659
ИСKЯНДЯРНАМЯ
Она баьышлады шащаня хялят,
Аллащын диниля тапды о гцдрят.
Бу эцллц, чичякли эцлшян юлкядя,
Чямянли, булаглы бу шян юлкядя
Гошунла бирликдя шащ бир эцн галды,
Щамы ращатланыб динъини алды.
Бу йедди халварлыг тябли чалдыран
Хоруза ямр едиб вердиряндя бан
211
,
Йола щазырлашды йеня Искяндяр,
Тядарцк эюрдцляр, башланды сяфяр.
Хейли узаглашыб щямин юлкядян,
Башга бир мянзилдя салдылар мяскян.
Бу юлкя ъянняттяк эюзял бир йерди,
Торпаьы якинсиз мящсул верярди.
Аьаълы, чичякли эюзял дийарды,
Щяр йанда шащаня сарайлар варды.
Анъаг торпаьыны басмышды сулар,
Чцрцйцб солмушду орда щяр ня вар.
Шащ сорду: “Бу йердя кимляр щакимдир?
Бу щансы юлкядир? Сащиби кимдир?
Бунун якинчиси, юкцзц щаны?
Щаны хыш сцряни, ъилов тутаны?”
Йерлилярдян бири тязим ейляди,
Шаща ящвалаты беля сюйляди:
Гялбя фярящ верир бу эюзял дийар.
Онун бярякятли зямиляри вар.
Бурда якин яксян вахтында яэяр,
Мящсулу ян азы биря мин веряр.
Анъаг зцлм ялиндян эялиб завала,
Дцшцб бу файдасыз, бящрясиз щала.
Адил олса иди бурда щюкмцран.
Кянд абад оларды, кянддя дя - инсан.
Бу йер ядалятя эюря веряр бар,
Зцлмдян завала эялиб мящв олар.
Бир йердя инсафдан олмаса нишан.
Гуруйар истидян, чцрцйяр судан.
Бу йердя зцлм олса бир арпа гядяр,
Арпаны, буьданы йел, сел мящв едяр.
Бу йерин чох инъя тярязиси вар,
Биръя арпа ону яйяряк позар.”
Искяндяр билди ки, бу су, бу торпаг
Зцлмдян хараба галыб бу сайаг,
Ядли бярпа етди. кянд олду абад,
Гойду адыны да: Искяндярабад.
Бир ганун гойду ки, о кянддя щеч кяс
Муздурун щаггыны вермяйя билмяз.
Щяр кяс вермялидир малына зякат,
Ора хяраъ цчцн эялмясин барат.
Щеч бир тювъц йыьан ора эялмясин...
Беля щюкмцдара йцз мин афярин!
ИСКЯНДЯРИН ГЯНДЯЩАР
БЦТХАНЯСИНЯ ЙЕТИШМЯСИ
Мцьянни, мизраб вур, эялсин диля саз,
Чцнки бу ишимиз сазсыз саз олмаз!
Бу саз йар оларса яэяр бир кяся,
Эяляр онун гялби ешгя, щявяся.
Сяфалы бир эцндя, илк бащар чаьы
Сейр етмяк ня хошдур баьчаны, баьы.
Бянювшя эятиря бащардан сораг.
Нярэиз ялляриндя галдыра чыраг,
Гушларын ганлары эялдикъя ъушя.
Гялбляри наляйля эяля хцрушя.
Сярв алтда гырговул гушуна бянзяр
Дцзцля рянэарянэ гызыл гядящляр,
Чюллярдя ъейранлар башлайа рягся,
Ъейран гузулары веря сяс-сяся.
Эцлляр бцсат гура чай сащилиндя,
Шириндил бцлбцлляр ола сазяндя;
Гумрунун сясиля эцлцн нясими
Уйуша цлфятля ики дост кими...
Беля бир фясилдя ян севимли шей
Рудун ащянэидир, бир дя эцлэцн мей...
Чала бадам эюзлц бир тцрк няьмякар,
Симлярин цстцня тюкцля сачлар.
О симляр дяйяндя назлы ялляря,
Гырылыб гарыша ипяк телляря.
Сян няьмя гошасан ойнаг рянэ иля,
О да ъаваб веря сяня чянэ иля.
Ондан юпцш ола, сяндян гязялляр,
Бири иннаб кими, диэяри шякяр...
Тутийя дюнцбсян, ей шад кюнцл, сян,
Йадына Щиндистан дцшцб дейясян!..
212
Даьларын дюшцнц бязяди рейщан,
Отлар йамйашылдыр, эцлляр ал-ялван.
Мараллар эцл-чичяк ичиня батды,
Сясляри даь-дашы, чюлц ойатды.
Тиканлар йерини верди эцлляря,
Гарышды бянювшя мцшкя, янбяря.
Янбяр алмаг цчцн о хумар нярэиз
Башыны галдырды йердян чарясиз...
Рум иля Иранын бюйцк сярдары
Абад бир юлкяйя салды эцзары.
Щиндистан мцлкцня йетишди йеня.
Еля бил хош нясим ясди эцлшяня.
Ордан да Мяшригя галдырды байраг,
Бир ай даьдан, дашдан ашды чапараг.
Йоллары ъящянням истиси сарды,
Эцндян балыьын да бели гызарды
213
.
Йашыллыг ичиндя эюрдц бир шящяр,
Она Фяррухбещишт дейирляр тцркляр
Эюрдц орда эюзял бир бцтхана вар,
Гоймушлар адыны онун Гяндящар.
Йыьылыб бцтцзлц эюзял сянямляр,