234
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
Инанмаг чох чятин эялди бу минвал.
Кясилмяк эюрмямиш чини ипякляр,
Щавадан эюрмцш анъаг мишк, янбяр.
Щаман шащлара лайиг йорьа кющлян,
Кяйани туь, ъилов халисъя зярдян.
Верилсин бир хязиня, эетди сющбят.
Гулам беш ъцт, кяниз щям беш, нящайят!
Бяйянмякляр, юзцн бах, щарда галды,
Ат ахсаг дцшдц, йцк йолларда галды.
О инсан ки, бяйянди эетди бурдан,
Якилмиш тарланы бичсин о, щардан!?
Дедим чох-чох тяяссцфляр бу сюздян,
Гылынъ чалдым бу ъана шам кими мян.
Бу вахт гасидля бир мяктуб йетишди,
Салам верди, отурду, дцрр дешди.
“
Отуз эцнлцк сяфяр вар, галх, ол аэащ,
Отуз фярсянэ олар эялмиш йахын шащ.
Сяни шащ истяйир эюрсцн беш-цч эцн,
Гыфыл галсын сянинчцн баьлы нейчцн?!
Бу шащдандыр дейиб верди о, фярман.
Бу йолда тилсиминдир, щям дя дарьан.
Тутуб фярманы башымда щаман дям.
Юпцб цч йердян, ачдым мяктубу щям.
Бахыб мян щали олдугда ямирдян,
Ачар тапдым ки, чыхмышдыр дямирдян.
Щаман дям хидмят цчцн тезъя дурдум,
Миниб бир кющлян ат, цстдя отурдум,
Шящярдян тез чыхыб эетдим сорагда,
Ат ойнатдым о эцнляр дцздя, даьда.
Мараллар галды архамда гачышда,
Бахыб гушлар хяъил галды учушда.
Ат ойнатдым, тябим билмирди доймаг,
Мяним алтымда кющлян мяндян ойнаг.
Едирдим йолбойу сяъдя гялям тяк,
Эедирдим, эетдийим йоллар мцбаряк.
Кечиб щяр эетдийим йердя адамлар
Дуа иля щаман шащы саламлар.
Дцшцб щяр чешмядян ичдикдя мян су
Дуайла шаща мян юмр етдим арзу.
О чайдан, даьдан ясмякдяйди йелляр,
Верирди шащ лцтфцндян хябярляр.
Онун мишк ятри иля йолда щяр дям,
Ятир сачды хам янбяр мисли йер щям.
Язиййят битди, мян мягсудя йетдим,
О шащ дярэащына щей сяъдя етдим.
Эедиб гасид о дям билдирди: - Ей шащ!
Эялиб дярйайа йетмиш чешмя наэащ.
О султан дурду ъювщяр ханясиндян,
Ишыглар тапды шам пярванясиндян.
О: - Шямсяддин Мящяммяд, тез – деди – галх!
Эятир, дурма, мцбаряк защиди, галх!
Чыхыб эялди сарайдан щаъиби – хас,
О дярйадан чох инъи эюрдц гяввас.
Мяни шащ мяълисиня етди варид,
Эедиб Ай бцръцня дцшдц Цтарид.
Отурмуш шащ эцняш тяк щям йериндя,
Гцрурла Кейгубадла Ъям йериндя.
Она баш яймяйя щясрят фялякляр,
О сярщянэдян Айын кюксцндя хянъяр.
Онун таъында сонсуз бир ъялал вар,
Алыбдыр Гейрявандан гырда палтар.
Онун сярщядди Сягсинля Сямяргянд,
Айыг сярщядчиляр дурмуш кямяр бянд.
Ачылмышдыр гапы бурда йцк цчцн,
Галанмыш йцк-йцк цстя бурда щяр эцн,
Сяхасындан эюрцб щяр кяс бящяр щям,
Ким алмыш бир шящяр мал, ким шящяр щям.
Чякик эюзляр щасар чякмиш гылынъдан,
Кечяр мцшкцл эяля ордан Гядярхан.
Дяниздир дальалы, эюр мави рянэи,
Онун щям дцррц вардыр, щям нящянэи.
Гызыл шащ яйляшиб тахта, одур тяхт.
Тутубдур башда дювлят таъы щям бяхт.
О шащлыг мяълиси ъяннят бир алям,
Щовузлар мей долу, щяр йан эями щям.
Инилд ярьянун, наля едяр чянэ,
Уъалмыш Зющряйя хош няьмя, ащянэ.
Тутур мцтрцб ипяк теллярдя ащянэ.,
Ипяк кюйняклиляр ъырмагда кюйняк
Мцьянни няьмя сюйляр телляр цстя,
Руд истяр бир йени ащянэ, бястя.
Нявалар мцхтялифди пярдялярдя,
Нявазиш мцттяфиг мялщямди дярдя.
Одур чянэин сядасыйла эюзялляр
Дейирлярди Низамидян гязялляр.
Гядящляр тянэя эялмиш сагилярдян,
Ичян шащ иди, мяст олмушду дцшмян.
Хябяр вердикдя эялмишдир Низами,
Чохалды, артды шадлыг ещтишамы!
О дям ямр етди, эетсин ортадан мей,
Мяни етмякчцн етди разы щяр шей.
Олунду шагиляр хидмятдян азад,
Чаланлар сяъдя етди, олдулар шад.
Бу ъцр ямр олду ки, эетсин шяраб, ъам,
Низамийля олаг щяр эцн, щяр ахшам.
Онун нязми эюзялдир руд сясиндян,
Онун нитги мцьянни няьмясиндян.
Хызыр эялмиш, ня лазым мей бцсаты,
Хызырла гой тапаг аби-щяйаты.
Эялиб хас щаъиб ярз етди: - Дайанма,
Сян ей щяр елмя щаким, дур, йубанма.
Эедирдим мян сюйцд тяк ъанда лярзя
Эцняш сямтя эедирди санки зярря.
Башым, бойнум яйилмиш щалда эетдим,
Дедим, бялкя юнцндя тязим етдим.
Чох истярдим айаьындан юпцм мян,
О галхды асиман тяк тез йериндян.
Мяни аьуша чякди тезъя ъандан,