232
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
Сянин бойнунда баьлар вар, ня дюзмяк?!
Чыхар дар чякмядян тез эял айаьы,
Едяр дар чякмя мцтляг шил айаьы.
Гядям бас бир йола, эетсян, йетярсян,
Дцшцн ки, эюрмядин бу кянди щеч сян.
Яэяр бир шадлыг олса, йцз дя гям вар,
Яэяр бир эцл битяр, вар онда йцз хар.
Ъаванлыг турш, аъы дад иля битди,
Юмцр сяфра вя севда иля эетди.
Щяйат вахтында олдуг хястя щалда,
Щаман вящши о гурдларла чувалда.
Юлцм вахтында йцз гям, йцз кядяр, даь!
Бу гурдлардан гачыб гурда йем олмаг!
Бизим кюч йурдумуз олмуш вилайят,
Вилайят йох, о, зиндандыр щягигят.
Тапыб гыздырма аз гызмарла, бах, ъан,
Сяринлик баьрымызда гар суйундан.
Ганад тюкдцк йаьан тяк тцк гядяр гар,
Щамы щейван тцкцндян эейди палтар.
Айаг буймуш, щара мцмкцн, де, гачмаг?
Ганад буймуш, щара мцмкцн, де, учмаг?
Бу щалла доймуруг зцлм ейлямякдян,
Зяиф залымларыг бир чянэя, ящсян!
Эюрцб тяк бир гарышга, зцлм едян кяс
Иландан бир эцн алмазмы явяз бяс?!
Юзцм эюрдцм, эедирдим йолла, бир гуш
Гарышга овламагчцн пусгу гурмуш.
Гарышга димдийиндяйкян щаман дям
Бир айры гуш эялиб тутду ону щям.
Пис иш тутсан, бяладан олма гафил,
Тябиятдя явяз вардыр мцгабил.
Ядалят эцзэцсцймцш санки эюйляр,
О, сяндян щяр ня эюрмцш, защир ейляр.
Пис иш тутдун, дцшяр дцнйайа бир сяс,
Едир юз ъанына пислик едян кяс.
Ешитмирсянми сюйляр даим алям,
Газыб щяр кяс гуйу, дцшмцш юзц щям.
Бу варлыг мцлкцнц зянн етмя бош сян,
Бу йер-эюй бош дейил бир щюкм едяндян.
Ня даш вардырса дярйада, йа канда,
Нищан бир дцр вя йа йагут вар онда.
Бу ибрятдир, эюрян эюз корса биздя,
Ня биллик эцл вя йа от битди дцздя.
О Иса мисли тапсан тутийа сян,
Едярсян от кюкцндян бир дява сян.
Тутаг эялдин вцъуд цчцн сян яттар,
Йахар олсан да уд ахыр бу одлар.
Сян елминля о Ъалимус да олсан,
Эедярсян Ъалинус тяк бурдан асан.
Юлцрся щяр кяс ахырда эюрцб дярд,
Ня бир йунанлы Яфлатун, ня бир кцрд?!
Нясищят динляйяк, сющбят будур бах!
Бу юлмякдян габаг юлмяк баъармаг!
Хилас ол эюз йумуб гямля, мялалла,
Гяфясдян тути гуртарды бу йолла.
Габа палтар бу гурд иля яэяр сян,
О Йусиф тяк йцз андла достлуг етсян,
Еля баьлар о ляббадя юкцзля,
Бу эюзля эцлсян, аьларсан о эюзля!
Ня билмишсян, беля бир щяфтхандан
Ня гуртулмуш сцмцкдян, йа ки гандан?
Бу шцшяйля ня чох сян су чилярсян?
Бу хялбирля ня чох торпаг ялярсян?
Бу доггуз мятбях ичря, гансан аз-маз,
Бу дюрд ев щям йягин даими галмаз.
Эяляр бир вахт, олар щям вахт ахир.
Ня эизлин вар, едярляр онда защир.
Фялякян тоз да эюрмязсян сян онда,
Эюрярсян бир гялиб вар щям сян онда.
Эютцр рузи, демя орда яляф вар,
О дцррц бурда тап, орда сядяф вар.
Бу мишкин рянэ сядяфляр ичря пцнщан,
Ня чох дцрляр! Сян ахтарсан, тапарсан.
Эюрярсян бир йени айинли пярдя
Нявазишляр, нявалар пярдялярдя.
Гядимляр чох тямиз сюзляр демишляр,
Ня сюз? Мирвари дешмиш, бал йемишляр.
Гонан тозлар вя дювр етдикъя рузэар
Щаман мирварини сцртяр, саралдар.
Бязянмиш бир гарыйса кющня сюзляр,
Гызыл Зал бяс бу янгадан ня эюзляр?
170
Демяздим тазя ня, кющня ня ясла,
Дедин Дяьануш – о, олмаз бир арпа.
171
Бу беш йцз йетмиш алты илдя щяр щал
Эюзялляр эюрмяди хятдя бу ъцр хал.
Мяни билдим ки, щяр йердя севян вар,
Йанында щяр кясин бир эцлбядян вар.
Гырыб тилсимляри атдым щаман мян,
Тутуб щяр бейтя бяркитдим нишан мян.
Мяни эюрмяк дилярся, истядим, ким,
Эюрцнсцн та она сурятдя мяьзим.
Ъан юртцнмцш, бядян, нейняк, будур бу!
Мяням Йусиф, щямян кюйняк будур бу!
Бу дилбяр мящв олуб эетмяз, ешитсян,
Яэяр эюздян эедяр, эетмяз црякдян.
Ня эизлин вар, бизимчцн олду защир,
Десян Хызр ордадыр, щям Хызр щазир.
Низами щям охундугда бу дастан
Эюрярсян орда щазырдыр о, пцнщан.
Сяня щяр бейти бир сирр анладан кяс,
Ня ъцр сяндян галар эизлин десян бяс!?
Йцз ил сонра сорушсан щардадыр о,
Дейяр щяр бейти ки, бах бурдадыр о!
Бу ишдя бир ипяк гурду олуркян,
Йедим бир йарпаг, ярз етдим ипяк мян.
Щарам олсун су ичсям, бишмямиш, хам,
Мян аьзымдан диниб чий сюз чыхарсам.
Эеъя бир хязня тапмазсам, ня йатмаг!