439
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
ХАГАНЫН БЯЩРАМ ЦЗЯРИНЯ
ГОШУН ЧЯКМЯСИ ВЯ
БЯЩРАМЫН ЮЗ ГОШУНУНДАКЫ
ГАРЫШЫГЛЫГДАН ХЯБЯР ТУТМАСЫ
Беля бир заманда Бящрам шащяншащ
Юз кейф мяълисини дцзялтди эцмращ.
Йедди эцнбядиндян мющтяшям, йцксяк
Бир эцнбяд гурду ки, щейранды фяляк.
Бир гасид арады уъа мяканы,
Сорду йедди эцнбяд, алты таь щаны?
ъяннят ейванына о эялян кими,
Рущу, дцшцнъяси йцксялян кими
Хосрова сюйляди сяналар, ящсян.
Сонра да сяъдяйя дцшцб о эялян
Деди: “Галхыб Чиндян орду йцрцйцр,
Алыб щяр тяряфи, басыр, бцрцйцр.
Вердийи пеймана едиб хяйанят,
Фяьфур эюстярмяди ящдя сядагят.
Тапылмаз чинлидя вяфадан мисал,
Ичляри зящярдир, байырлары бал.
Чякиб гылынъыны бир ъошьун орду,
Йетишиб ъейщуна дцшярэя гурду.
Чюлляри бцрцдц сел, ей улу шащ!
Бир цммандыр онда щяр дяли тимсащ.
Бир тядбир эюрмяся падшащ, доьрусу,
Ичяр ганымызы чинли санки су”.
Шащ йахшы билди ки, иш ня щалдадыр,
Эюрдц сяламятин башы галдадыр.
Юз башыны тора салмаздан яввял
О, мейи бурахды, ъамдан цздц ял.
Беля гярар верди: варкян имканы
Тядбирля ейлясин мяьлуб дцшманы.
Пянащ бир ордуда, хязинядядир,
Бунлар да олмаса, ад, зяфяр нядир?
Билинъя Бящрам ки, хязня бошалмыш,
Ня дава сурсаты, ня орду галмыш,
Дюндц дишсиз ширя, сыхылды йаман,
Олду эюзляриндя юлкяси зиндан.
Ешитмишям шащын, цзлярдян ираг,
Бир вязири варды Аллащдан узаг.
Растц-Рювшян гоймуш адыны, дцзц,
Бу аддан узагды олдугъа юзц,
Дцзлцкдян йухайды, назикди гат-гат,
Дцзлцйц яйрилик, ишыьы зцлмат.
Падшаща адыйла гурмушду дузаг,
Юзц йахшылыгдан узагды, узаг.
Ня гядяр юлкяйя Нярси вязирди,
Аллащын ховфуну йахшы сезирди.
Растц-Рювшян кечди вязирлийя, бил,
Олду доьрулугла айдынлыг зялил.
Шащ кюнцл вердикъя наза, ишрятя,
Вязир дя ял атды зцлмя, зиллятя.
Йахыб мяслящяти, фитняни тутду,
Юлкянин варыны хул кими удду.
Шащын наибини щяр йеря чатды,
Гызылла, шцбщяйля йаман алдатды.
Деди ки: “Ел бцтцн тялябкар олуб,
Яркюйцн, ядябсиз, тамащкар олуб.
Биздян эюрдцкляри бу назц немят
Онлара верибдир щяр ишдя ъцрят.
Вермясян тядбирля бир ъяза яэяр,
Дартар гулаьыны йурдун бяднязяр.
Писдир щям затлары, щям дя юзляри,
Ичляри ъанавар, Йусиф цзляри.
Гурду дустаг едиб тез чякяк дара,
Ня замана гядяр етмяк мцдара?
Торпагдан йаранан щяр ганмаз, алчаг,
Инсан сурятиндя щейвандыр анъаг.
Щейвандан умулмаз вяфа инсана,
Гылынъла баш яйяр онлар фярмана.
Ибрят китабына баханлар биляр,
Сяйавуш бунлардан чякмишдир няляр.
Ъямшид ъялалыны хар етди онлар,
Дарайа дцнйаны дар етди онлар.
Ряиййятин малы щовуз суйудур,
Бир йердя галдыгъа йаман гохуйур.
Торпагдан буланыг олса яэяр су,
Йеня дя торпагла едиляр дуру.
Шащ сярхошса яэяр, дцшмян сайыгдыр,
Дарьа йатыбдырса, оьру ойагдыр.
Ишлятмязся яэяр шащ сийасяти
Пуч олар шащлыьы, щям ряйасяти.
Сийасят ишлятся бир шащ, щяр заман
Ондан горхуб гачар див иля дцшман.
Дивдян фяргли дейил кцстах ряиййят,
Бошласан, аддымы эен гойар, ялбят.
Чалыш сийасятдя еля ахыт тяр,
Аьалыг эюрмясин ондан бир хятяр,
Алдатмасын сяни достлуг имканы,
Бир юзцнц, бир дя гылынъы таны.
Кейф едиб эцвянир бизя таъидар,
Сяндя йалын гылынъ, мяндя гялям вар.
Сяндян гящр ейлямяк, мяндянся тядбир,
Кими тут сюйлясям, ону ет ясир.
Варлыдан сярвят ал, гой галсын чылпаг,
Йохсула ганыйла ъяза вер анъаг.
Йахшы-пис, йолунда щалалдыр, щалал,
Пислярдян ъан чыхар, йахшылардан мал.
Ал малы, рцтбяни, халгы хар ейля,
Язиз ол щяр заман давраныб беля.
Еля ки, ряиййят зяиф, хар олар,
Сялтянят йериндя бяргярар олар”.
Наиби мяст етди гцрур, мцкяммял,
Вязирля о дяхи атды зцлмя ял.
Алданыб едилян щяр мяслящятя,
Зцлцмляр ейляди о ряиййятя.
Харлыьы бир йеря йетирдиляр ки,