666
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
Чохлу мал-хязиня етди щядиййя.
Башга бир катиб дя хяритялярдян
Йохлайыб, данышыр щямин о йердян:
“
Бабил тяряфдядир щямин бурульан...”
Чятиндир ики ряй сюйлянян заман.
Ики чай бир йеря тюкцлся яэяр,
Сяси няьмя кими гулаьа эяляр.
Буну бир алимдян суал елядим:
“
Бу тяблин сясиндя ня сирр вар?” дедим.
Щейятшцнас алим юз билийиля
Дялилляр эятириб, шярщ етди беля:
“
Эями бурульана чатдыьы заман
Щейбятли бир балыг суйун алтындан
Бир даиря цзря даим дювр едир,
Аьыр эямиляри суда щярлядир.
Эямиляр щярлянир даьыланадяк,
Гярг олуб батаны удур о нящянэ.
Эурлайанда тябил - о гурд дяриси,
Йетишир балыьа сещирли сяси.
Балыьы сарсыдыр бу мцдщиш няря,
Баш вуруб о гачыр дяринликляря.
О балыг гачанда сулары йарыр,
Ардынъа эямини чякиб апарыр.
Чыхыр бурульандан эями бу сайаг,
Аллащ юзц билир дцзцнц анъаг!”
Тилсимин сиррини билиб щюкмцдар,
Дянизя чыхмаьа верди тез гярар.
О даьда дайанмаг истямяйяряк,
Тялясик сащиля эялди севинъяк.
Эеъянин щиндусу бу эюй чадырдан
Йедди руд бойунъа ип чякян заман
221
О горхунъ сащилдя хоф етмяйяряк,
Ип цстя ойнады шащ бир щиндлитяк
222
.
Анъаг билмирди ки, о тябли чалан
Адамы ня сайаг эютцрсцн ордан.
Йеня кюмяк олду бу ишдя аллащ,
Щеч кяси гоймады галсын орда шащ.
Юзэянин эюзцня дярман ейляйян
Юзцня истярми дярман юзэядян?
Кафур щябби атар чох гыздырмалы,
Бунсуз йахшылашар тябибин щалы.
Башга дярдлиляря ким ется дярман
Юзц саь-саламат олар щяр заман.
Щцнярли эямичи ъялд тярпяняряк,
Атылды эямийя санки бир нящянэ.
Йелкянин ипини ачды бяндлярдян,
Дора алтдан-цстдян бянд иди йелкян.
Йелкяни гайдайла ачыб йцксялтди,
Эялдийи йолларла гайыдыб эетди.
Гара су цстцйля эямийля кечди,
Яввялки сащиля эялиб йетишди.
Щамы ягля эялмяз бир севинъ иля
Чыхды саь-сяламят щямин сащиля.
Искяндяр дящшятля долу о йолдан
Гайыдыб сащиля чыхдыьы заман
Чякдийи язабдан артыг динъялди,
Дярд-гями унудуб юзцня эялди.
О, хейли гул, дустаг ейляди азад,
Аллаща шцкр етди, гялби олду шад.
Чатанда бу хябяр Чин хаганына
Эялди эцляр цзля шащын йанына.
Аллаща сидг иля шцкр едиб йеня.
Сяпди айаьына бол-бол хязиня.
Ону нявазишля гуъаглады шащ,
Башына эяляндян еляди аэащ.
Данышды дящшятли дяниз селиндян,
Гурдуьу тилсимин ниъат ялиндян.
Дяниздя йолуну аздыьы заман
Дястянин дцшдцйц о бурульандан.
Гачдыглары даьдан, хилас тяблиндян...
Нягл етди щяр шейи она тамамян.
Бцтцн ящвалаты хаган динляди,
Шащын игбалына мядщляр деди:
“
Шащларын шащына танры йар олду,
Бу ханлар ханы да бяхтийар олду.
Бурайа эялмякдя сирр вармыш йягин,
Фяляк гцдрятини билирмиш сянин!
Гаршына йахшы да чыхса, йаман да,
Йахшы бах, бир мягсяд эизляниб онда...
Бу цстцюртцлц сирляри ися
Эюрмяз щуш сащиби олмайан кимся.
Ора эетмясяйди щюкмцдар яэяр,
Неъя дцзялярди бцтцн бу ишляр?
Ялимя мцшкцлляр ачыр бу ъащан,
Ъащанда ябяди гярар тутасан!”
Искяндяр динъялиб орда йедди эцн
Йолун язабыны унутду бцтцн.
Дцнйа сяфярини йад едиб йеня
Кечмиши алмады ясла веъиня.
Уъалды о эеъя йеня кюч сяси,
Йолланды гошунун юнчц дястяси.
Главуз биринъи дцшдц габаьа
223
,
Наллар нахыш вурду даша, торпаьа.
Эювщярля бязянмиш ялван байраглар
Чюлляри бащартяк етди лалязар.
Гылынълар бязякли, галханлар гяшянэ,
Бязяди чюлляри эцлтяк, чичяктяк.
Сычрады о дцнйа шащы йящяря,
Дцнйанын тозуну сачды эюйляря.
Цз гойду сящрайа, эялиб чатантяк
Пайлады гошуна мал-дювлят, йемяк.
Дцнйа сяфяриня гызышдыьындан
Гызышмыш чюллярля чапды дурмадан.
Он эцн бийабанла чапыб эетдиляр,
Эюрцндц якинли, абад бир шящяр.
Аь рянэдя эюрдцляр онлар шящяри,
Санки кафурданды бцтцн евляри.
Шащ сорду: “Киминдир, хаган, бу шящяр?