647
ИСKЯНДЯРНАМЯ
Буну да билдирмя юзэяляриня.
Юзцнц шад эюстяр, щеч олма гямэин.
Эизлин дярдин олса, защирдя севин.
Гаршына бир дюйцш, говьа чыхарса.
Дюйцш адамына ещтийаъ варса,
Башга бир ордудан гачыб эяляни
Ясла гябул етмя, алдадар сяни!
Гачмаьа юйрянмиш адам гачаъаг,
Сянин дя ордуну хараблар анъаг!
Дюйцшдя гялябя чалмаг истясян,
Мцзяффяр сяркярдя сеч юзцня сян.
Гялябя газанмыш хошбяхт атлылар
Сяни щяр сяфярдя едяр бяхтийар.
Йахшы, пис,- ня етсян, щямишя бил сян.
Йахшыны аллащдан, писи юзцндян.”
Бу мяшщур намяни гуртарыб устад,
Шаща тягдим етди, о да олду шад.
ЯФЛАТУНУН НЯСИЩЯТНАМЯСИ
Ойаныб галханда эцняш йухудан
Мцшкя куфур сяпди санки асиман
180
.
Шад хябяр эюндяриб деди: “Яфлатун
Гялямля ипяйя нягшяляр вурсун.
Еля эюзял намя йазсын о эяряк,
Щяр бир охуйана елясин кюмяк!”
Шащын буйруьуйла язямятли пир
Мядяндян эювщярляр чыхарды бир-бир.
Мцти гяляминдян сачылды эювщяр,
Беляйди дяфтяря йаздыьы сюзляр:
Биздян йарадана мин-мин ещтирам,
Йердян дя, эюйдян дя зийадя салам!”
Аллаща шцкр еля мядяни ачды,
Сонра сюз бязминя эювщярляр сачды:
Шащымыз уъадыр бцтцн алямдян,
О, парлаг эювщярдир, бу алям - мядян.
Ясилдир, йцксякдир о да эювщяртяк,
Юзцнц щямишя горусун эяряк
181
.
Щяр кяс, йахшы-йаман, - ня гойса ясяр,
Бунунла затыны бцрузя веряр.
Оьру овлаьыдыр бизим бу ъащан,
Ону юзбашына гойма щеч заман!
Кешикчи олмаса щямишя айыг,
Дейилдир дцнйаны эцдмяйя лайиг.
Щяр ким бу дцнйаны истяся тутмаг,
Гылынъла, тядбирля фятщ едяр анъаг.
Мярдлярин ган тюкян гылынъы, бяли.
Алим тядбириля олар кясярли!
Шащын мяълиси дя эяряк щяр заман
Ола алимляря шяряфли мякан.
Шащ йейиб-йатмаьа мейл етмяйяряк,
Билик топламаьа чалыша эяряк!
Шаща йолдаш олам ики бяла вар,
Йохсулдан узагдыр щямин бялалар;
Бири ашпаздыр ки, йаьлы йемякляр
Бишириб, падшащы она ъялб едяр,
Бири дя ъилвяли шух мяшугяси
Ки, она баьланар кюнлц, щявяси.
Бунлар хейир вермяз: бири долдурар
Гарныны, о бири ширяни сорар.
Ня чох яйлянян ол, ня дя чох йейян
Бунлардан сцстляшяр, кейийяр бядян!
Гырмызы вя сары эюрдцйцн ъащан
Бир рянэин бцсатдыр - адам алдадан.
Мяшугя адланан бир яждящадыр,
Бу дцнйа кам вермир. анъаг ъан алыр.
Дцнйа йурдумуздур, ъандан язиздир,
Бизим щям йерлимиз, щям йеримиздир.
Дцнйаны дюрдялли тутмайаг эяряк,
Нядян ъан-ъийярля сцфря бязяйяк?
Ганла гидаланыб йашайыр бядян,
Ъийярсиз бу ганы аларыг нядян?
Дюрд тяркиб бирляшиб ащянэдар олмуш,
Дюрд ъювщяр бирляшиб, щяйат вар олмуш.
Йыьмасаг онларын ипини яэяр,
Щяряси бир йана баш алыб эедяр.
Су дюнся торпагда чичяк ятриня,
Гайыдар яслиня о бир эцн йеня.
Тулуьу даьыдыб гачды бир ешшяк,
Сащиби гямлянди бу щалы эюръяк.
Дцнйа тиканлыдыр, кирпийик биз дя,
Ийня вар, тикан вар хислятимиздя
182
.
Ики гары гызын башлады бящси,
Дцнйаны эютцрдц онларын сяси
183
.
Бу деди: “Цзцнцн чиркинлийиндян
Яря эетмямисян бу вахтаъан сян!”
О деди: “Цзцн чох эюйчякдир сянин,
Бунунчцн алмырлар сяни дя йягин!”
Бу гядяр ня цчцн йатаг дцнйада?
Йуху да юлцмя бянзяр мянада.
Бир дя дураъагмы щямин йухудан?
Буну доьру, дцрцст билмяйян инсан
Йухудан юлцмтяк етмяли щязяр,
Чцнки бир-бириня бунлар чох бянзяр!
Довшан йухусутяк пис йуху олмаз,
Йатанла юляндя щисс, дуйьу олмаз!
Йуху иэидляря щийля гуранда
Эюзляр йумулмайа каш биръя ан да!
Щяр бир эизли сирри о, бахыб эюря.
Йахшыйа, йамана дцз гиймят веря.
Инсан ял чякяйди бош хяйаллардан,
Йерсиз говьалардан, галмагаллардан.
Нийя биръя гарын чюрякчин йалныз
Чякишяк, вурушаг беля амансыз?
Нечцн биз даьлара, дашлара дцшяк?
Бунларын сябяби - бир парча чюряк!
Сяфяря башлайан мцдрик инсанлар
Йолда йох, мянзилдя ращатлыг умар.