648
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
Кечярляр дцнйаны тапдалайараг,
Ращатлыг фикриня дцшмязляр анъаг.
Щамы йол эедянляр, узаг эюрянляр
Мянзиля чатана афярин дейяр.
Динълик - асудяляр юлкясиндядир,
Бундан башга ня вар - бир яфсанядир.
Йедди гат йанар од ичря, нящайят,
Кабаблыг ят цчцн нядир бу зящмят?
184
Нечиндир бу зиллят, язиййят бцтцн?
Щамысы йемякля эейинмяк цчцн.
Бизим ямримиздя оланда бунлар,
Щяля башга-башга щесаблар да вар.
Язаба гатлашыб ъанындан кечян
Дяниздян дцрр тапар, даьлардан мядян.
Кимся рузусуну атлайыб кечмяз,
Яндазяйля йейяр рузуну щяр кяс.
Фягят вар дцнйада еля инсан да
Зяри йердя сахлар, щясяди ъанда.
Гызылы торпагда басдырсан яэяр,
Талейин башына сянин кцл яляр.
Йеся чюряйини достларла инсан,
Онундур вар-дювлят, онундур ъащан.
Ачыб кисясини рящмя эяляряк,
Бир нечя йохсула о едяр кюмяк.
Арпаъа олса да вязндя эювщяр,
Она “Чох самбаллы дашдыр” дейярляр.
Ялляримиз бошдур, йол ися узаг,
Йохдур мянзилдян дя щяля бир сораг.
О гядяр хябярсиз йатма ки, щаша,
Йатмышкян сел эялиб башындан аша.
Йухусуз, йемяксиз галма ки, бядян
Сцстляшиб, йорулуб дцшяр гцввядян.
Йола чыхан йолчу ъювлан едяряк,
Чапмасын щяр йана эяряк дялитяк.
Кешикчи дцздцрсцн йоллар узуну.
Эетсин тящлцкясиз та ки, йолуну.
Олсун эеъя-эцндцз ишиндя ойаг,
Йатаны оьрутяк рузэар сойаъаг.
Архайа, габаьа зиллянсин эюзц,
Ону алдатмасын йадларын сюзц.
Йола бяляд олса рящбярлик едян,
Орду горху билмяз чятинликлярдян.
Йоллар даьа-даша салса да ону,
Даьылмаз башындан ясла гошуну.
Гошунла йерийяр йаьыштяк, гартяк,
Яйляшяр щейбятля о, дярйалартяк.
Чатдыьы юлкядян бир нечя няфяр
Йедирдиб, ичирдиб яля эятиряр.
Сирр алыб, янамлар веряр о кяся,
Тохум эюйярярми су верилмяся?
Ишини дцзялдяр бу сайаг асан,
Эяряк чятинликдян безмясин инсан.
Сцлщ яэяр бир башла олса бяргярар,
Артыг баш кясмяйин ня мянасы вар?
Йолда голузорлу раст эялся яэяр,
Цстцня йеримяк бяла эятиряр.
Мцмкцн дейилдирся гялябя чалмаг,
Нащагдыр гошуну чятиня салмаг.
Ишин дцйцн дцшся, ача билмясян,
Сябр еля, юзцнц нащаг йорма сян.
Щяр чятин дцйцнцн бир ялаъы вар,
Сябрля, тядриъля ачылар онлар.
Адятдир, ишлярдя аз олмур дцйцн.
Фягят юз-юзцня ачылыр бир эцн.
Ня гядяр йериндя сюйлясям сюзц,
Мяндян артыг билир, ялбят, шащ юзц,
Ниййятля ат сцрся шащ щансы йана.
Юз ягли рящбярдир щямишя она.
Бир кяся кюмякчи оларса аллащ.
Щеч кяся ещтийаъ дуймаз о ясла.
Саламлар эятирся бир гялбя мяляк.
Онун инсан фикри няйиня эяряк?
Падшащын ямриня еляйиб ямял
Йаздымса билянляр кими бир мясял.
Йалныз ихласымы елядим изщар,
Онун юз бяхтитяк бир рящбяри вар.
Щеч кясим мющтаъы дейилдир падшащ,
Она кюмякчидир яглиля аллащ!
Ягли кюмяк олсун щяр ишдя она,
Аллащ щяр ишини салсын йолуна!”
Намяни гуртарыб о гоъа алим,
Тязимля еляди падшаща тягдим.
Гялби бу намядян шащын шад олду,
Гцссядян, кядярдян о, азад олду.
СОКРАТЫН НЯСИЩЯТНАМЯСИ
Цч эцн ютцб кечди, йеня асиман
Рум-зянъи ойуну ойнайан заман
Искяндяр буйурду гоъа Сократа
Вурсун цзцйцндян мума мющр о да
185
,
Йазсын бир гиймятли нясищятнамя,
Мянасы нур сачсын бцтцн алямя.
Алим ямял етди уъа фярмана,
Дцрляр чыхармагчцн далды цммана
186
.
Эцмцштяк каьыза гара хятт иля
Зяканын щюкмцнц нягш етди беля:
“
Няггаш щансы нягшя башласа, эяряк
Аллащын адына вурсун илк бязяк.
Щамыйа кюмякдир бюйцк йарадан,
Онун мющтаъыдыр бцтцн бу ъащан.”
Аллащын мядщини йетириб сона,
Баьлады сюзцнц шащын адына:
“
Ей шащ, бу юртцлц гуйуйа, эял, сян
Эирмя яглин, щушун ямр вермядян.
Сян ки, бол эювщярдян йоьурулубсан.
Щяйат ойунъагтяк эялмясин асан!
Бу башдан едирям сяни хябярдар,