442
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
LE LИ VЯ MЯCNUN
ХОСРОВ ВЯ ШИРИН
СИРЛЯР ХЯЗИНЯСИ
ХЯМС
БЯЩРАМЫН ВЯЗИРДЯН ЩЕСАБ ИСТЯМЯСИ
Сабащ Йер цзцня ишыг сяпинъя
Йыьды юз фяршини гаранлыг эеъя.
Сящяр ъцт гылынъла бир зярбя вурду,
Галхыб юз ганыйла айы дойурду.
Йцксялтди фяляйя Бящрам сарайы,
Ямр етди: эялсин ел, салды щарайы.
ъошду ахын кими, эялди щяр тяряф,
Щамы юз йериндя отурду сяф-сяф.
Растц-Рювшян дяхи щярякят етди,
Йухары башдакы йериня эетди.
Гязябля чыьырды Бящрам вязиря,
Горхудан аз галды о эирсин йеря:
-
Ел хараба олуб, сябяби сянсян!
Йурд бязяксиз галыб, виран едянсян,
Гойдун гуру йердя, талайыб мяни,
Эювщярля долдурдун юз хязиняни.
Гошунун ризгини алдын ялиндян
297
,
Орду тяляф олду бу ямялиндян.
Сойдун ряиййяти, талан вар кими,
Сусадын ъанына ъанавар кими.
Елдян алмалыйкян верэи, йа хяраъ,
Эащ кямяр алмысан, эащ алмысан таъ.
Унутдун щаггыны эюзял немятин,
Мяндян утанмадын, йохмуш гейрятин.
Иман бясляр буна, щамы щяр заман,
Немят кцфрц писдир динсиз олмагдан
298
.
Немяти танымаг щюрмят артырар,
Ким ону эюзляся, немят артырар.
Ня раст, ня рювшянсян, айдынлыг итди,
Эетди ишыглыг да, дцзлцк дя эетди.
Сяндян гошун, хязня язиййят алмыш,
Ня орду, ня хязня йериндя галмыш.
Еля санырсан ки, шяраб заманы
Кюнцл гафиланя атар дунйаны.
Ялини кясярсян бизимкилярин,
Гуйу газыйарсан дяриндян-дярин.
Торпаг олсун йери галдыранда ъам
Унутса бир дяфя гылынъы Бящрам.
Ичяндя юзцмц унутсам да, бил,
Анла ки, фялякдян олмадым гафил”.
Сюзц чянбяр едиб, шащ бир-бир алды,
Вязирин бойнуна эютцрдц салды.
Сонра бир ъяллада деди: “Ону ал,
ъяннятдян сцрцйцб ъящяннямя сал!”
Яммамядян она гайырыб кямянд,
Апарыб зинданда ейлядиляр бянд.
Айаьы кцндяли, зянъирли яли,
Беля бир вязири беля эюрмяли.
Бу шиддятли щюкмц вериб таъидар,
Ямр етди: “Уъадан шящря чякин ъар.
Мязлумлар олунсун бу ъардан аэащ,
Алсын гисасыны гой онларын шащ”.
Ешитди ъамаат, ешитди орду,
Эялиб Бящрам шащын юнцндя дурду.
Ачылды вязирин йаман ишляри,
Иланла дешдиляр кющня яждяри.
Хябярдар етдирди шащ дустаглары,
Мящбяслярдя йатан гялби даьлары.
Щамы тягсирини десин, щяр ня вар,
Бяндини ачмаьа эюстярсин ачар.
Дустагдан гуртаран ъумду, йюнялди,
Шащын щцзуруна ахышды, эялди.
Шащ йедди няфяри айырды дярщал,
Етди дярдлярини онлардан суал:
Бир сюйля, ня цчцн юмрцн дардадыр?
Щаралысан, евин, йурдун щардадыр?”
БИРИНЪИ МЯЗЛУМУН ШИКАЙЯТИ
Сюйляди Бящрама биринъи адам:
Сянин дцшмяниндян дцшмян алсын кам.
Тюкдц Растц-Рювшян эюздян йашымы,
Язабла юлдцрдц ъан гардашымы.
Мал-гара аз, йа чох, няйи ки, варды -
Цстя иззяти дя алыб апарды.
Эюзялди гардашым, хейли ъаванды,
Щяр ким ешитдися щалыма йанды.
Мян шивян гопарыб, салдым галмагал,
Салдырды зиндана о мяни дярщал.
-
Дцшмяня вар - деди - йаман ряьбяти,
Эятирди башыма бу мцсибяти.
Кинли бир гурлуйа верди ишарят299,
Етдиляр евими талан вя гарят.
Баьлатдырды мяни, эюстяриб дя зор,
Сарайы эюзцмдя дюнцб олду эор.
Эетди мин зцлм иля, юлдц о гардаш,
Бу гардаш юлцмъцл ахытды ган-йаш.
Онун дустаьыйам бир илдир, дцзц.
Мянимчин мцбаряк фалдыр шащ цзц”.
О мязлум дярдини сюйлядикъя, шащ
Олду вязиринин зцлмцндян аэащ.
Вязир гарятини ган бащасиля
Гайтарыб тапшырды о мязлум яля.
Деди: “Эет ишиня, азадсан, азад!”
Еляди мязлуму беляликля шад.
ИКИНЪИ МЯЗЛУМУН ШИКАЙЯТИ
Икинъи дайанды, ял цстцндя ял,
Шаща дуа етди щяр шейдян яввял;
Деди: “Кянарларда варды бир баьым
Йашыллыг йурдуйду шахым, будаьым.
Щяр кцнъцнцн варды бещишт ъялалы,
Яйярди мейвяляр щяр йашыл далы.
Мяндян ютрц хязан тязя бащарды,
Атамдан бу баьча бир йадиэарды.