, галды мат,
Гаранлыг бир йердя олурму щяйат?
Шащ деди: “Йохса вар башга бир щикмят?
Щяйат чешмясиндя олан бу зцлмят.
Йазылмыш щярфляр гарасыдыр бу,
Мяняви щяйата ъан верир суйу.
Ким эюрмцш йохса бу щяйат суйуну,
Зцлмятдя юлцмдян гуртарсын ону!”
О гоъа деди: “Ей уъа таъидар!
Бу судан узагдыр дедийин ясрар.
Вар Шимал гцтбцндя гаранлыг буъаг,
Аь, эцмцш чешмяси щяр судан парлаг.
Бу гаранлыг йеря дейирляр зцлмат,
О зцлмят ичиндя вар аби-щяйат”.
О суйу ким ичся олур гялби шян,
Гуртулур юлцмдян вя хястяликдян.
Сюзцмдя азаъыг олса шцбщяниз,
Сорушун сынаглы гоъалардан сиз!”
Искяндяр бу сюзя щейрят етдикъя,
Арамаг мараьы артды эетдикъя.
Сорду ки: “Бу зцлмат щарда?” Эюстярян
Эюстярди падшаща: “Бах, бу саь ялдян
Гаранлыг юлкяйя гыса йол эедир.
Эялдийин бу йолун онда биридир.”
Ешидинъя буну шащ деди: “Анъаг
Зцлмятдя мцмкцндцр ишыьы тапмаг.”
Зцлмата чевирди шащ юз йолуну,
Эедяркян нязяря алды ордуну.
Сцрятля бир нечя мянзил ат сцрдц.
Ясэярин бир чоху хястядир, эюрдц.
Ардынъа ахырды бир дцнйа орду.
Хаслар да йанында алай вурурду.
Орду базарыны эюрян бир инсан
Сечмязди мящшярин базарларындан.
О йердя гуш сцдц арайан беля,
Орду базарында эятирди яля.
Щяр гураг бир йеря чатды Искяндяр.
Йаьышдан йашыла бцрцндц чюлляр.
Хызыр из салмышды санки бу йола,
Йаинки эедирди шащла гол-гола.
Орду чохлуьундан шащ эетди фикря,
Беля йол эетмякдя сыьынды сября.
О чюлдя варды бир бюйцк маьара,
Падшащын ордусу чатынъа ора.
Ордунун йанында ня гядяр йцк вар,
Маьара йанында йеря гойдулар.
О эениш чюллярдя салдылар мяскян,
Шянликдян вираня чюлляр олду шян.
Чюлбяйи о йеря ад верди: Бцньар,
Эет-эедя о шящяр адланды Бульар.
Бу эцн о юлкядя ряйасят сцрян
Йерляшиб галандыр шащ сяфяриндян.
Искяндяр эюрцнъя о сайсыз орду
Йол вя из билмяйир, бир тядбир гурду.
Ордудан айрылды бир нечя яййар,
Истидян, сойугдан, чыхмыш охчулар,
Црякли, сцмцйц бярк, дялиганлы,
Сябирли, гцввятли, эянъ, полад ъанлы.
Ямр етди гоъайа вя хястяляря:
Яскярля чыхмасын аьыр сяфяря!
Гоъалар, хястяляр бу горхунъ йердя,
Долашыг йолларда дцшмясин дярдя.
О йола - гоъасыз етдиляр сяфяр,
Гоъалар отурду, йол алды эянъляр.
Бир няфяр о йерин айыгларындан
Щцзура истяди улу щюкмцран.
Йох иди ордунун сайы, мигдары,
Щяр мянзил башында гойду онлары.
Шор, ширин щяр азыг чарпса нязяря,