385
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
Бящрам шащ ортада щядяф сечирди,
Атдыьы ох тцкц йарыб кечирди.
Гылынъ ендирсяйди о, сцварыйа,
Хийартяк бюлярди ону йарыйа.
Яэяр ишлятсяйди гылынъы йандан,
Белиндян бюлцнцб дцшярди дцшман.
Гылынъы беляйди, пейканы беля,
Дармадаьын олду дцшманы беля.
Чыхалы гылынълар аьыр гынындан,
Шащын нярясиндян вя басгынындан
О тцрк ордусунун артды дящшяти,
Гылынъдан кцт олду, айагдан ити.
Бящрам гылынъыны чалды, чалды щей,
Тцркляр рущдан дцшдц, бищал галды щей.
Зяфярдян яламят эюрцнъя падшащ
Эащ гылынъ ойнатды, ох йаьдырды эащ.
Гылынъы дцшмяни етди тарцмар,
Дцшмян булуд олду, шащ ися рузэар.
Ордуйа сяс салды щцнярли Бящрам,
Деди: “Цстцн эяляк, мягамдыр, мягам.
Дцшмана баш вураг, эялин, дяриндян,
Ойнасын сарсылыб мяркяз йериндян”.
Алтларында аслан, яллярдя яждяр
157
,
Алыъы гуш кими щямля етдиляр.
Саь ъинащ чякилди, сол ъинащ гачды,
Орду мяркязиня Бящрам йол ачды.
Зяфярдян рущланыб язди хаганы,
Мяркязи даьыдыб, гырды дцшманы.
Торпаьын сайындан чохса да орду,
Юз-юзцнц гырыб щялак олурду,
О гара ширлярин пянъяси эязди,
Кцт гылынълыларын бейнини язди.
Зющщак иланына ох дюнцб эетди,
Сцвари йыхылды, ат эюздян итди.
Эиринъя мейдана сыйрылды хянъяр,
Дцшмян тоз галдырды ъейщуна гядяр.
Шащ о гядяр тутду, гянимят алды,
Сайанлар йорулду, тавансыз галды.
Дост олду гялябя о шири-няря,
Асайиш йаратды; дюнцб шящяря,
Таъидар тязядян тахта отурду,
Дцнйаны ейляди сяадят йурду.
Эялиб сяъдясиня щамы яйди баш,
Галибя афярин етдиляр шабаш.
Эялди ханяндяляр хош ащянэ иля,
Пящляви охуду эюзял чянэ иля.
Яряб шаирляри эялиб ъошдулар,
Рцбаб сясляндириб, шеир гошдулар,
Шеиря гиймят верян бяхш етди совгат,
Верди хязнясиндян бол ъяващират,
Мин дявя йцкцнц атяшэядяйя
Салдырды тез йола, вягфдир дейя.
Атяшэащын бцтцн мюбидляриня
Гызыл, дцрр пайлады, доймады йеня.
Верди хязнясиндян сайсыз эцмцш, зяр,
Галмады юлкядя йохсул бир няфяр.
БЯЩРАМЫН ОРДУ ЯМИРЛЯРИНЯ
АЪЫГЛАНМАСЫ
Эцнлярин бириндя мцбаряк бахты
Сайясиндя Бящрам бязяди тахты.
Юлкя башчылары, шащлар, солтанлар,
Тахтц-таъ бяхш едян, щяр ня гядяр вар,
Эялиб тахт юнцндя сяф-сяф дурдулар,
Айла улдуз кими мяълис гурдулар,
Шащ гылынътяк кяскин сюзляр сюйляди:
-
Ей ямирляр, - дейя, хитаб ейляди, -
-
Орду чыхмалыдыр сцлщдян, савашдан,
Бунларсыз ня фярги бир гуру дашдан?
Щансыныз горхусуз эирди мейдана,
Вурушду гоч кими мярди-мярдана?
Мян ки бяйянмишям сизи дунйада,
Дейин, эюрцндцнцз щансы давада?
Сизин аранызда ъясур яр щаны?
Иш эюрян гящряман, шири-няр щаны?
Щаны дюйцш эцнц ъошуб, чаьлайан?
Гылынъ гцввятийля йоллар баьлайан?
Эим вар мейдан эязиб, няряляр сачсын,
Бир дцшмян баьлайыб, бир юлкя ачсын?
Иряъ нясяблийям” сюйляйир бири,
Аряши эцълцйям” дейир диэяри.
Бири: “Рцстям мяням” сюйляйиб дурур,
Галхыб бир башгасы Эивдян дям вурур
158
Бириси дейир ки: “Гоъа шир мяням”.
Бириси сюйляйир: “Ляъ бябир мяням”.
Эюрмядим сизлярдян еля бир киши,
Дюйцшкян, йериндя эюрян щяр иши.
Гярибя будур ки, щяр йетян авам
Сюйляйир: “Щейф ола, йатыбдыр Бящрам.
Мей ичир, дцнйаны йадына салмаз,
Беля шащдан адам щеч разы галмаз”.
О гядяр ичмярям мейи дцнйада,
Унудам ъащаны, салмайам йада.
Бир щовуз мей ичсям йеня дя, анъаг
Гылынъымдан дейил ган архы узаг.
Булудам, йаьдыррам шимшяк хынъахынъ,
Бир ялимдя шяраб, бириндя гылынъ,
Мей эцнц мяълися йарашыг мяням,
Лазым олан дямдя гылынъ чякяням.
Эюзляри йумулу эюрдцн довшаны?
О, йатмыш олса да эюряр дцшманы!
Эцлцшцм, мястлийим дящшятлидир, бил!
Эцлцмсяйян ширям, сярхош филям, фил!
Ширляр эцлян заман ахыдар ал-ган,
Филин сярхошундан кимдир гачмайан?
Яблящляр ичяркян олар бихябяр,
Щушйар олан мейи башга ъцр ичяр.