417
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
Беля эедирдиляр о ики йолдаш,
Бириси сцрятли, бириси йаваш.
Далда эедян йолдаш галдыгъа эери,
Дейирди юндяки: - Йейин ол, йери!
Эетдиляр, эетдиляр, отурмадылар,
Дан йери аьарды, бир дурмадылар.
Хоруз ганад чалды аьарынъа дан,
Эеъянин димаьы галды хяйалдан.
Бош-бош хяйаллара гапылан адам
Бир анда хяйалдан айрылды тамам.
Мащанын йолдашы итди эюзцндян,
О чаш-баш аз галды эетсин юзцндян.
Сярхошлуг, йорьунлуг бейнини гатды,
Давам эятирмяди, йыхылды йатды.
Ахды эюз йашлары йанан шамсайаг,
Эцн йарыйа эялди, ойанмады, бах.
Эцнорта йандырды эцнцн атяши,
ъийяриндян бядтяр одланды башы.
Эюзцнц ачынъа тез йола бахды,
Эащ саьа бойланды, эащ сола бахды.
Эцл эязди, ня бир эцл, ня дя баь эюрдц,
Гялбиня чякилмиш мин бир даь эюрдц,
Она мянзил олду маьара, инан,
Бир яждаща иди орда щяр илан.
Йохду айаьында эцъц, гцввяти,
Лакин эетмяк иди фикри, ниййяти.
Эетди, айаьына гцввят верян йох,
Бялядчилик едян, йол эюстярян йох.
Эеъя шащы, чадыр гурана гядяр
230
,
Мащан кюлэясиндян дуйду йцз хятяр.
Ахшам сачды эюйя гара телляри,
Бцрцдц дцнйада зцлмят елляри.
Бир каща аьзында йыхылды Мащан,
Щяр от эюзляриндя олду бир илан.
Щушсуз узанырды о гуъуб йери,
Эялди гулаьына айаг сясляри.
Эюрдц ики няфяр йолланыб эедир,
Бириси арваддыр, бири кишидир.
Щярянин далында бир аьыр шяля,
Йаваш аддымларла эедирляр чюля.
Киши йол цстцндя эюрцнъя ону,
Эялди сорушмаьа ким олдуьуну,
Деди: - Кимсян, нядян йердядир башын?
Кимдир щямняфясин, кимдир йолдашын?
О деди: - Набяляд, гяриб инсанам,
Адымы ел билир, щушйар Мащанам.
Деди: - Сюйля эюрцм, сян, ей бичара,
Неъя дцшдцн беля харабазара?
Дивлярин йеридир бу даь, бу дяря,
Аман верилмяйир бурда ширляря.
Мащан деди она: - Киши, сян тары,
Мярдлик ейляйиб ол ъан хиласкары.
Хошлугла дцшмядим бурайа мян, бил,
Инсанам мян, дивин щеч йери дейил.
Дцнян кейф едирдим, дамаьы чаьдым,
Ирям баьчасында язиз гонагдым.
Эялиб йахынлашды мяня бир адам,
Деди шярикиням, достларынданам.
Мяни о ъяннятдян бурайа салды,
Эцняш чыхан заман эюздян йохалды.
Эюстярди йолдашым, ялбяття, гяфлят,
Йа сящв елямишдир, йа да хяйанят.
Йарадан ешгиня, сян адамлыг ет,
Йол эюстяриб мяня, имдадыма йет!
Киши сюйляди ки: - Ей эюзял ъаван,
Шцкр ет ки, юлцмдян хилас олмусан!
О, дивмиш, инсантяк эюрцнмцш сана,
Чюллярин щайили” дейилир она.
Шярикиням демиш о сяня гясдян,
Истямиш ъаныны алсын ялиндян.
О чох инсанлары йолдан аздырмыш,
Чох сянин кимийя гябир газдырмыш.
Инсаныг, атмарыг чюлдя биз сяни,
Сахларыг бу эеъя икимиз сяни.
Эял, эир орталыьа, унут гямини,
Бизимля бярабяр ат гядямини.
Бялядчиляр йанда, ортада Мащан,
Мил-мил йол эетдиляр, бир хейли заман.
Сцбщ ачылды йеня, эедирдиляр лал,
Бяли, эедирдиляр онлар бу минвал.
Хоруз наьаратяк сяс-сяся гатды,
Сящяр зяр тябили дяряйя чатды
231
.
Ачарсыз зиндана дюндц о достлар,
Эюздян ишыг кими сюндц о достлар
232
.
Мащанын галмады эцъ дизляриндя,
Йорулмушлар кими галды йериндя.
Эцндцз ишыьыны эюйлярдя йахды,
Эеъянин ал ганы торпаьа ахды.
Чыхды гаршысына силсиля даьлар,
Бу йердя пялянэляр тутмушду гярар.
Зярря галмамышды табы, таваны,
Яфсус, ащ олмушду йаьлы-йаваны.
Отлардан, кюклярдян ня тапса Мащан
Чарясиз галараг йеди аъындан.
Онун дайанмаьа йохду тящяри,
Йериди, галмады йолундан эери.
Эцн батды, ай доьду, о даьлар ашды,
ъанындан, дцнйадан о тянэ долашды.
Зцлмят бцрцйцнъя бу аь дцнйаны,
Йеня дя йолчунун аьрыды ъаны.
Эириб маьарайа йухуйа эетди,
Инсандан юзцнц орда эизлятди.
Сяс дуйду, деди ки: “Бу сяс ня ола?”
Чыхды маьарадан, эюз дикди йола.
Эюрдц ки, бир атлы туфан гопарыр,
Йедякляйиб сцрцр, бир ат апарыр.
О эялиб Мащана етди тамаша,
Эюрдц ки, бир няфяр гысылыб даша.