618
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
Ханяндя охуйуб чалмагдан галды.
Эюрдц чох кющнядир яйниндя палтар.
Астары цз етди, цзц дя астар.
Бу бядрянэ палтары шащ эюрян заман
Она аъыгланыб деди: “Анадан,
Атыб гызылэцлцн лячяклярини,
Бязядин тиканла ятяклярини,
Нийя палаз олду эейдийин ипяк?
Эювщяршцнаслара шявя ня эяряк?”
Ханяндя баш яйиб тязим ейляди,
Башына, ъанына анд ичиб деди:
“
Щаман о либасдыр бу, ей щюкмцдар,
Диггятля нязяр сал, юзцдцр ки, вар.
Дяйишмяйиб овда, инан ки, щеч ня,
Астары чеврилиб анъаг цзцня.
Цзц кющнялмишди, эизлятдим мян дя,
Чцнки утанардым шащым эюряндя...”
Бу сюзляр о шаща ейляди ясяр.
Щейрятля дайаныб бахды бир гядяр.
Шаща хош эюрцндц ондакы хислят,
Она бяхш еляди щядиййя-хялят.
Сюйляди, тясирдян гящярляняряк:
“
Сирримиз эизлиндя сахлансын эяряк!
Бизим ич-цзцмцз ачылса яэяр,
Дцнйаны цфунят басар, бцрцйяр!
Мадам ки, о руми ипяк бир рянэмиш.
Ичдян беля чиркин, цздян гяшянэмиш,
Эцмцш мяъмяидя эяряк биз нащаг
Бир гара уд кими ъошуб дашмайаг
81
.
Уд, сюйцд кцлцйля йохса эюзялляр
Дишини аьардыб бизя эцлярляр...”
82
.
ИСКЯНДЯРИН
БАШГЫРХАН ГУЛ ИЛЯ ЯЩВАЛАТЫ
Ей мцьянни, чал бир кюнцл няьмяси,
Титрятсин эюйляри ярьянун сяси.
Еля бир щава ки, цряйи ачсын,
Гаранлыг эеъяйя шяфягляр сачсын!
Эюзял сюз няггашы мящарят иля
Искяндяр адыны нягш етмиш беля:
“
Ики гярн сащиби” гоймуш намыны,
Чцнки Шяргдян, Гярбдян алмыш камыны
83
.
Дейирляр ки, гоша щюрцйц вармыш,
Ону кцряйиня даим атармыш
84
.
Дейирляр, эюрцбмцш бир беля рюйа,
Эцндян ики гярни алыбмыш эуйа
85
.
Башга рявайятдя дейирляр йеня:
Искяндяр йашамыш ики гяриня
86
.
Дцнйа философу Ябу Мяшяр дя
“
Цлуф” ад гойдуьу мяшщур ясярдя
Йазыр ки: “Искяндяр юлдцйц заман.
Бу бюйцк иткидян чох гямэин олан
Йунанлар ону чох севдикляриндян,
Чякдиляр каьыза шяклини щямян.
Онун сурятини нягш едян ряссам
Шякли лайигийля ейляйиб тамам,
Чякибмиш йанында бир ъцт дя щейкял.
Саь йанда бир эюзял, солда бир эюзял.
Щейкялин башында бир ъцт дя гяшянэ
Буйнузлар чякибмиш ряссам рянэбярянэ.
Бунлары эюряряк бир щейятшцнас,
Бир ъцт мяляк иля едибмиш гийас.
Вцъуд хялг едяндя чцнки аллащ да
Мялякляр отурдар ики йанында.
Ай цзлц Искяндяр эюзялмиш яслян,
Даща эюзялляшмиш бу шякиллярдян.
Пайланмыш бу шякил бцтцн елляря,
Онун шющрятини йаймыш щяр йеря.
Бу шякли сейр едян щяр ел, щяр дийар
Румлу устадлары алгышламышлар.
Ярябляр бу шякли сейр еляйяркян
Дяйишик салмышлар онлары сящвян.
Искяндяр билмишляр о эцндян бяри
Буйнузлу чякилмиш мялакяляри.
Одур ки, шцбщяйя дцшмцш ярябляр,
“
Зцлгярнейн” лягяби алмыш Искяндяр”
87
.
Башга бир билиъи дейир ки, онун
Гулаглары вармыш щяддиндян узун.
Дцрдян таъа бянзяр гынлары вармыш.
Ики гулаьына о гын тахармыш 88 .
Онлары хязиня кими эцдяряк,
Мющкям эизлядярмиш бир хязинятяк.
Башыны гырхан бир гулундан гейри
Кимсянин бу сирдян йохмуш хябяри.
Анъаг ки, щямин гул юлдцйц заман
Искяндяр тапды бир юзэя башгырхан.
Шащын щцзурунда тязим едяряк,
Башлады сачыны гырхмаьа дялляк.
Хялвятдя сачыны гырхыб гуртаръаг,
Шащ она йавашдан деди: “Бура бах.
Билсям, гулагларын сиррини яэяр
Ешидиб дцнйада сяндян бир няфяр,
Бир гулагбурмасы эялярям сяня,
Даща сирр ачмазсан бир юзэясиня”.
Буну гулаьында о сырьа етди,
Йахын достлардан да сирри эизлятди.
Бу сюзц кимсяйя ясла ачмадан,
Сахлады кцфртяк кюнлцндя пцнщан.
Бу сиррин дярдиндян саралды анъаг,
Чцнки чох чятиндир сирри сахламаг.
Бир эцн бярк дарыхды, чюля цз гойду,
Эюрдц ки, чюлдя вар дярин бир гуйу.
Дярдини гуйуйа ейляди изщар:
“
Искяндярин узун гулаглары вар!”
Гялбинин о йанар атяши сюндц,
Цряйи динъялди, евиня дюндц.
Йеня дя сиррини сахлады мющкям,