447
ИСKЯНДЯРНАМЯ
YEDDИ GЮZЯL
Ордусу бцрцйцб алды щяр йери,
Эур, ъейран йыьырды эязиб чюлляри.
Гошун овлаг бойу эур ахтарырды,
Шащ ися юзцня эор ахтарырды.
Гошун арайырды чюлцн эуруну,
Бящрам арайырды тяклик эоруну.
Ятрафы эяздикъя, о чямян-чямян,
Овлады ащуну юз бядяниндян
311
.
Эур эязмя орда ки, торпаьы шордур,
Ъейраны бяладыр, эуруйса кордур.
Бящрам Эур чюллярдя ов эязян заман
Эялди бир эур кечди онун йанындан.
Шащ билди чаьырыр ону ъяннятя,
Дярщал кюнцл верди беля дявятя.
Изляйяряк эуру, говду, чапды ат,
Илдырым сцрятля салды чатщачат.
Сцрдц чюлляр бойу, ъумду, тялясди,
Хярабя йерлярдя йел кими ясди.
Кющляни ачмышды еля бил ганад,
Сцрдц ики няфяр архасынъа ат.
Йайлары буз кими сяриндян сярин
Бир маьара варды олдугъа дярин.
Ряхняйди щяр йаны, хейли горхулу,
Кимсянин орайа дцшмямиш йолу.
Эур, иэидляр кими ичяри эирди,
Шащ да архасынъа; о санки ширди.
Сцрдц юз атыны бирбаш орайа,
Кейхосров хязняси бир маьарайа
312
Эирди; бу йер она пярдядар олду,
Маьара падшаща санки йар олду.
ъаван гуламлар да эялиб йетдиляр,
Маьара аьзыны мяскян етдиляр.
Ня эиря билдиляр зорла ичяри,
Ня дюня билдиляр ов цчцн эери.
Гошун тутанадяк о дцзянэащы,
Йаьдырдылар чюля буз кими ащы.
Щямян щадисядян кечди бир гядяр,
Гошунлар щяр йандан ахыб эялдиляр.
Шащы йох, кащаны онлар эюрцнъя,
Аьзында мющря бир шащмар эюрцнъя,
ъаванлар ордуйа эялди йанашды,
Дцнйа падшащындан сюз-сющбят ачды:
Чапды юз атыны ейлясин шикар,
Эялиб дар дящлизя эирди таъидар”.
Инана билмяди бир няфяр буна,
Инана билмяди дцз олдуьуна.
Дедиляр ки: “Бу сюз пис бир хяйалдыр,
Беля данышанлар нагискамалдыр.
Аллаща анд олсун, фил кими бир шащ
Эиря билмяз бура, истяся щярэащ”.
Билмядиляр, едиб вида бостана,
Йюнялиб эедибдир фил Щиндистана
313
.
Олду филэцълцнцн зянъир щасили,
Ким ачар зяманя баьлайан фили?
Падшащын йерини версинляр нишан
Дейя, ъаванлары дюйдцляр йаман.
Ушаглар гопарды йаныг-йаныг ащ,
Галхды маьарадан бир тцстц наэащ.
Сяс эялди: “Бурдадыр сизин таъидар,
Гайыдыныз эери, шащын иши вар”.
Шащын адамлары буну сездиляр,
Эириб маьарайа ону эяздиляр.
Йохду маьарада щятта бир милчяк,
Гурмушду торуну йалныз щюрцмчяк.
Арадылар ону йцз дяфя, йцз йол,
Тюкдцляр йолунда эюз йашы бол-бол.
Шащы тапмайынъа, эялиб дурдулар,
Маьара аьзында ъярэя вурдулар.
Аьлайыб дурдулар эюзляри йашлы,
Анайа эединъя хябяр, тялашлы
Эялди, неъя эялди, билмяди йолу,
Ялиндян эетмишди даь кими оьлу.
О башгасы кими эязя билмязди,
Онлар эюзля эязди, о, ъанла эязди.
Эцл эязди, мейвясиз хара йетишди,
Оьлуну ахтарды, щара йетишди?
Даь кими зяр тюкдц, о, эцнляр бойу,
Газысын адамлар орада гуйу.
Газытды, цзцня хязня эцлмяди,
Гуйудан Йусифи тапа билмяди.
Щямин маьарада о эцндян бяри
Галыр индийядяк хяндяк йерляри.
Елляр заман-заман эялиб едир йад,
Бящрам маьарасы она вермиш ад.
Гырх эцн газыдылар йери дурмадан,
Беля эор газыйан чох эюрмцш ъащан!
Ямяк сярф етдиляр, газдылар ябяс,
Ону йухуда да эюрмяди бир кяс.
Щяр кимин оларса асиман йери,
Сахламаг чятиндир бу сяфярбяри.
Йердя сцмцк галар, санма рущ галар,
Эюйя мянсуб олан галхар, уъалар.
Ики аналыдыр щяр бир йаранан,
Бир ана торпагдыр, бириси дя ган.
Бясляр ган анасы наз иля ону,
Ачар йер анасы она гойнуну.
Бящрамын анасы гошайды, ейващ,
Даща язиз олду йер анайа шащ.
Алды, гайтармады бир дя дцбаря,
Чаря арайана вермяди чаря.
Йер ана зцлмцндян о ган анасы
Бялалар одуна олду йанасы.
Ня заман ки, ъошду гызьын димаьы,
Щатифдян ешитди бир сяс гулаьы:
Ей дивтяк юзцнц щяр йана вуран,
Гейбин ясрарыны ахтарыб дуран,
Танры бир яманят вермишди сяня,
Заман чатды, эери истяйир йеня.