667
ИСKЯНДЯРНАМЯ
Бура хяритядя ня ад вермишляр?”
Билиъи бу ъцря еляди бяйан:
Мящрумдур бу шящяр мящсулдан, бардан.
Бурда щюкм еляйир еля бир падшащ
Ки, ону гцдрятдя санырлар аллащ.
Гярибляр чякинир бу мямлякятдян,
Цряйи нурлулар гачар зцлмятдян.
Анъаг гызыл-эцмцш бурда бол олар,
Башга шейлярдянся касаддыр базар.
Эцняш дан йериня санъанда байраг
Башланыр дяниздя тараггатараг.
О дящшятли няря, о эурултулар
Инсанын гялбиня ващимя салар.
Дящшятя эялмясин дейя, бу йердя
Кюрпяляр сахланыр зирзямилярдя.
Сясдян гулаьыны тутар бюйцкляр,
Йохса онларын да цряйи эедяр!”
Бу сюзляр шаща чох еляди тясир,
Сорушду алимдян буна бир тядбир.
Алим ъавабында деди ки: “Ей шащ.
Ямр еля, эюзцнц ачанда сабащ,
Хоруз банламамыш, гой сящяр еркян
Тябилляр вурулсун дцшярэялярдян.
Тябил чала-чала тябил ойуну
Ойнайыб боьсунлар о эурултуну.
Бу сайаг эцн доьуб галхана гядяр
Тябил сяслярини яксилтмясинляр.
Бу щалда дяниздян гопан горхунъ сяс
Щеч кяся ващимя, дящшят эятирмяз!”
Шащ деди алимя: “Бу сясляр нядян
Ешидяни едир башдан, бейиндян.
Ондакы фярйадын нядир сябяби?
Кцляк дя динляйир... Ач бу мятляби!”
Алим ъаваб верди: “Бир хатирям вар,
Устадымдан галыб мяня йадиэар.
Сулар гызаранда сящяр эцняшдян,
Дальалар од алыр санки атяшдян.
Дюш-дюшя эяляндя даьтяк дальалар
Дяниздя дящшятли няряляр гопар.
Дярйа тяндир кими зябаня чякяр,
Эурлайыб ятрафа гыьылъым тюкяр!
Башга бир алим дя дейир ки, эуйа
Ъивя гарышмышдыр щямин о суйа.
Эцняш суйа дцшцб гыздыран заман
щярарят ъивяни галдырыр судан.
Эцняш ки, ахшамлар батыб йох олар,
Динъяляр о ъошьун ъивяли сулар.
Чырпынан дяниздя, гарышанда шяр
Гопар дальалардан горхулу сясляр!..”
Дцнйанын щакими беля буйурду:
Шящяря чатмамыш дайансын орду.
Дцшцб динъялмяйя о, гярар верди,
Бурдан да йолуна тядарцк эюрдц.
Шящяр ящалиси тутанда хябяр,
Алвер етмяк цчцн ахыб эялдиляр.
Бурда шящяр цчцн щяр ъцр мятащ вар,
Аъыдан, шириндян бахыб алдылар.
Олду бу алвердян бцтцн шящяр шад,
Артды ящалинин газанъы гат-гат.
Шащ да юз малындан щяр мцштярийя
Явязсиз, миннятсиз етди щядиййя.
Бир аз да айырыб пулдан, гызылдан
Башчыйа эюндярди совгат, ярмяьан.
Шящярин башчысы буну эюрянтяк
Шащын янамындан вяъдя эяляряк,
Эюндярди шювгля о да щяр ъцря
Хурушларла долу зянэин бир сцфря.
Бишмишди хурушлар балыгдан, ятдян.
Варды о сцфрядя щяр бир немятдян.
Эялиб цзр истяди: “Яфв еля бизи.
Веря билмядик йол азугянизи.
Азугя тапылмаз бизим чюллярдя.
Исти щавалар вар анъаг бу йердя.
Шащ она шярщ етди юз айинини,
Зянэин билийини, доьру динини.
О да гябул едиб олду миннятдар,
Щаггы нишан верди она щюкмцдар.
Шащ да бу ямялдян чох разы галды.
Она хялят верди, шад йола салды...
Гырмызы пярдяни эюй йыьан заман
Дцшдц гызыл тешти уъа дамындан
224
.
Шащ юз йолдашлары иля бярабяр
Йатыб динъялдиляр сящяря гядяр.
Ятирляр сачанда сцбщцн рейщаны
Йцксялди дянизин йеня фяьаны.
Санки дцнян дцшян тештдир бу тящяр
Беля эурулдайыр инди бу сящяр.
Бу горхунъ сясдян шащ щювля эяляряк,
Диллянди эурлайан дюйцш тяблитяк.
Ямр етди: щярякят елясин орду,
Щяр йандан тябилляр салды эурулту.
Онларын сясляри дящшятляр сачды,
Хорузун бойнундан зянэляри ачды
225
.
Бу сясляр бцрцдц сяманы, йери,
Бу сясляр батырды башга сясляри.
Тябилляр дцнйайа щай-кцй салараг
Эурлады нащара гядяр бу сайаг.
Сясдян бцтцн шящяр ъушя эяляряк
Дяйди бир-бириня мящшяр эцнцтяк.
Ахышды бурайа щям пир, щям ъаван,
Дяъъалын тяблийди санки чалынан
226
.
Дянизин сясини батырды бу сяс,
Буна чох тяяъъцб еляди щяр кяс.
Эцн галхыб оланда эцнорта чаьы,
Шащ йеня галдырды сяфяр байраьы.
Шаща тязим едян ярляр, гадынлар
Она дедиляр ки: “Бир арзумуз вар:
Бялкя горхунъ сясли бу тябилдян сян