644
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
О вящйи эятирян хейирхащ мяляк
Деди, Искяндяря хитаб едяряк:
Рявандыр щяр ямрин, щюкмцн ъащана,
Щям эизли, щям ашкар, бил ки, щяр йана.
Гярбдя бир тайфа вар, юзц кючяри,
Насикдир адлары, йохдур динляри.
Шяргдя бир тайфа вар, хислятдя мяляк,
Онлара лайигдир Мянсяк ад вермяк
161
.
Дярйатяк ъянубда бир тайфа йашар,
Щабилдян тюряйиб галмышдыр онлар.
Шималда бир тайфа салмышдыр мяскян,
Мцтилик онлара галмыш Габилдян.
Башлайан заманда узаг сяфярин,
Дцшяъяк гарайа, аьа эцзярин.
Насикдян Мянсякя чяк гошунлары,
Кеч сонра Щабилдян Габиля сары
162
.
Щамысы щюкмцня, йягин, баш яйяр,
Башындан кечярляр баш яймяйянляр.
Щяр башчы айаьын щеч ола билмяз,
Сяни явяз етмяз дцнйада щеч кяс!
Айтяк, Мцштяритяк эеъя нур сачан
Парлаг бяхтинля сян бир шябчырагсан.
Уъадан дцшяндя ишыьын сянин
Ачылар гапысы щяр хязинянин.
Йола чыханда ол щяр шейдян аэащ,
Сяни щифз едяня апар сян пянащ.
Щансы бир ниййятля минсян атына,
Кюмякляр кюмяйи чатсын дадына!
Дцнйада юзцня, ордуна ясла
Ня бир зяряр дяйсин, ня дя бир бяла.
Набяляд йолларда юндян, архадан
Кешикчин олмалы сянин щяр заман.
Сяни щара чякся ишыглы ниййят,
Ямриндя дураъаг нур иля зцлмят.
Гаранлыг арханда, нур юнцндя - сян
Юзцн эюрцнмязсян, анъаг эюрярсян.
Ким сяня хошлугла итаят ется,
Ишыг бяхш едярсян сян дя о шяхся
163
.
Щяр ким ловьалыгла чыхса гаршына,
Сян дя гаранлыгдан бир пай вер она
164
.
Гой бир кюлэя кими зцлмятдя галсын!
Горхуда, дящшятдя, зиллятдя галсын!
Бир дя ки, атыны ъиловлайараг
Ня заман истясян бир юлкя алмаг,
Гаршына йад тайфа чыхарса яэяр,
Сянинля йад дилдя сющбят етсяляр,
Гадир кюмякчинин илщамыйла сян
Щяр гювмцн дилиндя ъаваб верярсян.
Дилбилян оларсан щяр бир юлкядя,
Сяня эизлин галмаз тяк бир кялмя дя.
Сян дя Рум дилиндя щяр ня данышсан,
Анлар тяръцмансыз орда щяр инсан.
Аллащ бу мюъцзц бяхш етмиш сяня,
Галибсян бунунла сян щяр дцшмяня!”
Шащ эюрдц бу сюздя бюйцк бир мяна,
Сюйляди: “Баш яйяр бяндя фярмана!”
Гасиддян пейьамы гябул ейляди:
Аллаща биз мцти бяндяйик” деди.
О эцндян щазырлыг эюрдц сяфяря,
Ясла баш гошмады башга ишляря.
Кянар мяшьялядян узаг олараг,
Сяфяря тядарцк эюрцрдц анъаг.
Мяляк эятирмишди она хош хябяр,
Ялавя олараг, йеня Искяндяр
Тядбирляр юйрянди щяр бир алимдян,
Чатар мягсядиня чох тядбир билян!
Сяфярдя щямишя файдалы олан
Мяналы кяламлар йыьды дурмадан.
Аллащ тяряфиндян эялмиш мцкяммял
О “Сифри-язям”дян башга цч эюзял
Нясищятнамя дя кечирди яля,
Йаздырды ипяйя гара мцшк иля.
Ярясту олду илк намяни йазан,
О хябяр верирди йахшы-йамандан.
Икинъи намяни билдикляриндян
Яфлатун йазмышды дуйуб дяриндян.
Цчцнъц хязиня Сократдан иди,
Гиймятли эювщярля долуйду ичи.
Сюзляр бир-бириня рябт едиляряк,
Цч нясищятнамя тамама йетъяк,
Падшащ мющцрляди бунлары о дям,
Сящманла баьлайыб сахлады мющкям.
Тядбиря ещтийаъ дуйдуьу заман
Ачыб охуйарды бир-бир онлардан.
О эювщярля долу хязинялярдя
Дярман ахтарарды дцшдцйц дярдя.
Эюрсяйди чятиндир бир гярар вермяк,
Аллащын фейзиндян истярди кюмяк.
О бир эцн чыхараг юз аъ-тяхтиня
166
,
Фирузя рянэли таъ гойараг йеня, -
Агил вязириня буйурду беля:
Мцти гялямини алараг яля,
Елм иля зякайа едиб риайят,
Йазсын бир файдалы, эюзял нясищят.
Еля нясищят ки, динляся ону,
Дост билсин юзцня гурд да гойуну,
Фярманы динляйиб вязир щюрмятля,
Тязим едиб шаща чыхды рцхсятля,
Мядяндян эювщярляр чыхармаг цчцн
167
Фикрини башына йыьараг бцтцн,
Дилтяк итиляйиб гялями, йеня
Гамышдан гянд сяпди каьыз цстцня
168
.
ЯРЯСТУНУН НЯСИЩЯТНАМЯСИ
Аллащын мядщини едиб ифадя,
Ярясту йазмышды рящбярнамядя:
Ей шащ, елмя, фяння сян даим йар ол,