418
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
Атлары сцрятля сцрян о адам
Дайаныб, етмяди йолуна давам.
Деди: - Ей фитняляр, фелляр йолдашы,
Кимсян, ня эязирсян беля даь-дашы?
Сирриндян етмясян хябярдар мяни,
Бу саат ганына бойарам сяни!
Мащан саралараг олду зяр кими,
Дурду тум сяпмяйя кяндлиляр кими
233
.
Деди ки: - Йел кими йол эедян иэид,
Эюр няляр чякмишям, гулаг ас, ешит.
Деди о йолчуйа, деди щяр ня вар,
Няляр билирдися эизли, ашикар.
Ахырда гуртарды гямли ящвалат,
Ялини дишляйиб чапар галды мат.
Деди: - Лащювл оху, юзцня бир ан
234
Юлцмдян, дящшятдян ей ниъат тапан!
ъиндир сюйлядийин о арвад, киши,
Инсан аздырмагдыр онларын иши.
Тюкярляр кащада адам ганыны,
Гачарлар ешидиб хоруз баныны.
Дишиси Ниладыр, кишиси Кила,
Ишляри писликдир, ишляри бяла.
Шцкр ет, гуртармысан ялляриндян саь,
Горхма, щцнярли ол, ата мин, гачаг.
Атлан, фцрсят тапаг залим замандан,
Дилини гыса ет йахшы-йамандан.
Ардымъа бу аты сцр дюнцб йеля,
Эятир цряйиндя Аллащы диля.
Мащан ки, кцсмцшдц юмря, щяйата,
Сусталыб галмышды, тез минди ата.
Кечди ат чапараг эениш чюлляри,
Гойду архасында ясян йелляри.
Бир гядяр эетдиляр, дырманыб йала,
Горхулу йерляри гойдулар дала.
Дуруб бир тяпядя бахдылар дцзя,
Эюрцндц эюй чямян орадан эюзя.
Галхырды эюйляря ханяндя сяси,
Бярбятин наляси, рудун наляси.
Бурадан “Эял” дейиб чаьырырдылар,
Орадан “Нуш олсун” баьырырдылар.
Сябзя, эцл йериня бу чюл, бу дяря
Олмушду щай-кцйлц мяскян ъинляря.
Дивлярин ялиндян эяляряк зара,
Даь чюля сыьыныб, чюлляр даьлара.
Минлярля див миниб дивин далына,
Чюл матдыр онларын гейлц-галына.
Торпаг совурурлар дюнцб туфана,
Охшарлар зялийя, гара илана.
Иш эялиб йетишди еля бир йеря
Ки, щай-кцй сядасы галхды эюйляря.
Щамы чяпик чалды, эязди, ойнады,
Щай-кцйдян башларда бейин гайнады.
Чыьырты щяр йери бцрцдц, алды,
Эетдикъя уъалды, даща чохалды.
Бир гядяр кечмяди, чюлц ялбяял
Бцрцдц минлярля аловлу мяшял.
Сонра да дястяляр эялди бядщейбят,
Кянардан баханы алырды дящшят.
Эялди зянъир кими саллагдодаглар,
Гятрандан эейимляр, гырдан папаглар.
Хортумлу, буйнузлу бир йох, беш дейил,
Санки бирляшмишди юкцз иля фил.
Зябаниляр кими сярхошду щамы
235
,
Ялляри мяшялли, чиркин яндамы.
Сачыр аьызлары алов дюрд йана,
Щамы бейт охуйур, вурур шах-шана
236
.
Еля бир чалщачал ишя салырлар
Ки, бцтцн дцнйаны яля алырлар.
Ойнайыр Мащанын алтында ат да,
Беля вурщавурда, беля бцсатда.
Мащан эюз дикди ки, бахыб эюрсцн ат
Ня цчцн алтында ачыб гол-ганад?
Эюрдц алтындакы дярддир, хятярдир,
Миндийи ат дейил, гызьын яждярдир.
Дюрд айаьы варды, ики ганады,
Йедди башы эюръяк аьлы ойнады.
Щалга кими бизи бцрцйян фяляк
Йедди баш яждярдир, щейрят ня демяк?
237
ъящянням яждяри белиндя Мащан,
Мющкям сарылмышды она горхудан,
Гярибя бир ойун ойнайырды див,
Мин щала дцшцрдц, гайнайырды див.
Дюйцр айаьыны кинля торпаьа,
Ачылыр, бцкцлцр, дюнцр йумаьа.
Гцзейдя бяслянян бир чюпдц Мащан,
Гатыб габаьына сел ону даьдан
Чапырды, чырпараг о йан, бу йана,
Язиййят верирди язэин инсана.
Гачыб сярхош кими о баш, бу баша
Вурурду хястяни торпаьа, даша.
Галхырды йериндян бязян даь кими,
Ойнадырды ону ойунъаг кими.
Сцбщ ачылыб хоруз банлайанадяк
Мащанын башына ачды мин кяляк.
Сящяр шир аьзында няфяс алынъа,
Яждаща Мащаны йеря салынъа,
О вурщавур эялиб ахыра чатды,
Гара газанларын гайнары йатды.
Еля ки яждаща итди эюзцндян,
Ъин вурмушлар кими эетди юзцндян.
Дцшдц йол цстцндя сойуг торпаьа,
Дюндц юлцб эедян сары йарпаьа.
Эцняш галхмайынъа эюйцн цзцня,
Эялмяди хястямиз ясла юзцня.
Еля ки бейниня исти йайылды,
Овуб эюзлярини хястя айылды.
Башыны галдырыб тез бахды дцздян,
Кечирди ятрафы йахшыъа эюздян.