640
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
Эюряк хязиняни ким тез кяшф едяр?
Щяря юз фикрини атсын ортайа,
Неъя йаранмышдыр, десин, бу дцнйа?
Онда ки, щюкм етмиш уъа йарадан,
Яввял йер йаранмыш, йохса асиман?
Гой ачсын бу сирри аьлын ачары:
Неъя чичяклянмиш йерин бащары?
148
Неъя гойулмушдур бина язялдян?
Неъя сяслянмишдир илк мащны телдян?”
Падишащ беляъя дцррляр сачды,
Баьлы хязинянин аьзыны ачды
149
.
Сонра да буйурду: “Ъясарят едян
Данышсын варлыьын илк тарихиндян.”
Сарсытды онлары шащын суалы,
Дедиляр: “Ъавабы лайиг олмалы.”
Бир сясля дедиляр гярар веряряк:
Илк сюзя Ярясту башласын эяряк!”
ЯРЯСТУНУН ДЕДИКЛЯРИ
Айдын дцшцнъяли алим Ярясту.
Бюйцк таъидара сяна охуду,
Деди ки: “Елм ахтар щямишя, ей шащ.
Юртцлц сирлярдян ол даим аэащ.
Щаггын кюмяйиля шад кечсин юмрцн.
Олмасын сянинчин ачылмаз дцйцн.
Падшащын ямриня ямял еляйим.
Илк хилгят щаггында фикрими дейим:
Яввял варды анъаг тяк бир щярякят,
Ону ики йеря айырды сцр ят.
Бу ики щярякят эялиб бир йеря.
Йени бир щярякят доьурду щяря.
Яввялки щярякят айрылды йеня.
Бу цчц гошулду бири-бириня.
Цч хятт защир олду цч щярякятдян,
Цч дювря йаранды ондакы хятдян.
Мяркяздян айрылды щямин дювряляр.
Йараныб ортайа чыхды бир ъювщяр.
Ъювщяр кешмякешдян доьуб парлады,
Щярякят еляйян ъисм” олду ады.
Щямин ъисм гярар тутмайыб бир ан
Дюнцр, щярлянирди ясла дурмадан.
Бу ъисмин парлайан саф парчалары
Щямишя гачырды мяркязя сары
Йцксяйя учанлар етди щярякят,
Ашаьы енянляр тапды сцкунят.
Парлаг ъисм щярякят етдикъя беля,
Ондан парлаг эюйляр эялди ямяля.
Эюйдя мейл едяряк юз мяркязиня
Онун ятрафында щярлянди йеня.
Яввялки мейлиня баьлы галараг.
О, даим щярякят етди бу сайаг.
Илк пярэар щярляниб дювр едян заман
Бу уъа эюйляр дя йаранды ондан.
Эюйцн эярдишиндян од олду ашкар,
Од щярякят едян гцввядян доьар.
Одун гцввясиндян щава йаранды.
Щава истиликдян од кими йанды.
Щавада рцтубят бол иди яслян.
Рцтубят щярякят етмядийиндян,
Онун зярряляри чюкцб су олду,
Бу ъцря йаранды тямиз, ширин су.
Хылт салды су даим сакит дурараг,
О хылтдан тюряди эюрдцйцн торпаг.
Дюрд цнсцр йаратды о пярвярдиэар,
Щяря юз йериндя олду бяргярар.
Гатды бир-бириня онлары щяйат,
Йаратды бунлардан битки, нябатат.
Битки дя башга ъцр артды, дирчялди,
Ъцрбяъцр щейванлар вцъуда эялди.
Бу гядяр дярк едир аьыл щикмяти,
Узаьа эетмяйя йохдур гцдряти!”
ВАЛИСИН ДЕДИКЛЯРИ
Алим Валис деди: “Падшащ щяр заман
Бу гоъа дцнйада йашасын ъаван!
Билик тялиминдя бяхти йар олсун,
Елм йолларында даим вар олсун!
Шащлар шащы юзц верди ки, фярман:
Щяр кяс билдийини ейлясин бяйан.
Мян дя ярз еляйим: дцнйайа тямял,
Мянъя, су олмушдур щяр шейдян яввял.
Гызьын щярякятдян вя чахнашмадан
О йеря чатды ки, од олду яйан.
Илдырым бухардан айырды оду,
Бундан рцтубятли щава доьулду.
Суйун гатылыьы эетдикъя артды,
Щямин гатылыг да йери йаратды.
Ъювщярляр йербяйер олдуьу заман,
Тябият гойнунда йаранды ъащан.
Ян саф вя ян лятиф ъцзцндян онун
Йараныб щярякят еляди эярдун.
Судан бу каинат йарана билмяз”.
Дейя инкар етмяк истяся щяр кяс,
Нцтфяни бир анлыг гой салсын йада,
Сюзцмя сцбутдур, дялилдир о да!”
БЯЛИНАСЫН ДЕДИКЛЯРИ
Билиъи Бялинас тязим еляди,
Торпаьы юпяряк щюрмятля деди:
Ей шащым, эюрцм ки, дцнйа дурдугъа
Аллащын йанында оласан уъа!
Йар олсун яглиня щяр билик, щяр сирр,
Эюзц нур, нуру эюз зийнятляндирир.
Шащ эизли сирляри сорушду биздян.
Фикрими щцзура ярз еляйим мян: