415
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
Тахды бармаьына, язиз сахлады.
Дцрр верди дцнйаны ишыгландыран,
Нурлу сящяр кими чыраг йандыран.
Щуринясил кяниз дюняряк йеня
Йетирди тяк дцррц надир лялиня.
Ону йохлайараг мющтяшям пяри
Ачды сахладыьы дцйцнчяляри.
Бу дцррцн тайыны ахтарды, эязди,
Вар бир шябчыраьы чох нурлу, сезди.
Эютцрцб онлары чякди бир теля,
Беля бянзяйиши эюрян йох щяля.
Елчи верди дцррц юз дярйасына,
Йетирди эцняши Сцряййасына.
Аьыллы эянъ бахды ня гядяр, дцзц,
Айыра билмяди фярг едян эюзц.
Бахды, истяйинъя сулуйду онлар,
Рювнягля, шяфягля долуйду онлар.
Гуламлара деди: - Эюй мунъуг верин!
Бу мунъуг дейилди тайы дцрлярин.
Онларын цстцня мунъуьу гойду,
Сонра: - Апар, - деди, ъавабы буйду.
Гыз дцррц, мунъуьу алыб эюрцнъя,
Юпдц о мунъуьу вя эцлдц инъя.
Дцрр иля мющряни эютцрдц, бахды,
Салды гулаьына, голуна тахты.
Деди: - Ишя башла, ата, тахта чых,
Йетяр наз етдийим бяхтимя артыг.
Игбалымдыр анъаг щавадар мяня,
Гисмят олду беля иэид йар мяня.
Мян сечдим юзцмя беля бир яри,
Тапылмаз юлкядя щеч бярабяри.
Биз билик севяник, бу ки, яйандыр,
Мян црфан эюлцйям, о, бир цммандыр.
Шащ чох марагланыб бу щекайятдян,
Деди: - Ей мяляйим, щейрятдяйям мян,
Сиздян ешитдийим бу суал-ъаваб
Хейли пярдялидир, ейля эял саваб,
Эизли ойунлары, дурма, щцняр сач,
Ата гаршысында биръя-биръя ач!
О гыз бяслянмишди разц нийазла,
Ачды дцйцнляри сюйляди назла.
Деди: - Итилядим щушуму яввял,
Сонра да сырьама дярщал атдым ял.
Ачыб йоллайараг беля дедим мян:
“
Щяйат ики эцндцр, вермя ялиндян!”
Цч дя цстя эялиб деди: “Аздыр, аз,
Щяйат беш дя олса, йеня дя чатмаз”.
Мян шякяр артырыб щямян дцрляря,
Язиб гарышдырдым дярщал бир йеря.
“
Шющрятля бирляшмиш, - дедим, - бу юмцр,
Неъя ки, гарышмыш шякяр иля дцрр.
Кимйа вя яфсунла кимдя вар щцняр,
Иш эюрсцн, айрылсын дцрлярдян шякяр”.
О сцдц эятириб арайа салды,
Шякяр тез яриди, дцрр ися галды.
Деди ки: “Гарышан дцрр иля шякяр
Айрылар, бир дамъы сцд олса яэяр”.
Ичяряк сцдцнц пийалясиндян,
Дедим: “Сцдямярям габаьында мян.
Бир цзцк йоллайыб дедим бяйянсян,
Мяним хошладыьым яр еля сянсян”.
Бир эювщяр йоллады, деди: “Эюзял ай,
Бу эювщяртяк мяня тапылмаз щеч тай”.
Ачдын дцйцнчяни, бир эювщяр алдым,
Онун совгатына бярабяр алдым.
Йолладым тайыны, арады, эязди,
Йохдур цчцнъцсц дцнйада сезди.
Эюй мунъуг эятириб о ъаван яля,
Эюз дяймясин дейя гошду о ляля.
Мющряни йанымда сахламагла мян
Мющрцня разылыг вердим црякдян.
Севэисинин мющрц синямдя йашар,
О мющцрдцр эизли синямя ачар.
Еля ки беш сирри мян ишя салдым,
Санки шащ юнцндя беш нювбя чалдым.
Шащ эюрдц щарын ат олмуш хейли рам,
Хам гамчы цзцндян артыг дейил хам.
Той етди, эюзляйиб дяби, адяти,
Йахшы бцсат гурду, позмады шярти.
Шащ той мяълисиндя сачырды шякяр,
Зющряйля Сцщейля кябин кясдиляр
227
.
Бир мяълис йаранды ъяннятдян эюзял,
Бцрцдц щяр йаны ятри ялбяял.
Шащ той мяълисиня мин бязяк вурду,
Сярви эцл йанында гойуб да дурду.
Олду бир-бириня онлар мцщяввял
228
,
Шащ эетди, олмады мяълися янэял.
Лял арайан йетди ляля, мяръана,
ъан алан гыз чатды эюзял бир ъана.
ъаван юпдц гызын эцл додаьыны,
Эащ ямди нарыны, эащ бухаьыны.
Ахырда алмазы дцрря тохунду,
Лачыны кяклийин цстцня гонду.
Эюрдц тахмыш гола мунъуьуну йар,
Сярхош эюзляриндя мящяббят ойнар.
Яйляндирди ону эюзял шащ гызы,
Палтары цзцтяк олду гырмызы.
Ал эейимля йетди кама о ъаван,
Ал рянэ олду она хейирдян нишан.
Ал эейиб зцлмятдян, чыхды бу минвал,
Бу эцндян бязяйи онун олду ал.
Эейинди гырмызы, йашады эцмращ,
Она ад вердиляр: Ал эейимли шащ.
Ал тязя бязякдир гялбя, язиз тут,
Щяр заман бащадыр гырмызы йагут.
Зяр гырмызы кцкцрд адыны алды,
Гырмызы эеймякля ады уъалды.
Ган ки рущумуза гарышыб йашар,