623
ИСKЯНДЯРНАМЯ
Эянъ бахыб сянямя, сорду устаддан:
Кимдир бу ейбяъяр гадын, ай аман!
Бяс мяним о эюзял эювщярим щаны?
Црякдян севдийим дилбярим щаны?”
Онун ъавабында алим ямр етди.
О аьзы юртцлц тяшти эятиртди.
Тяштин гапаьыны ачдыьы заман,
Дцнйаны ейляди бу ишя щейран.
Деди: “Бяйяндийин бу иди анъаг,
Ляззят алдыьына инди буйур, бах.
О эюзял бядяндя йалныз бу чиркин
Хылт иди, язизим, сянин севдийин.
Мян щямин бу хылты чыхартдыьымдан,
Сян ону ейбяъяр адландырырсан.
Гандан хылт чыхарса, бах, беля олар.
Хылтлы ган севмяйин ня мянасы вар?
Эял, тюкмя цзцнцн суйуну нащаг,
Инсан бу су иля ъанланар анъаг.
Цздян бир дамъы су эетмязся, инан.
Цзцнцн суйуйла шад йашар инсан.
Ял чяк щяр кянизя кюнцл вермякдян,
Бунларла юмрцнц бада вермя сян.
Сяня биръя дилбяр едяр кифайят,
Тяк галар чох арвад алан, нящайят.
Рузэар она эюря дяйишир щяр ан:
Тюряйиб дюрд ана йедди атадан
91
.
Оьлуну бир рянэдя эюрмяк истясян,
Цряктяк бир ата-аналы ол сян”.
Аршимидес румлу алимин мумдан
Балы чякдийини эюрдцйц заман
92
Ондан цзр истяди, эялди щявяся,
Яввялки шювг иля башлады дярся.
Анъаг кяниздяйди цряйи йеня,
Чцнки мяфтун иди эюзяллийиня.
Уъа сярв бир даща йарпаг ачараг
Дикялди, йеня дя атды гол-будаг
93
.
Бянювшя йенидян ятирляр сачды,
Нярэиз хумар-хумар эюзцнц ачды.
Чинли тцрк эюзяли ачылды эцлтяк,
Мейхана йолуну сцпцрдц кцляк.
Йеня Аршимидес эяляряк ъуша,
Бянзяди эцл эюрмцш учан бир гуша.
Тярк етди йолуну елм иля дярсин,
Ачды гапысыны ейшин, щявясин.
О пяри гызыйла йашады пцнщан,
Хошбяхтдир пяриля хялвятдя олан.
Эюряряк ешгиндя беля бир сябат,
Ону данламагдан ял чякди устад.
Кечди бир-ики ил о эцндян бяри,
Солду Чин гызынын ащу эюзляри.
Торпаьа сяпилди сольун гызыл эцл,
Йох олду баьчадан о шейда бцлбцл.
Неъя ки, пяриляр ичяр бадяни,
Торпаг да удду о пяризадяни.
Мянимля хош ряфтар едяркян фяляк
Вермишди ондан да эюзял бир мяляк.
О да севимлийди, язиз ъананды,
Аьыллы гадынды, иш баъаранды.
Рцхц гоймуш иди Айы пийада,
Аты” мат гоймушду “шащы” дцнйада
94
,
Ганымла бяслянмиш бир эцлдц, эюйчяк.
О да тякъя мяни севирди ъантяк.
Эюзцмя нур иди мяним о мяляк,
Йаман эюз айырды рящм етмяйяряк.
Фяляк айры салды о шух эюзялдян,
йох имиш дцнйада санки язялдян.
Ня гядяр разыйдым мян ондан, ейващ!..
Ондан разы олсун, эюрцм ки, аллащ!
Бир гцдрят бяхш едиб талейим сюздян
Кющня дастанлары тязяляйям мян,
Гянд-шякяр пайланар байрам эяляндя,
Дедим ки, бир эялин бязяйим мян дя.
Ширин”ин щалвасын гуртаранда мян
Бир щалвачаланым эетди евимдян
95
.
Лейли” хязнясиня чякяркян щасар,
Орда да бир Эювщяр ейлядим нисар.
Бу тойу чатдырыб мян нящайятя.
Тязя бир эялин дя вердим ъяннятя
96
.
Нечя эюзял дярди синямдя икян,
Рум-рус дастаныны неъя йазым мян?
97
О гямли чаьлары нийя йад едим?
Бу хош дастанымла кюнлц шад едим.
ГИБТЛИ МАРИЙЯНИН ЩЕКАЙЯСИ
ВЯ ОНУН КИМЙАЭЯРЛИЙИ
Мцьянни, эял, гядим дюврц йада сал,
Мцьлартяк мцьани хош бир щава чал!
Йазыьам, язизля, дярдими динля,
Гызышдыр ъанымы няьмяляринля!
Гоъа бир философ цзцндян сюзцн
Пярдяни ачараг, нягл етди бир эцн:
Марийя адлы бир гибтли варды,
Бир ямир гызыйды, Шамда йашарды.
Бир чох галалары вармыш ки, дцшмян
Алыбмыш онлары бир-бир ялиндян.
Йаьы даданмышды онун йурдуна,
Шикястлик вермишди бу дцнйа она.
Дцшмянин зцлмцндян тянэя эяляряк
Эедиб Искяндярдян истяди кюмяк.
Яэяр елясяйди шащ она имдад,
Юз абад йурдуна гайыдарды шад.
Шащын вязириня пянащ апарды,
Кюмяк алмаг цчцн она йалварды,
Эюрдц ки, аьыллы, камаллы вязир
Яйляшиб бир дястя эянъя дярс верир.
Ял чякди яввялки иддиасындан,
Она елм охумаг эюрцндц асан.